Yargıtay Ceza Genel Kurulu, doktora "eşek gibi yazacaksın" sözünün kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçunu teşkil edip etmediği yönündeki uyuşmazlığı değerlendiriyor.
Özet: Bir doktorun görevini sorgulayan ve "eşek gibi yazacaksın" şeklindeki ifadelerin kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret suçunu oluşturup oluşturmayacağı hususunda ortaya çıkan uyuşmazlıkta; ilk derece mahkemesi ve istinaf mahkemesi hakaret suçunun oluştuğuna hükmederken, Yargıtay 4. Ceza Dairesi sözlerin kaba ve nezaketsiz olmakla birlikte onur, şeref veya saygınlığı rencide edici nitelikte olmadığını belirterek bozma kararı vermiş, ancak Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, kamu görevlilerinin daha fazla korunması gerektiği ve sözlerin tahkir kastıyla hakaret içerdiği gerekçesiyle bu karara itiraz ederek dosyanın Ceza Genel Kuruluna gönderilmesine neden olmuştur.
KARARI VERENYARGITAY DAİRESİ : 4. Ceza DairesiMAHKEMESİ :Ceza DairesiSAYISI : 257-503I. HUKUKÎ SÜREÇSanığın katılana yönelik kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 125/3-a,4, 62, 51... . maddeleri uyarınca 11... gün hapis cezasıyla cezalandırılmasına, hak yoksunluğuna ve cezanın ertelenmesine ilişkin... 5. Asliye Ceza Mahkemesince 28.11.2019 tarih ve 17-457 sayı ile kurulan hükmün, sanık müdafii ve Sağlık Bakanlığı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesince 29.06.2020 tarih ve 257-503 sayı ile Sağlık Bakanlığının istinaf başvurusunun süresinde olmadığından reddine, İlk Derece Mahkemesi hükmünde yer alan ve koşulları oluşmayan TCK'nın 125/4. maddesine ilişkin uygulamanın çıkartılarak hükümde aynı Kanun'un 62. maddesi uygulanmasına ilişkin belirlenen " 11... gün" ibaresinin aynı orandaki indirimle hesaplanarak "10 ay hapis" şeklinde ve ayrıca ertelenen hükümde TCK'nın 53. maddesine dair kısmın düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine, bu kararın da sanık müdafii tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 4. Ceza Dairesince 30.10.2024 tarih ve 39772-13637 sayı ile; "...Sanığın katılana sarf ettiği kabul edilen sözlerin muhatabın onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyutta olmayıp, rahatsız edici, kaba ve nezaket dışı hitap tarzı niteliğinde olduğu ve dolayısıyla hakaret suçunun unsurlarının oluşmadığı gözetilmeden mahkûmiyet kararı verilmesi..." isabetsizliğinden bozulmasına oy çokluğuyla karar verilmiştir.Daire Üyeleri ... ve ...; "...Sanığın olay günü eşinin şeker ilacını yazdırmak için aile sağlık merkezine gittiğini, aile sağlık merkezinde doktor olarak görev yapan katılanın hastayı bizzat görmek istemesi üzerine sanığın katılana hitaben 'senin görevin ne, eşek gibi yazacaksın!' dediği, sanık tarafından söylenen bu sözlerin kamu görevlisi olan katılanın şeref, onur ve saygınlığını rencide edici boyutta olduğu ve sanığın tahkir kastı ile hakaret ettiği, kamu görevlilerinin siyasetçilerden farklı olarak kendilerini kamuoyu denetimine açmadıkları, yaptıkları iş gereği kendilerine duyulan güven ve saygınlığa zarar vermeyi amaçlayan aşağılayıcı, küçük düşürücü ve hakaret içerikli saldırılara karşı daha fazla korunmaları gerektiği kanaati ile sanığın üzerine atılı hakaret suçunun oluştuğu..." düşüncesiyle karşı oy kullanmışlardır. II. İTİRAZ SEBEPLERİYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca 29.04.2025 tarih ve 78442 sayı ile; "...Somut olayda; sanığın olay günü eşinin şeker ilacını yazdırmak için aile sağlık merkezine gittiği, aile sağlık merkezinde doktor olarak görev yapan katılanın hastayı bizzat görmek istemesi üzerine sanığın katılana hitaben 'senin görevin ne, eşek gibi yazacaksın!' dediği