asliye ticaret mahkemesi, 1983 tarihli eser sözleşmesine dayalı demir kütük borcunun ifası ve 1997 tarihli icra takibi üzerinden yapılan ödemelerin mahiyeti konusundaki muarazanın giderilmesi davasına ilişkin gerekçeli kararını açıkladı.

Asliye Ticaret Mahkemesi, 1983 tarihli eser sözleşmesine dayalı demir kütük borcunun ifası ve 1997 tarihli icra takibi üzerinden yapılan ödemelerin mahiyeti konusundaki muarazanın giderilmesi davasına ilişkin gerekçeli kararını açıkladı.

Özet: Bir şirketin, demir kütük imalat ve teslimatına ilişkin eski bir eser sözleşmesinden kaynaklanan ve yargı kararıyla sabitlenen borcun icrası üzerine başlatılan ilk takibin tam olarak infaz edilip edilmediği, yapılan ödemelerin teminat niteliğinde olup olmadığı, yaklaşık 79.000 ton demir kütük borcunun hala yerine getirilmemiş sayılması durumunda ikinci bir icra takibinin mükerrer olup olmadığı ve tahsil edilen paraların gecikmeden kaynaklanan tazminat alacağına mahsup edilip edilemeyeceği konularında taraflar arasında devam eden uyuşmazlığın giderilmesi talepli davada, davalı tarafın ilk takibin 2002 yılında infaz edildiği, iddiaların iyi niyetle bağdaşmadığı, zamanaşımına uğradığı ve ödemelerin teminat değil cebri icra tahsilatı olduğu yönündeki savunmaları incelenmektedir.

T.C. ...3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/808 Esas - 2026/307

T.C.

...

3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2025/808 Esas

KARAR NO : 2026/307

DAVA : Muarazanın Giderilmesi

DAVA TARİHİ : 20/10/2025

KARAR TARİHİ : 16/04/2026

K. YAZIM TARİHİ : 16/04/2026

Mahkememizde görülmekte olan Muarazanın Giderilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ... Dış Ticaret A.Ş. ile davalının halefi olduğu ...İşletmeleri A.Ş. (...) arasında 19.10.1983 tarihli, konusu ihracata yönelik nitelikli demir kütük imal ve teslimi olan bir eser/istisna sözleşmesi imzalandığı, sözleşme gereğince ...’ye bağlı İsdemir tarafından davacı şirkete ait hammaddeleri kullanarak elde edeceği demir kütük ve diğer yan ürünleri sözleşmede öngörülen süre ve miktarlarda şirkete teslim edeceği buna karşılık gerçekleştirdiği imalat karşılığı hesaplanacak fason ücretini tahsil edeceğinin kararlaştırıldığını, çıkan uyuşmazlık nedeni ile açılan ve ...1.ATM'ne ait 1993/1005 Esas ve 1996/791 Karar sayılı ilam ile davacının açtığı davanın şarta bağlı kabulüne (Fason üretim ücreti ödemesi karşılığı demir teslimine), davalı tarafça açılan karşı davanın ise reddine karar verildiği, akabinde ilamın infazı için ...5.İcra Dairesine ait 1997/3331 sayılı takip başlatıldığı, davalı tarafça dosyaya teminat mektubu ibraz edildiği, ilamın bozulması üzerine bu kez ...1 ATM 2000/200 Esas ve 2000/399 Karar sayılı ilam ile yeniden asıl davanın şarta bağlı (fason üretim ücreti ödemesi karşılığı demir teslimi) kabulüne karşı davanın reddine karar verildiğini, davacı tarafça 2 kez verilen karar sonrası bu kez özelleştirme uygulaması sonrası ...yerine geçerek kanuni halef olan eldeki dosya davalısı Sümer Holding aleyhine İstanbul ...Müdürlüğü 2009/37144 sayılı takip dosyasında takip başlatıldığını, takip dosyası aleyhine başvurulan itiraz sonrası ...2.İcra Huk.Mah. 2010/64 Esas 2013/652 Karar sayılı kararı ile takip dosyasının daha evvel davacı tarafça ...1 ATM dosyasında bozma ilamı öncesi davacı tarafça başlatılan ...5.İcra Md. Dosyası ile mükerrer olduğu gerekçesiyle takibin iptaline karar verdiği, verilen bu kararın yargıtay denetiminden geçerek 2015 yılında kesinleştiği , ...2.İcra Huk.Mah. 2010/64 Esas 2013/652 Karar sayılı kararın maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmediği, ...5.İcra Dairesi dosyasında tahsilatın yapılmadığı, taraflar arasındaki muarazaanın devam ettiği ileri sürülerek, taraflar arasında oluşan; 2004 yılında kesinleşen ...Asliye 1. Ticaret Mahkemesinin 2000/399 K. sayılı kararında aynen ifasına hükmedilen borcun, ...5. İcra Dairesi tarafından yürütülen icra takibi (1997/3331 Esas) sırasında ifa edilip edilmediği, icra dosyasında tümü 5.7.2000 ila 30.5.2002 tarihleri arasında yapılan tahsilatların, taraflar arasındaki anlaşma ve uygulama uyarınca teminat niteliğinde olup olmadığını, icra dairesi vasıtasıyla yapılan tahsilatların icra dosyasına yattığı tarihler itibariyle ilama konu toplam 78.968 ton demir kütüğün piyasadan temini için yeterli miktara ulaşıp ulaşmadığını, ilama konu aynen ifa borcu halen yerine getirilmemiş olduğundan İcra ve İflas Kanununun 30. maddesi uyarınca yapılan takibin ve gönderilen icra emrinin mükerrer olup olmadığını, iİcra dosyasından teminat olarak tahsil edilen paraların, ifanın gecikmesi sebebiyle açılan tazminat davasına konu tazminat alacağına mahsup edilip edilmeyeceği noktalarında oluşan muarazanın giderilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının talebinin 1997 yılında açılan ve 2002 yılında infaz edilerek kapatılan bir icra dosyasının bedelinin ödenmediğine dair muarazanın giderilmesi talebi olduğunu, söz konusu infaz tarihinden itibaren 23 yıl sonra huzurdaki dava ile icra dosyasının infaz edilmediğini ileri sürmenin iyiniyet kuralları ile bağdaşmayacağı gibi zamanaşımı ve hak düşürücü süreler açısından da mümkün olmadığını, ...5. İcra Müdürlüğü'nün 1997/3331 ve ...12. İcra Müdürlüğü'nün 2009/37144 Esas sayılı icra takibi dosyalarının mükerrer olduğunu, ...5. İcra Müdürlüğü'nün 1997/3331 Esas sayılı dosyasına yapılan ödemelerin cebri icra yolu ile yapılan tahsilatlar olduğundan, teminat olarak nitelendirilemediğini, ...1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2000/200 Esas sayılı ilamının ...5. İcra Müdürlüğü'nün 1997/3331 Esas sayılı dosyasına yapılan ödemeler ile itfa edildiğini ve icra dosyasının infaz edildiğini, icra dosyasına teminat olarak yatırılan paraların gecikmeden kaynaklanan tazminatı alacağına mahsup talebinin kabul edilemez olduğunu belirterek davanın reddini dilemiştir.

