antalya bölge adliye mahkemesi, çek istirdadı ve ödeme yasağının kaldırılması davasında arabuluculuk şartı yokluğu nedeniyle verilen usulden red kararının istinaf incelemesini yaptı.

Antalya Bölge Adliye Mahkemesi, çek istirdadı ve ödeme yasağının kaldırılması davasında arabuluculuk şartı yokluğu nedeniyle verilen usulden red kararının istinaf incelemesini yaptı.

Özet: Müvekkili lehine düzenlenen çekleri kaybettiğini iddia eden davacının, çeklerin davalı zilyetliğinde olduğunun öğrenilmesi üzerine bu çeklerin iadesi ve üzerindeki ödeme yasağının kaldırılması istemiyle açtığı davada; davalının çekleri, davacının çalışanı olduğu dönemden kalan işçilik alacaklarına karşılık rızasıyla teslim aldığı savunması üzerine, ilk derece mahkemesi 01/09/2023 tarihinden sonra açılan çek istirdadı davaları için zorunlu olan arabuluculuk şartının yerine getirilmemesi gerekçesiyle davayı usulden reddetmiş; davacının çek istirdadı davalarının arabuluculuğa tabi olmadığı yönündeki istinaf başvurusu ise, bölge adliye mahkemesince ilgili mevzuat ve yerleşik içtihatlar uyarınca bu tür davaların zorunlu arabuluculuk kapsamında olduğunun belirtilmesiyle değerlendirilmiştir.

T.C.

ANTALYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

16. HUKUK DAİRESİ

KARAR TARİHİ:14/09/2026

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi

KARAR TARİHİ:03/06/2026

DAVANIN KONUSU:Çek İadesi ve Ödeme Yasağının Kaldırılması

GEREKÇELİ KARAR

YAZIM TARİHİ:14/09/2026

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.

Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:

Davacı vekili, ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından keşide edilen, müvekkili ... emrine düzenlenen, ... Bankası ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi çek hesabına ait ... ve ... seri numaralı çeklerin hamilinin müvekkili olduğunu ve söz konusu çekleri müvekkilinin kaybettiğini, kayıp bildiriminde de bulunduğunu, sonrasında müvekkili lehine 12/07/2024 tarihinde Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığını, çeklere ödeme yasağı konularak çekler hakkında gazete ilanı da yapıldığını, 23/09/2024 tarihinde ilgili çeklerin, davalının zilyetliğinde olduğu bilgisinin Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasına sunulan asli müdahale dilekçesi ile taraflarınca öğrenildiğini, istirdat davası açmak üzere süre verildiğini, dolayısıyla huzurdaki iş bu davayı açarak ilgili çeklerin taraflarına iadesini ve yine ilgili çeklerin taraflarına iadesine kararıyla birlikte ödeme yasağının kaldırılmasını, dava konusu çeklerin davalıdan alınarak müvekkiline verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet alacağının davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Davalı vekili, müvekkilinin iade konusu çeklerin meşru hamili olduğunu, davacı yan, firması bünyesinde iç mimar olarak çalıştığını ve 10/05/2024 tarihinde tüm haklarını alarak işten ayrıldığından bahisle dava konusu çekleri kendisine iade etmeyerek kendisini zarara uğrattığını beyan ettiğini, ancak müvekkilinin ilgili firmada çalıştığı süre zarfında işçilik alacaklarına ilişkin birikmiş ödemelerini zamanında alamadığını, nihayet taraflar arasında varılan mutabakat neticesinde iadesi istenen çekler müvekkiline davacının rızası ile teslim edildiğini, çekler; müvekkiline davacının talimatı üzerine yeğeni ve firma muhasebecisi olan dava dışı ... tarafından teslim edildiğini, bununla birlikte davacının çekleri kaybettiğine yönelik iddiaların bir kurgudan ibaret olduğunu, davacı karşılıksız alacağını bildiği ve müvekkiline rızası dahilinde teslim olunan çeklerin kötü niyetli bir şekilde iptali yoluna gidildiğini belirterek haksız ve kötü niyetli davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda;"... davacı tarafça eldeki çek istirdadına ilişkin davanın 7445 sayılı Kanun'un 31. maddesinin yürürlük tarihi olan 01/09/2023 tarihinden sonra 02/10/2024 tarihinde açıldığı, 7155 sayılı Kanun gereği arabuluculuğa başvuru dava şartı olup, dava dilekçesi ekinde ve tarafların beyanına istinaden davacı tarafın arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılmadığına ilişkin son tutanağın aslı veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini mahkememiz dosyasına sunmadığı, arabulucuya başvurulmadan dava açıldığı görülmüş olup, ilgili Kanun 18/A maddesi gereğince 02/10/2024 tarihinden önce arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediği anlaşıldığından arabuluculuk dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusunun çekin iadesine ilişkin olup, bir miktar paranın tahsili olmadığını, çek istirdadı davasının istirdat davalarından farklı bir nitelik taşıdığını, yerleşik Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemeleri içtihatlarının da çek istirdadı davasının zorunlu arabuluculuğa tabi olmadığını kabul ettiğini istinaf nedenleri olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, çek iadesi ve ödeme yasağının kaldırılması istemine ilişkindir.

