kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın tescili davasında, davacı hazinenin tarım arazisinin sulu tespitine ve bedel hesaplamasına itirazları ile bölge adliye mahkemesinin istinaf başvurusunu esastan reddeden kararının temyiz incelemesi.

Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın tescili davasında, davacı Hazinenin tarım arazisinin sulu tespitine ve bedel hesaplamasına itirazları ile bölge adliye mahkemesinin istinaf başvurusunu esastan reddeden kararının temyiz incelemesi.

Özet: Bu hukuki evrak, Hazine tarafından açılan kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında, ilk derece mahkemesinin davanın kabulüne karar vermesi üzerine Hazine vekilinin bilirkişi raporundaki hatalar nedeniyle kamulaştırma bedelinin yüksek olduğunu ileri sürerek yaptığı istinaf başvurusunun, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından taşınmazın tarım arazisi niteliği, sulu araziler için belirlenen kapitalizasyon oranı, uygulanan objektif değer artışı ve metrekare birim fiyatı gibi unsurların hukuka uygun bulunduğu gerekçesiyle esastan reddedildiği ve bu kararın Hazine vekilince temyiz edildiği süreci özetlemektedir.

5. Hukuk Dairesi 2025/6583 E. , 2026/2671 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/4022 Esas, 2025/825 Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2023/271 Esas, 2024/294 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı Hazine adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı Hazine vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı Hazine vekili dava dilekçesinde özetle; Konya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1323 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptal edilerek Hazine adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın konumu, niteliği gözetilerek objektif değer artışının ve kapitalizasyon faizinin belirlenmesini, münavebeye alınacak ürünlerin taşınmazın sulu tarım arazisi olduğu gözetilerek seçilmesini, taşınmazın gerçek karşılığının tespit edilmesini ve kamulaştırmadan arta kalan kısmın ortaya çıkması durumunda arta kalan kısmın da kamulaştırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun hükme esas almaya elverişli olmadığını, iş bu bilirkişi raporuna dayanılarak kurulan İlk Derece Mahkemesi kararının da hukuka aykırı olduğunu, bilirkişilerce tarım arazisinin hatalı olarak sulu tespit edildiğini, bu durumun münavebeye giren ürünleri etkilediğini ve kamulaştırma bedelinin taşınmazın gerçek değerinden çok fazla çıkmasına sebebiyet verdiğini, net gelir hesabına ilişkin hesaplamalarda hesap unsurlarının yüksek tutulduğunu, maliyetlerin düşük, verimin yüksek gösterildiğini, arazilerin tarımsal net gelir hesaplamasının doğru yapılmadığını, arazinin özelliklerinin doğru tespit edilmediğini ve ortalama net gelirin yüksek bulunduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitinde değerlendirme tarihi olan 2023 yılı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün resmî verilerinin kullanılmasında ve münavebeye buğday- patates- ç.kabak- şeker pancarının alınmasında, taşınmazın sulu tarım arazisi niteliği nedeniyle (Gevrekli Sulama Sahasında kaldığına dair yazı cevabı ile bilirkişi raporundaki tespite göre) kapitalizasyon faiz oranının %4 uygulanmasında, dava konusu taşınmazın bilirkişi raporunda yazılı özellikleri ve konumu ile aynı bölgeye ilişkin Yargıtay 5. Hukuk Dairesi kararları göz önünde bulundurularak %30 oranında objektif değer artışı verilmesinde, sonuç metrekare birim fiyatının 218,82 TL/m² olarak tespit edilmesinde, taşınmazın davacı idare adına tapuya tescilinde, bedelin derhal hak sahibine ödenmesinde ve davacı lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde, taşınmazın kamulaştırılan kısmının davacı idare adına tapuya tescilinde, bedelin derhal hak sahibine ödenmesinde, dava tarihi Anayasa Mahkemesinin 01.08.2023 tarihli iptal kararından sonra olduğundan bedele dava tarihinden itibaren kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz işletilmesinde, usul ve esas yönünden kanuna aykırılık görülmediğinden davacı Hazine vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebeplerini tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki Konya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1323 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.

3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı Hazine vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı Hazine harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

18.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.