DELİLLER

-Davacı şirket ile ...arasında yapılan sözleşme örneği

-...1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2000/2005 Esas sayılı karar örneği

-...5. İcra Dairesi 1997/3331 Esas sayılı dosyasına ait belge örnekleri,

-...12. İcra Müdürlüğü'nün 2009/37144 Esas sayılı dosya örneği

-...2. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2010/64 Esas sayılı dosyasına ait gerekçeli karar örneği

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, muarazanın giderilmesi istemine ilişkindir.

Mahkememizce taraf vekillerince dosyaya sunulan belgeler üzerinde inceleme yapılmış, uyuşmazlığın teknik incelemeyi gerektirmediği anlaşılmakla, bilirkişi incelemesine ihtiyaç duyulmaksızın karar tesisi yoluna gidilmiştir.

Davacı vekilince açılan dava ile; Davacı ... Dış Ticaret A.Ş. ile davalının halefi olduğu ...İşletmeleri A.Ş. (...) arasında 19.10.1983 tarihli, konusu ihracata yönelik nitelikli demir kütük imal ve teslimi olan bir eser/istisna sözleşmesi imzalandığı, sözleşme gereğince ...’ye bağlı İsdemir tarafından davacı şirkete ait hammaddeleri kullanarak elde edeceği demir kütük ve diğer yan ürünleri sözleşmede öngörülen süre ve miktarlarda şirkete teslim edeceği buna karşılık gerçekleştirdiği imalat karşılığı hesaplanacak fason ücretini tahsil edeceğinin kararlaştırıldığını, çıkan uyuşmazlık nedeni ile açılan ve ...... .... .... Karar sayılı ilam ile davacının açtığı davanın şarta bağlı kabulüne (Fason üretim ücreti ödemesi karşılığı demir teslimine), davalı tarafça açılan karşı davanın ise reddine karar verildiği, akabinde ilamın infazı için ... ... .... .... sayılı takip başlatıldığı, davalı tarafça dosyaya teminat mektubu ibraz edildiği, ilamın bozulması üzerine bu kez ...1 ATM 2000/200 Esas ve 2000/399 Karar sayılı ilam ile yeniden asıl davanın şarta bağlı (fason üretim ücreti ödemesi karşılığı demir teslimi) kabulüne karşı davanın reddine karar verildiği, davacı tarafça 2 kez verilen karar sonrası bu kez özelleştirme uygulaması sonrası ...yerine geçerek kanuni halef olan eldeki dosya davalısı Sümer Holding aleyhine İstanbul ...Müdürlüğü 2009/37144 sayılı takip dosyasında takip başlatıldığı, takip dosyası aleyhine başvurulan itiraz sonrası ...2.İcra Huk.Mah. 2010/64 Esas 2013/652 Karar sayılı kararı ile takip dosyasının daha evvel davacı tarafça ...1 ATM dosyasında bozma ilamı öncesi davacı tarafça başlatılan ...5.İcra Md. Dosyası ile mükerrer olduğu gerekçesiyle takibin iptaline karar verdiği, verilen bu kararın yargıtay denetiminden geçerek 2015 yılında kesinleştiği , ...2.İcra Huk.Mah. 2010/64 Esas 2013/652 Karar sayılı kararın maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmediği, ...5.İcra Dairesi dosyasında tahsilatın yapılmadığı, taraflar arasındaki muarazaanın devam ettiği ileri sürülerek,

