ticari satım ilişkisi kapsamında avans olarak verilen, mal teslimi yapılmadığı iddiasıyla bedelsiz kalan ve banka tarafından tahsil cirosuyla tutulan çeklerde borçlu olunmadığının tespiti.

Ticari satım ilişkisi kapsamında avans olarak verilen, mal teslimi yapılmadığı iddiasıyla bedelsiz kalan ve banka tarafından tahsil cirosuyla tutulan çeklerde borçlu olunmadığının tespiti.

Özet: Davacının, davalıya iplik siparişleri karşılığında avans olarak verildiğini iddia ettiği ancak teslimat yapılmadığı için bedelsiz kaldığını öne sürdüğü çeklerden dolayı borçlu olunmadığının tespiti talebiyle açtığı davada, ilk derece mahkemesi ticari defterler ve bilirkişi raporuyla çeklerin mal alımı karşılığı ödendiğini, avans vasfının ispatlanamadığını ve bankanın yetkili hamil olduğunu tespit ederek davanın reddine karar vermiş, bölge adliye mahkemesi bu kararı usul ve yasaya uygun bularak istinaf başvurusunu esastan reddetmiş olup, yapılan değerlendirmede bu ret kararında hukuka aykırı bir yön bulunmamıştır.

11. Hukuk Dairesi 2025/5677 E. , 2026/2469 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/636 Esas, 2025/528 Karar

HÜKÜM : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2016/1351 E., 2021/2043 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı ... A.Ş.'ye sipariş ettiği iplikler için önceden avans niteliğinde çekler verdiğini, dava konusu ... Bankası A.Ş. ...li Sanayi Şubesi ... hesap numarasına ait keşidecisi davacı, lehtarı davalı ... San. ve Tic. A.Ş. olan ... ... no.lu 05.10.2016 tarihli 205.750,00 TL bedelli çek ile ....0001 hesap no.lu keşidecisi davacı şirket, lehtarı davalı ... San. ve Tic. A.Ş. olan ... ... no.lu 19.10.2016 tarihli 200.650,00 TL bedelli, ... ... no.lu 26.10.2016 tarihli 247.200,00 TL bedelli çekleri de bu amaçla avans olarak verdiğini, davalı şirket hesabına borç kaydedildiğini, davalı şirketin iplik siparişi karşılığı almış olduğu bu çeklere ilişkin teslim etmesi gereken iplikleri teslim etmediğini, bu hali ile dava konusu çeklerin bedelsiz kaldığını, davalı bankanın çek teslim yazısında da görüleceği üzere tahsil cirosu ile aldığı bu çeklerde meşru hamil olmadığı gibi davacının bu çeklerden dolayı borçlu olmadığını bildiğini, bedelsizlik şahsi defilerini tahsil cirosu ile hamil olan bankaya karşı da ileri sürdüklerini iddia ederek dava konusu çeklerden dolayı müvekkili şirketin davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... San. Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; ... San. Tic. A.Ş. hakkında 26.10.2016 tarihinde Denizli Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/532 E. sayılı dosyasından iflas kararı verildiğini, birinci alacaklılar toplantısının yapıldığını, iflas idaresinin seçildiğini ancak iflas kararı kesinleşmediğinden henüz ikinci alacaklılar toplantısının yapılmadığını, iflas ertelenmesinin en başta gelen amacının şirket aktifinin muhafaza edilmesi olduğunu, 12.04.2016 tarihinde şirkete kayyım atandığını, öte yandan yönetim ve denetiminin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı (...) .... vekili cevap dilekçesinde; bankanın eldeki dosyaya konu çekler kapsamındaki alacağı da dahil olmak üzere ... San. ve Tic. A.Ş. olan tüm hak ve alacaklarını ...Yönetim A.Ş. adlı şirkete devir ve temlik ettiğini belirterek müvekkilinin taraf sıfatının kaldırılmasını istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu ... Sanayi ... ait keşidecisi davacı, lehtarı davalı ... San. ve Tic. A.Ş. olan 05.10.2016 tarihli 205.750,00 TL bedelli çek, T-Bank Denizli Şubesine ait keşidecisi davacı, lehtarı davalı ... San. ve Tic. A.Ş. olan 19.10.2016 tarihli 200.650,00 TL ve 26.10.2016 tarihli 247.200,00 TL bedelli çeklerin davalı ... San. ve Tic. A.Ş. tarafından ciro edilerek davalı temlik eden bankaya verildiği, çeklerin davalı tarafından ibrazında karşılığının bulunmadığının belirlendiği, davacı ile davalı ... San. ve Tic. A.Ş.'nin ticari defterleri üzerinde yaptırılan bilirkişi incelemesinde; dava konusu çeklerin tarafların ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, 2016 yıl sonu itibariyle davacı şirketin davalıdan toplam 2.150.000,67 TL bedelli fatura karşılığı mal alımı gerçekleştirdiği, davaya konu çeklerin de satın alınan mallar karşılığı davacı yanca ödeme amacıyla verildiğinin tespit edildiği, bu bağlamda davacı yanca davaya konu çeklerin avans çeki olduğu usulüne uygun delillerle ispat edilemediğinden, davalı temlik eden bankanın da yetkili hamil olması sebebiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, ticari satım ilişkisi kapsamında avans çeki olarak verildiği iddia olunan çekler nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, 29.04.2026 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.