dosya kapsamındaki delillerle sabittir.Sanık tarafından söylenen bu sözlerin kamu görevlisi olan katılanın şeref, onur ve saygınlığını rencide edici boyutta olduğu ve sanığın tahkir kastı ile hakaret ettiği, kamu görevlilerinin siyasetçilerden farklı olarak kendilerini kamuoyu denetimine açmadıkları, yaptıkları iş gereği kendilerine duyulan güven ve saygınlığa zarar vermeyi amaçlayan aşağılayıcı, küçük düşürücü ve hakaret içerikli saldırılara karşı daha fazla korunmaları gerekmekte olup hakaret suçunun yasal unsurları gerçekleştiğinden Özel Dairenin bozma yönündeki kararı hukuka aykırı bulunmaktadır..." düşüncesiyle itiraz yoluna başvurulmuştur.5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Yargıtay 4. Ceza Dairesince 21.05.2025 tarih ve 4089-9579 sayı ile itiraz nedenlerinin yerinde görülmediğinden bahisle Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan nedenlerle karara bağlanmıştır.III. UYUŞMAZLIĞIN KAPSAMI, KONUSU VE ÖN SORUNSanık hakkında katılana yönelik tehdit suçundan kurulan mahkûmiyet hükmü, Bölge Adliye Mahkemesince düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmek suretiyle kesinleşmiş olup itirazın kapsamına göre inceleme; sanık hakkında kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret suçundan kurulan mahkûmiyet hükmü ile sınırlı olarak yapılmıştır.Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; sanığa isnat edilen kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret suçunun yasal unsurları itibarıyla oluşup oluşmadığının belirlenmesine ilişkin ise de Yargıtay İç Yönetmeliği'nin 27. maddesi uyarınca öncelikle; İlk Derece Mahkemesince kurulan mahkûmiyet hükmü ile gerekçesi arasında çelişki bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi gerekmiştir.IV. ÖN SORUNA DAİR BİLGİ VE BELGELER İncelenen dosya kapsamından;Van 5. Asliye Ceza Mahkemesince 28.11.2019 tarihli duruşma tutanağının hüküm fıkrasında; "2- Sanığın üzerine atılı Kamu Görevlisine Hakaret suçunu işlediği sabit olduğundan, TCK'nın 61. maddesi uyarınca, suçun işleniş biçimi, sanığın şahsi, sosyal ve ekonomik durumu göz önüne alınarak eylemine uyan TCK'nın 125/3-a maddesi uyarınca takdiren 1 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına, sanığa verilen cezanın, alenen işlemesi nedeniyle 125/4. maddesi uyarınca takdiren 1/6 oranında arttırılarak 1 yıl 2 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına, sanığa verilen cezadan, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki davranışları, nedeniyle TCK'nın 62/1. maddesi uyarınca takdiren 1/6 oranında indirim yapılarak 11... gün hapis cezası ile cezalandırılmasına, 24.11.20 15... sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesi'nin 08.10.2015 tarih ve 2014/140 E. 2015/85 K. sayılı kararındaki iptal edilen hususlar gözetilerek TCK'nın 53/1-2-3. madde ve fıkralarının tatbikine, sanığa verilen hapis cezasının, sanığın şahsi, sosyal, ekonomik ve sabıka durumu, duruşmadaki iyi hâli ve bir daha suç işlemeyeceğine yönelik olumlu kanaat oluşması nedeniyle, TCK'nın 51/1. maddesi uyarınca cezanın ertelenmesine, Şartları oluşmadığından, sanık hakkında 5271 sayılı yasanın 231. maddesi uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yer olmadığına,Sanığın adli sicilindeki hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı açısından karar kesinleştiğinde ilgili mahkemeye ihbarda bulunulmasına,Yargılama gideri olan 4 adet tebligat ücreti 56 TL'nin sanıktan tahsil edilerek hazineye irat kaydına, Dair sanık, sanık müdafii, katılan vekili ve katılanın yüzüne karşı kararın tefhim tarihinden itibaren, 7 gün içerisinde Mahkememize veya başka bir yerdeki Nöbetçi Asliye Ceza Mahkemesine verilecek dilekçe ile bizzat başvurarak veya Zabıt Katibine beyanda bulunmak ve tutanağa kaydettirilmek suretiyle... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere" açıklamalarına yer verildiği,İlk Derece Mahkemesi hâkimi tarafından 16.12.2019’da e-imza ile imzalandığı anlaşılan 2019/17 E. – 2019/457 K. sayılı gerekçeli kararda ise;"...Sanık savunması, müşteki ve tanıkların beyanı ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Olay günü sanığın... İpekyolu 3. No.lu Aile Sağlığı Merkezine yanında eşini almadan, eşi için ilaç yazdırmaya gittiği, müşteki olan doktora ilaç yazmasını istediğini, müştekinin de hastayı görmeden ilaç yazamayacağını dediği, buna kızan sanığın müştekiye hitaben ‘senin görevin ne, eşek gibi yazacaksın, seni öldürürüm’ şeklinde hakaret ve tehdit ettiği, müştekinin şikayetçi olduğu, sanığın suçlamaları reddettiği, mahkememizde ifadeleri alınan tanıklardan ...; müştekinin çalışmış olduğu sağlık ocağında temizlik görevlisi olduğunu, olay günü maaşını almak için müştekinin odasına girdiğini, odaya girdiğinde içeride sanığın olduğunu, müştekiye senin görevin ne, eşek gibi yazacaksın, seni öldürürüm şeklinde hakaret ve tehdit ettiğini bizzat duyduğunu, müştekinin ise sanığa söylediklerini sana iade ediyorum dediğini, sanığın bu suretle hakaret ve tehdit suçlarını işlediği bu nedenle eylemine uyan TCK 125/1-3a, 106/1-1. maddelerinden cezalandırılmasına, eylemin alenen işlenmesi nedeniyle cezasının arttırılmasına, iyi hali dikkate alınarak TCK 62. maddeden indirim yapılmasına, şartları bulunduğundan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiştir..." şeklindeki gerekçelere yer verildiği, son oturumdaki hüküm fıkrasının ise gerekçeli kararın sonuna aynen eklendiği,Kararın sanık müdafii ile Sağlık Bakanlığı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesince 29.06.2020 tarih ve 257-503 sayı ile incelenmesi istenen İlk Derece Mahkemesi kararının istinaf yoluyla incelenebilecek kararlardan olduğundan ve düzeltilen hususlar dışında usul veya esasa ilişkin herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığından bahisle, "...Sanık müdafisinin istinaf itirazları bu yönleri ile yerinde ve bu hususların CMK'nın 280/1-a ve 303. maddeleri uyarınca düzeltilmesi mümkün olduğundan, diğer yönleri usul ve kanuna uygun olan hükümlerde; gerekçeli kararın gerekçe kısmında yer alan 'eylemin alenen işlenmesi nedeniyle cezasının artırılmasına' ibaresi ile kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret suçundan kurulan hüküm fıkrasında yer alan 'Sanığa verilen cezanın, alenen işlemesi nedeniyle 125/4. maddesi uyarınca takdiren 1/6 oranında arttırılarak 1 yıl 2 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına' ibaresinin çıkarılarak TCK'nın 62. maddesinin uygulanmasına ilişkin kısımdaki ' 11... gün' ibaresinin de '10 ay' olarak düzeltilmesi, ... suretiyle düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine" biçiminde, tehdit suçu yönünden itiraz yolu, hakaret suçu yönünden ise temyiz yolu açık olmak üzere karar verildiği,Anlaşılmıştır.V. GEREKÇEA. İlgili Mevzuat ve Ön Soruna İlişkin Açıklamalar Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Duruşmaların açık ve kararların gerekçeli olması" başlıklı 141. maddesinin üçüncü fıkrası; "Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır." şeklinde düzenlenmiştir.CMK'nın "Kararların gerekçeli olması" başlıklı 34. maddesinin birinci fıkrasında; "Hâkim ve mahkemelerin her türlü kararı, karşı oy dahil, gerekçeli olarak yazılır. Gerekçenin yazımında 230. madde göz önünde bulundurulur. Kararların örneklerinde karşı oylar da gösterilir.","Hükmün gerekçesinde