-2004 yılında kesinleşen ...Asliye 1. Ticaret Mahkemesinin 2000/399 K. sayılı kararında aynen ifasına hükmedilen borcun, ...5. İcra Dairesi tarafından yürütülen icra takibi (1997/3331 Esas) sırasında ifa edilip edilmediği,

- İcra dosyasında tümü 5.7.2000 ila 30.5.2002 tarihleri arasında yapılan tahsilatların, taraflar arasındaki anlaşma ve uygulama uyarınca teminat niteliğinde olup olmadığı,

- İcra Dairesi vasıtasıyla yapılan tahsilatların icra dosyasına yattığı tarihler itibariyle ilama konu toplam 78.968 ton demir kütüğün piyasadan temini için yeterli miktara ulaşıp ulaşmadığı,

- İlama konu aynen ifa borcu halen yerine getirilmemiş olduğundan İcra ve İflas Kanununun 30. maddesi uyarınca yapılan takibin ve gönderilen icra emrinin mükerrer olup olmadığı,

- İcra dosyasından teminat olarak tahsil edilen paraların, ifanın gecikmesi sebebiyle açılan tazminat davasına konu tazminat alacağına mahsup edilip edilmeyeceği noktalarında oluşan muarazanın giderilmesinin talep edildiği anlaşılmaktadır.

Dosya içerisinde yer alan ...2.İcra Huk.Mah. 2010/64 Esas 2013/652 Karar sayılı kararı örneğinin incelenmesinde; mahkemece verilen karar ile davacı Sümer Holding vekilinin 21.03.2012 tarihli talep dilekçesi ile davadaki tek taleplerinin mükerrer takip nedeni ile takibin iptali talebi olduğunu belirttiği bu kapsamda yapılan inceleme neticesinde, İstanbul ...Müdürlüğü 2009/37144 sayılı takip dosyasının, daha evvel davacı tarafça ...1 ATM dosyasında bozma ilamı öncesi başlatılan ...5.İcra Md. Dosyası ile mükerrer olduğu gerekçesiyle takibin iptaline karar verdiği, mahkeme kararının içeriğinde borcun itfa edilmiş olduğuna dair bir belirleme olmadığı anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamına göre;

Davacı vekilince açılan dava ile ...1 ATM 2000/200 Esas ve 2000/399 Karar sayılı ilamına dair hükmün infazı esnasında muaraza oluştuğu ileri sürülerek eldeki davanın açıldığı anlaşılmakta ise de, iddianın ileri sürülüş şekli nazara alındığında oluşan bir muarazanın varlığından söz etmenin olanaklı bulunmadığı, ancak kesinleşen mahkeme ilamının infazı esnasında oluşan/oluşacak bir uyuşmazlıktan söz edilebileceği buna göre uyuşmazlığın takip hukuku bağlamında değerlendirilmesi gerektiği, takip hukukuna ait uyuşmazlıklarının çözüm yerinin ise mahkememiz olmadığı gibi mahkememiz nezdinde eldeki davanın açılmasında davacının hukuki yararı bulunmadığı anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hükmün tesisi yoluna gidilmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın REDDİNE

2-Harçlar Kanunu 22 maddesi uyarınca alınması gereken 732,00 TL harçtan peşin alınan 42.693,75 TL harcı düşümü ile fazla alınan 41.961,75 TL harcın karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,

3-Davacının karşıladığı yargılama harç ve giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen 45.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

5-Karar kesinleştiğinde taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının re'sen yatırana iadesine,

Dair, Taraf vekillerininyüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde ...Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 16/04/2026