Mahkemece, yukarıda yazılı gerekçeyle davanın arabuluculuk dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

01/09/2023 tarihinde yürürlüğe giren 7445 sayılı Yasa'nın 31. maddesi gereğince 01/09/2023 tarihinden sonra açılan çek istirdadı davalarının arabuluculuğa tabi olduğuna ilişkin Yargıtay 11. Hukuk Dairesi içtihatları ve bu yöndeki Dairemiz kararları gereğince, ilk derece mahkemesince davanın 01/09/2023 tarihinden sonra açılması nedeniyle arabuluculuk dava şartı yokluğu sebebiyle davanın usulden reddine karar verilmiş ise de; 2026 yılı Haziran ayı içerisinde Yargıtay 11. Hukuk Dairesi içtihat değişikliğine giderek, çek istirdadı davalarının arabuluculuğa tabi olmadığına dair kararlar verdiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere arabuluculuk alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinden biridir. Asıl olan Devlet mahkemesine müracaat olduğundan, zorunlu arabulucuya tabi kılınan davalar kanun koyucu tarafından tek tek sayılmıştır. Sayılanlar dışında yorum yoluyla başka bir davayı dahil etmek söz konusu olamaz. Kanun hükmünde sayılan istirdat davasının, ödenen bir miktar paranın iadesi ile 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 72/8 hükmünde düzenlenen istirdat davası olarak anlaşılması gerekir. Zayi nedeniyle açılan kambiyo senetlerinin iptali davasında yapılan ilanlar üzerine senedi elinde bulunduranın ortaya çıkması nedeniyle mahkemece verilen sürede açılan kambiyo senedinin iadesi davası TTK’nın 763. maddesi ile düzenlenen farklı bir dava olup farklı özellikleri bulunmaktadır.

Bu bağlamda kambiyo senetlerinin iptali davasında ödeme yasağı konulduğu (TTK'nın 757. maddesi) gözetildiğinde, iadenin konusu bir miktar para olmayıp daima bir senettir (poliçe, bono veya çek). Mahkemece verilen sürede iade davası açılmazsa, senet getirene geri verilir ve ödeme yasağı kaldırılır (TTK'nın 763. maddesi). Dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasının dava şartı olarak kabul edilmesi bu davanın özellikleriyle bağdaşmaz (Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 11/06/2026 tarih, 2025/6595 Esas - 2026/3521 Karar sayılı ilamı).

Bu itibarla TTK’nın 763. maddesi hükmü uyarınca açılan işbu iade davasında arabulucuya başvurulmasının dava şartı kabul edilip ilk derece mahkemesince davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi hatalı olup, davacı vekilinin istinaf talebinin kabulü gerekmiştir.

Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacı vekilinin ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,

2-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 03/06/2026 tarih ve ... Esas - ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,

3-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

4-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının ilk derece mahkemesince talebi halinde davacıya İADESİNE,

5-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesinde yapılacak yargılama sonunda dikkate ALINMASINA,

6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

7-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının ilk derece mahkemesince ilgiliye İADESİNE,

8-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,

Dair, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve HMK'nın 353/1-a maddesince kesin olarak karar verildi.

...