Menfaat çatışması nedeniyle kayyım atanmasını gerektiren, mülhak vakıf galle fazlasına müstahak evlat tespiti davasında bozma sonrası temyiz incelemesi.
Özet: Davacıların bir vakfın galle fazlasına müstahak evladı olduğunun tespiti talebiyle açtığı davada, ilk derece mahkemesince verilen kabul kararının, davalı vakfın mütevellisi ile davacı arasında menfaat çatışması bulunması nedeniyle eksik inceleme ve hasım gerekçesiyle bozulması üzerine, vakfa kayyım atanarak yeniden yapılan yargılamada, vefat eden davacı dışındaki diğer davacıların vakfiye şartları uyarınca galle fazlasına müstahak olduğu tespit edilmiş olup, bu kararın davalı vekili tarafından batın şartı ve yetkisizlik iddialarıyla temyiz incelemesi yapılmaktadır.
8. Hukuk Dairesi         2025/4909 E.  ,  2026/2199 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2024/313 E., 2025/102 K.
İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyularak verilen karar davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Dava dilekçesinde; davacılar ..., ... ve ...'ın ....'nın galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduklarının tespitine karar verilmesi talep edilmiştir.
II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; dava konusu vakfın mülhak vakfı olması nedeniyle Mahkemenin yetkisiz olduğunu, davacıların davasının vakfıye şartları gereğince ispatlanamaması halinde esastan reddine karar verilmesini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 09.09.2021 tarihli ve 2020/55 Esas, 2021/377 Karar sayılı kararı ile davanın kabulü ile davacıların .... ...Vakfı’nın galle fazlasına müstahak evladı olduğunun tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin 09.09.2021 tarihli kararına karşı davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 12.05.2022 tarihli kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
Bölge Adliye Mahkemesinin 12.05.2022 tarihli kararının davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 16.05.2024 tarihli ve 2022/4374 Esas, 2024/3418 Karar sayılı ilamıyla davalı Vakfın, “mülhak vakıf" olup vakfın mütevellisinin (yöneticisi) Merkez Tevcih Komisyonunun 12.11.2002 tarihli kararı ile atanan aynı zamanda davacı olan ... olduğu ... Genel Müdürlüğünün 27.02.2020 tarih ve 30682 sayılı yazısı ekindeki Tevcih Komisyonu Kararı içeriğinden anlaşıldığı, Vakıf yöneticisi olan mütevelli mülhak vakıflarda, vakfı yönetmeye ve temsile yetkili olan kişi olduğu, mütevellinin, tüzel kişiliğe sahip davalı mülhak vakfın temsil ve ilzama yetkili yönetici olup, aynı zamanda davacı olması nedeni ile vakıf ile arasında menfaat çatışması bulunduğu, Mahkemece davalı vakfın bu davada temsil edilmesi için 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 426/3. maddesi kapsamında temsil kayyımı atanması konusunda dava açmak üzere davacı tarafa süre ve yetki verilmesi ve dava açılarak kayyım atanması halinde, eldeki davada vakfın temsili sağlanıp, kayyımın huzuru ile dava görülmeli, gösterdiği taktirde delilleri toplanarak bütün deliller birlikte değerlendirilip sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik hasım ve eksik inceleme ile karar verilmesi doğru görülmeyerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamı doğrultusunda mülhak vakfa kayyım atanması için açılan dava sonucu Bolu 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 19.02.2025 tarihli ve 2024/16 37... /239 Karar sayılı kararı ile Vakfa, ...'nın kayyım olarak atanması ve vakfın temsili sağlandıktan sonra işin esası incelenmemiş; davacılardan ... 22.07.2024 tarihinde vefat etmesi nedeni ile iş bu davacı hakkında karar verilmesine yer olmadığına; diğer davacılar yönünden yapılan değerlendirmede ise; denetime elverişli, gerekçeli ve hükme esas alınan bilirkişi raporundan ... 1155 (H) tarihli ilk vakfiye ve sonraki 1164 vakfiyeden vakfın gelirinden gerekli masraflar yapıldıktan sonra kalan gelir fazlasının sağlığında kendisine ait olacağını, ölümünden sonra erkek ve kız evlatları ve evladı evlatları arasında eşit olarak paylaşılmasını şart ettiği, evvelki mütevellileri izlemek üzere 16.01.1974 tarihinde davacıların annesi....'ın ölümünden sonra davacılardan ...'ın mütevelli olarak atandığı ve vakfın halen ... tarafından yönetildiği gerekçesi ile davanın kabulüne, davacılar ... ve ...’nın galle fazlasına müstahak evladı olduklarının tespitine karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı vakfın mülhak vakıf olduğu ve İstanbul'da kurulu olduğundan yetkili Mahkemenin İstanbul Mahkemeleri olduğunu, davacı ...'ın vakfın mütevellisi ve yararlananı olduğundan işbu davacı yönünden hukuki yarar yokluğundan davanın reddi gerektiğini, diğer davacılar yönünden ise galle fazlası için batın şartı bulunduğunu, ancak bilirkişi raporu ve Mahkeme kararında batın şartına hiç değinilmeyerek eksik inceleme ile karar verildiğini, arz ve izah edilen nedenlerle İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, vakfın gelir fazlasından faydalanma amacına yönelik galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.
Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile İlk Derece Mahkemesi kararındaki gerekçeye, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369/1. maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun’un 371. maddesinde yer alan sebeplerden biri de bulunmadığına göre, temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davalı ... vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının ONANMASINA,
5737 sayılı ... Kanunu'nun 77. maddesinin ikinci fıkrası (7531 sayılı Kanun'un 20. maddesi ile değişik) uyarınca ... Genel Müdürlüğünden harç alınmasına yer olmadığına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
01.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.