gösterilmesi gereken hususlar" başlıklı 230. maddesinde de; "(1) Mahkûmiyet hükmünün gerekçesinde aşağıdaki hususlar gösterilir:a) İddia ve savunmada ileri sürülen görüşler. b) Delillerin tartışılması ve değerlendirilmesi, hükme esas alınan ve reddedilen delillerin belirtilmesi; bu kapsamda dosya içerisinde bulunan ve hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delillerin ayrıca ve açıkça gösterilmesi. c) Ulaşılan kanaat, sanığın suç oluşturduğu sabit görülen fiili ve bunun nitelendirilmesi; bu hususta ileri sürülen istemleri de dikkate alarak, Türk Ceza Kanunu'nun 61... . maddelerinde belirlenen sıra ve esaslara göre cezanın belirlenmesi; yine aynı Kanun'un 53 ve devamı maddelerine göre, cezaya mahkûmiyet yerine veya cezanın yanı sıra uygulanacak güvenlik tedbirinin belirlenmesi.d) Cezanın ertelenmesine, hapis cezasının adlî para cezasına veya tedbirlerden birine çevrilmesine veya ek güvenlik tedbirlerinin uygulanmasına veya bu hususlara ilişkin istemlerin kabul veya reddine ait dayanaklar.(2) Beraat hükmünün gerekçesinde, 223. maddenin ikinci fıkrasında belirtilen hâllerden hangisine dayanıldığının gösterilmesi gerekir. (3) Ceza verilmesine yer olmadığına dair kararın gerekçesinde, 223. maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarında belirtilen hâllerden hangisine dayanıldığının gösterilmesi gerekir.(4) Yukarıdaki fıkralarda belirtilen hükümlerin dışında başka bir karar veya hükmün verilmesi hâlinde bunun nedenleri gerekçede gösterilir."Hükümlerine yer verilmiştir.Yüksek Ceza Genel Kurulunun 2003/7-223, 2003/2 39... /4-23, 2004/38 sayılı kararlarında da açıklandığı üzere;Karar; sorun, gerekçe ve sonuç bölümlerinden oluşur. Sorun bölümünde, somut olay ile suçun işlenmesindeki özellikler ve suçun ne şekilde işlendiği açıklanmalı, gerekçe kısmında mevcut deliller irdelenmeli, delillerle sonuç arasındaki bağ, diğer bir söylemle neden bu sonuca varıldığı anlatılmalı ve hukuki nitelendirme yer almalıdır. Sonuç, hüküm kısmında ise CMK'nın 34... . maddeleri uyarınca, verilen kararın ne olduğu, uygulanan yasa maddeleri, hükmolunan ceza miktarı, yasa yollarına başvurmanın mümkün olup olmadığı duraksamaya yer vermeyecek biçimde açıkça gösterilmelidir.Gerekçe/esbabı mucibe; tarafların esasa müessir iddia, savunma ve taleplerinin dinlendiğini, hangisinin hangi nedenle makbul addedilip üstün tutulduğunu, hangi beyan ya da delilin niçin kabul edilmediğini (İHAM Kuznetsov/Rusya, B. No: 184/02, 11/4/2007, §§ 84, 85, Boldea/Romanya, B. No: 19997/02, 15/2/2007, § 30; Hiro Balani/İspanya, B. No: 18064/91, 9/12/1994, § 27.), bu cümleden olarak; maddi vakıanın kabulüne hangi delillere dayanılarak ulaşıldığını açıklamalıdır. Karar mahkûmiyete ilişkin ise; eylemin hangi suçu oluşturduğuna dair hukuki değerlendirmeler ile cezanın belirlenmesi ve kişiselleştirilmesine ilişkin kriterlerin, somut olaya özgü hangi olgusal temellere göre belirlendiğini gösterilmelidir. Yargılama faaliyeti sonucunda ortaya çıkan vicdani kanaatin oluşum sürecinin in'ikâsı olan gerekçe; akla, bilime, hukuka ve dosya kapsamına uygun, tarafların ve kamuoyunun ikna ve güveni ile kanun yolu mahkemelerinin denetimine elverişli yeterlilikte (Hadjianastassiou/Yunanistan, B. No: 12945/87, 16/12/1992, § 33.) olduğunu açıkça ortaya koymalı, gerek kendi içinde gerekse hüküm fıkrası ile çelişki oluşturacak ifade ve unsurlar barındırmamalıdır. Nihayet bir cihette hükmün meşruiyetini tahkim eden hukuki ve edebi bir metin olması itibarıyla insan onuruna, mahkemenin mehabetine, hukuk biliminin gerekleri ile temel kavramların da özgün anlamları ile kullanıldığı Türkçenin belagat ve selasetine yaraşır bir üslupla