Kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada Bursa Bölge Adliye Mahkemesi kararının temyiz incelemesi.
Özet: Kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada, ilk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiş, davacı ve davalı idarelerin istinaf başvuruları üzerine bölge adliye mahkemesi, taşınmaz değerlemesinde ve kamulaştırmasız el atılan kısmın tamamı için bedel belirlenmesinde isabetsizlik görmemiş, ancak fiilen el atılan taşınmazın proje bütünlüğü kapsamında nispi harç alınması gerekirken maktu harca hükmedilmesinin ve harçtan muaf olan idareden yargılama giderlerinin tahsiline karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle bir kısım istinaf başvurularını esastan reddederken, bir davalının istinafını kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını kaldırıp yeniden esas hakkında hüküm kurmuştur.
5. Hukuk Dairesi         2025/7051 E.  ,  2026/2548 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/297 Esas, 2025/463 Karar
KARAR : Esastan ret/ Yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 11. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/4 Esas, 2023/24 Karar
Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekili ile davalılar ... ve ... vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine, davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının maliki olduğu Bursa ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 42 02... parsel sayılı taşınmazın kısmen park, kısmen yol ve kısmen okul alanında kaldığını, davalı idarelerce taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın fiilen el atıldığını ileri sürerek kamulaştırmasız el atılan taşınmazın bedelinin davalı idarelerden tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı idareler vekilleri cevap dilekçelerinde özetle; davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve el atma tazminat bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarelerden tahsili ile davacıya verilmesine, bedeline hükmedilen taşınmazın tapusunun iptali ile 493,56 m²lik kısmının davalı ... lehine tapudan yol olarak terkinine, 686,24 m²lik kısmının Hazine adına tesciline, 393,45 m²lik kısmının ise davalı ... lehine tapudan yol olarak terkinine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için belirlenen metrekare birim bedeli çok düşük olup taşınmazın gerçek değerini yansıtmadığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı idare yönünden davanın husumetten reddi gerektiğini, emsal karşılaştırmasının hatalı yapıldığını, dosyaya sunmuş olduğu emsal taşınmaz satışlarının değerlendirmede dikkate alınmadığını, taşınmaza biçilen değerin çok yüksek olduğunu, davalı idarece taşınmaza fiilen el atılmadığını, ıslah edilen kısım için ıslah tarihinden itibaren faize hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
3. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı idare harçtan muaf olmasına rağmen harçtan sorumluluğuna gidilmesinin doğru olmadığını, davalı idareye husumet yöneltilemeyeceğini, belirlenen bedelin fahiş olduğunu, taşınmaz üzerindeki takyidatların bedele yansıtılmamasının hatalı olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
4. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı idareye husumet yöneltilemeyeceğini, emsal karşılaştırmasının hatalı yapıldığını, değerlendirmeye esas alınan emsal taşınmaz satışının Yargıtay içtihatlarına uygun olmadığını, taşınmazın değerinin yüksek belirlendiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında kısmen yol, kısmen okul ve kısmen park alanında kaldığı, arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde ve fiilen yol yapılmak suretiyle el atılan taşınmazın proje bütünlüğü kapsamında tamamının bedeline hükmedilip sorumlu olan idarelerden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği, taşınmazın bir kısmına 04.11.1983 tarihinden sonra fiilen el atılmış olup proje bütünlüğü kapsamında nispi harç alınması gerekirken maktu harca hükmedilmesinin doğru görülmediği, bununla birlikte davalı ... harçtan muaf olduğu hâlde davacı tarafından yatırılan peşin harç ve başvuru harcının yargılama gideri olarak davalı ... Bakanlığından tahsiline karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle davacı vekili ile davalılar ... ve ... vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine, davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
3.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı idareye husumet yöneltilemeyeceğini, belirlenen bedelin fahiş olduğunu, taşınmaz üzerindeki takyidatların bedele yansıtılmamasının hatalı olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
4. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında kısmen yeşil alan, kısmen yol ve kısmen okul alanı olarak ayrılan taşınmaza yol yapılmak suretiyle 04.11.1983 tarihinden sonra fiilen el atılmaya başlanıldığı gözetildiğinde, proje bütünlüğü gereği taşınmazın tamamının bedelinin davalı idarelerden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, davalılar ... ile ... Belediye Başkanlığından aşağıda yazılı kalan harçların alınmasına, davalı ... harçtan muaf olduğundan harç alınması yer olmadığına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
17.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.