Diyarbakır 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin Kayıp Çek İptali Talepli Davada, Çekin Üçüncü Şahısta Tespit Edilmesi ve İstirdat Davası Açılması Nedeniyle Konusuz Kalan Hükmü.
Özet: Kaybolduğu iddia edilen 10.000.000,00 TL bedelli bir çekin iptali talebiyle açılan davada, mahkeme yapılan incelemeler sonucunda çekin üçüncü bir şahsın elinde bulunduğunu tespit etmiş; talep eden tarafın, çeki elinde bulunduran bu üçüncü şahsa karşı zaten bir çek istirdadı davası açtığı anlaşıldığından, Türk Ticaret Kanununun ilgili maddeleri ve yargı kararları doğrultusunda, çek iptali davasının konusuz kaldığına ve bu nedenle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiştir.
T.C.
DİYARBAKIR2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTÜRK MİLLETİ ADINAGEREKÇELİ KARAR ESAS NO : KARAR NO : BAŞKAN : ... ...ÜYE : ... ...ÜYE : ... ...KATİP : ... ...TALEP EDEN : VEKİLİ : TALEP : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))TALEP TARİHİ : 12/05/2026KARAR TARİHİ : 24/09/2026GEREKÇELİ KARAR TARİHİ : Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; Muhatabı ...Bankası ...Şubesine ait, keşidecisi ...Sanayi Ticaret Limited Şirketi olan, ...seri numaralı, 10.000.000,00.-TL bedelli çeki müvekkilinin ...San ve Tic Ltd Şti' den hatır çeki aldığını, müvekkilinin bu çeki kaybettiğinden bahisle çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.TOPLANAN DELİLLER:...bank'a yazılan müzekkere ile dava konusu çekin ibraz edilip edilmediği araştırılarak edildiyse ibraz edenin kimlik bilgileri çekin suretinin gönderilmesi hususu istenmiş olup gelen cevabi yazı dosya arasına alınmıştır.Dava dilekçesi ekinde sunulan belgeler incelenmiştir.Dava konusu çeki elinde bulunduranın ...olduğu muhatap bankaca bildirilmiştir.İLGİLİ MEVZUAT HÜKÜMLERİ(HUKUKİ SEBEPLER)6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 762. maddesinde "Poliçenin getirilmesine ilişkin ilan, 35 inci maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır" hükmü, 6102 sayılı TTK nın 651. maddesinde " Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmü düzenlenmiştir.652. maddesinde ise "İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir.Bunun dışında iptal usulü ve hükümleri hakkında, kıymetli evrakın çeşitli türlerine ilişkin özel hükümler uygulanır" hükmü yer almaktadır.GEREKÇE VE KANAAT: Dava, TTK'nın 818/s maddesi yollaması ile TTK'nın 757. ve devamı maddeleri uyarınca açılmış zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun kıymetli evrağa ilişkin düzenlemeleri içeren genel hükümler kısmında yer alan 651/1. maddesine göre, kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. TTK'nın 651/2. maddesinde ise kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişinin, senedin iptaline karar verilmesini isteyebileceği düzenlenmiştir. Yasanın kambiyo senetlerine ilişkin 759/1. maddesinde, poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesinin istenebileceği, 818/1-s maddesinde ise, poliçeye ait iptal hükümlerinin çek hakkında da uygulanacağı ön görülmüştür. Söz konusu yasal düzenlemeler uyarınca iptal davasının şartları; senedin zayi olması, senette yer alan hakkın halen mevcut olması, iptal talep edenin hak sahibi olması, senet zilyetliğinin yeniden iktisabının mümkün olmaması ve senedin kanunen iptali mümkün bir senet olmasıdır. İptal davası açan kimsenin senetteki hakkının ortadan kalkmamış olması gerekir. (Hasan Pulaşlı, Kıymetli Evrakı Hukukunun Esasları, 6. bası, 2018, s.77-81). Çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup, yapılan yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığı, istirdat davası açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Esas no: 2014/13875 Karar no:2014/20283 kararı bu yöndedir)TTK'nun 758. maddesi gereğince; poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde mahkeme dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi verilen süre içerisinde davayı açmaz ise mahkeme muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. TTK 'nun 763. Maddesi gereğince de ; elden çıkan poliçe mahkemeye sunulur ise mahkeme iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içerisinde dava açmaz ise mahkeme poliçeyi sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. Yapılan incelemede, her ne kadar davacı tarafından dava konusu çekin zayi olduğundan bahisle iptal edilmesi için dava açılmış ise de, yargılama sırasında dava konusu çekin ...uhtesinde olduğunun tespit edildiği, davacı tarafın duruşmada alınan beyanında çeki elinde bulunduran üçüncü şahsa karşı davaya konu çek ile ilgili olarak Diyarbakır ...Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dava dosyasında çek istirdadı davası açıldığı anlaşılmıştır. Bu itibarla çek iptaline ilişkin davamız konusuz kalmış olup mahkememizce dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Talebe ilişkin KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 2-Alınması gereken 732,00 TL harç peşin alındığından ayrıca harç alınmasına yer olmadığına,3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Davacı tarafından yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine,Dair, talep eden vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. Başkan Üye Üye Katip