kaleme alınmalıdır.Gerekçeli karar hakkı, kişilerin adil bir şekilde yargılanmalarını sağlamayı ve denetlemeyi amaçlamakta, tarafların muhakeme sırasında ileri sürdükleri iddialarının kurallara uygun biçimde incelenip incelenmediğini bilmeleri ve ayrıca demokratik bir toplumda, kendi adlarına verilen yargı kararlarının sebeplerini toplumun öğrenmesinin sağlanması için de gerekli olmaktadır (Sencer Başat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, §§ 31, 34.). Hükmün gerekçeyi ihtiva etmemesi, CMK'nın 289/1-9 ve 1412 sayılı CMUK'un 308/7. maddeleri uyarınca hukuka kesin aykırılık hâllerinden birini oluşturacaktır.B. Ön Soruna Dair Hukuki NitelendirmeVan 5. Asliye Ceza Mahkemesince yapılan yargılama sonunda kurulan hüküm fıkrasında sanığın neticeten 11... gün hapis cezasıyla cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yer olmadığına karar verilmiştir. Kararın gerekçesinde ise şartları bulunduğundan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği belirtilmiştir. Belirlenen nihai cezanın miktarı itibarıyla CMK'nın 231. maddesinde düzenlenen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumunun tatbiki mümkün olduğundan doğuracağı hukuki sonuçlar bakımından hükümde çelişki oluşturan bu durumun, maddi hata niteliğinde olduğundan bahsedilemeyeceği gibi İlk Derece Mahkemesi hâkiminin takdirinin ne olduğuna dair de tereddüte yol açtığı açıktır.Öte yandan, hükmün açıklanmasının geri bırakılması usulünü düzenleyen CMK'nın 231. maddesinin, 02.03.2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanun'un 15. maddesiyle değiştirilen 12. fıkrası ile bu kararlara karşı istinaf yoluna başvurulabileceğinin düzenlendiği, ancak derhâl uygulama ilkesi gereğince uyuşmazlığa konu İlk Derece Mahkemesi kararının verildiği tarihte hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarının bu düzenlemeden önceki gibi itiraz yoluna tabi olduğu, dolayısıyla başvuru yollarının süresinin ve merciinin gösterildiği hüküm fıkrasıyla da bir çelişkiye yol açıldığı tartışmadan varestedir.Sonuç olarak İlk Derece Mahkemesi hâkiminin, cezanın miktarı bakımından aynı şartları taşıyan hükümde takdirini CMK'nın 231. maddesi yönünde mi yoksa TCK'nın 51. maddesi yönünde mi kullandığını hükmün gerekçesinde tereddüte yol açmayacak şekilde açıkça ortaya koyamadığı ve bu açık çelişki nedeniyle hükmün sair yönleri incelenmeksizin bozulması gerektiği kabul edilmelidir.Bu itibarla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının değişik gerekçeyle kabulüne, Özel Dairenin bozma ilamının kaldırılmasına, Bölge Adliye Mahkemesinin sanık hakkında kamu görevlisine karşı hakaret suçundan kurulan hükme yönelik istinaf isteminin düzeltilerek esastan reddine dair kararının sair yönleri incelenmeksizin bozulmasına karar verilmelidir.VI. KARARAçıklanan nedenlerle;1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının DEĞİŞİK GEREKÇEYLE KABULÜNE,2- Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 30.10.2024 tarihli ve 39772-13637 sayılı bozma kararının KALDIRILMASINA, Van Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin 29.06.2020 tarihli ve 257-503 sayılı istinaf isteminin düzeltilerek esastan reddine dair kararının, ilk derece mahkemesince sanık hakkında kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret suçundan kurulan hüküm ile gerekçe arasında çelişki bulunması isabetsizliğinden sair yönleri incelenmeksizin BOZULMASINA,3- Dosyanın, CMK'nın 304/2-b maddesi uyarınca gereği için kararı veren... 5. Asliye Ceza Mahkemesine, kararın bir örneğinin ise... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 04.03.2026 tarihinde yapılan müzakerede oy birliğiyle karar verildi.