kıymetli evraktan kaynaklanan menfi tespit davasında, davacıların adli yardım talebi mahkemece ve itiraz üzerine reddedilerek harç yatırma zorunluluğu teyit edilmiştir.

Kıymetli evraktan kaynaklanan menfi tespit davasında, davacıların adli yardım talebi mahkemece ve itiraz üzerine reddedilerek harç yatırma zorunluluğu teyit edilmiştir.

Özet: Davacılar, davalıya avans/teminat olarak verilen çek ve bonolardan kaynaklanan borçları olmadığını tespit etmek amacıyla açtıkları menfi tespit davasında, mali darboğaz nedeniyle adli yardım talebinde bulunmuşlar; ancak mahkeme, yapılan incelemeler ve malvarlığı sorgulamaları sonucunda adli yardım koşullarının oluşmadığına hükmederek bu talebi reddetmiş ve davacıların iki hafta içinde yüksek miktardaki peşin harç ve gider avansını yatırmamaları halinde davanın usulden reddedileceğini ihtar etmiş, bu karar itiraz üzerine de onanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

BURSA

3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2026/

KARAR NO : 2026/

BAŞKAN :

ÜYE :

KATİP :

DAVACILAR:1-

VEKİLİ : Av.

DAVALI :

DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 06/07/2026

KARAR TARİHİ : 17/09/2026

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 22/09/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davalıya avans/teminat mahiyetinde teslim edilmiş olan 11 adet çek ile 2 adet bonodan ve taraflar arasındaki cari ilişkiden dolayı davacıların davalıya herhangi bir borcunun bulunmadığının tespiti (menfi tespit); anılan kambiyo senetlerinin davalıdan istirdadı ile davalıya iadesi; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminat ve İİK m. 72 uyarınca alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatı talebi ile birlikte dava değeri 21.425.000,00 TL olup, yalnızca peşin nispi karar ve ilam harcının yaklaşık 366.000,00 TL'yi bulduğunu, davacıların, davalının bedelsiz evrakları tahsile koyması nedeniyle ciddi bir mali darboğaz içine düştüğünü, onlarca icra takibine muhattap kaldığını ve iş yerlerinde muhafaza işlemi yaşanmış olduğundan; bu tutardaki yargılama giderlerini kendileri ve ailelerinin geçimini önemli ölçüde zora sokmaksızın kısmen dahi olsa peşin ödemekten yoksun olduklarını, davanın da açıkça dayanaktan yoksun olmadığı, aksine belge ve son tutanakla desteklendiğinin ortada olduğunu, bu itibarla HMK m. 334-340 uyarınca davacılar lehine adli yardım talebinde bulunarak; davacıların 11 adet çek ve 2 adet bono ile taraflar arasındaki cari/ticari ilişki nedeniyle davalıya hiçbir borcunun bulunmadığının tespitine, dava konusu çek ve bonoların davalıdan alınarak davacılara iadesine (istirdadına) bu mümkün değil ise uğranılan zarar ile birlikte bedellerinin tahsiline, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminat ile İİK m. 72 uyarınca alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatının davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava; davalıya avans/teminat mahiyetinde teslim edilmiş olan 11 adet çek ile 2 adet bonodan ve taraflar arasındaki cari ilişkiden dolayı davacıların davalıya herhangi bir borcunun bulunmadığının tespitine ilişkin menfi tespit davasıdır.

Mahkememizin 14/07/2026 tarihli ara kararı ile davalıya avans/teminat mahiyetinde teslim edilmiş olan 11 adet çek ile 2 adet bonodan ve taraflar arasındaki cari ilişkiden dolayı davacıların davalıya herhangi bir borcunun bulunmadığının tespiti (menfi tespit) davasında davacı şirketler ve gerçek kişi tarafından adli yardım talebinde bulunulmuş ise de ... sistem üzerinden yapılan menkul ve gayrimenkul mallar araştırması ve tüm dosya kapsamı göz önüne alındığında, dosya kapsamında mevcut delil durumuna göre ve iddiaya dayanak somut deliller de sunulmamış olduğundan koşulları bulunmayan adli yardım talebinin reddine karar verildiği, davacıların ödemesi gereken dava açılış tarihi itibariyle 21.425.000,00.-TL dava değeri üzerinden hesap edilen 365.885,43.-TL peşin harç, 732,00.-TL başvurma harcı ve 3.500,00 TL asgari gider avansını Harçlar Kanunu 28, 30 ve HMK'nun 115/2, 120/2. Maddeleri uyarınca işbu ara kararın tebliğden itibaren 2 haftalık kesin süre içerisinde yatırılması, aksi halde davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verileceğinin ihtarına karar verilmiştir.Davacılar vekilince adli yardım talebinin reddi kararına itiraz edilmesi üzerinde dosya ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2026/.İŞ E/K sayılı kararı ile değerlendirilmiş ve davacıların verilen karara karşı verdiği itiraz dilekçesi, dosyada bulunan tüm belge ve evraklar, davacı adına ,,, sistem üzerinden yapılan menkul ve gayrimenkul mallar sorgulaması ve tüm dosya kapsamının incelenmesinde; ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 14/07/2026 tarihli adli yardım talebinin reddi kararı dosya kapsamı ve mevcut delil durumuna göre ve uyap üzerinde yapılan sorgulamada tespit edilen malvarlığı dikkate alındığında ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 14/07/2026 tarihli adli yardım talebinin reddi kararı yerinde olup adli yardım talebinin reddi kararında bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla itiraz yerinde görülmediğinden, adli yardım talebinin kabul edilmesini gerektirir kanunda yazılı haklı sebepler oluşmadığından, yerinde görülmeyen itirazın reddine karar verilmiş ve kararın ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesince taraflara tebliğine, dosyanın mahkememize iadesine karar verilmiştir.Davacı vekiline 14/07/2026 tarihli ara kararı ile davacılar vekilinin adli yardım talebinin reddine, davacıların ödemesi gereken dava açılış tarihi itibariyle 21.425.000,00.-TL dava değeri üzerinden hesap edilen 365.885,43.-TL peşin harç, 732,00.-TL başvurma harcı ve 3.500,00 TL asgari gider avansını Harçlar Kanunu 28, 30 ve HMK'nun 115/2, 120/2. Maddeleri uyarınca işbu ara kararın tebliğden itibaren 2 haftalık kesin süre içerisinde yatırılması, aksi halde davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verileceğinin ihtarına, ara kararın taraflara tebliğine karar verilmiş olup, bu ihtarın 15/08/2026 tarihinde davacılar vekiline tebliğ edildiği ve verilen 2 haftalık kesin süreye rağmen yatırılması gereken gider avansı ve harcını yatırmamıştır.6100 sayılı HMK'nun 120. maddesinde; ''Davacı, yargılama harçları ile her yıl ... çıkartılacak gider avansı tarifesinde belirlenecek olan tutarı, dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır. Avansın yeterli olmadığının dava sırasında anlaşılması halinde, mahkemece, bu eksikliğin tamamlanması için davacıya 2 haftalık kesin süre verilir.'' hükmü bulunmaktadır.

Aynı Kanunun 114. maddesinde dava şartları düzenlenmiş olup bu maddenin (g) fıkrasında ''Davacının yatırması gereken avansın yatırılmış olması'' dava şartı olarak belirlenmiştir.Yine aynı Kanunun 115/2. maddesinde ise ''Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içerisinde dava şartı noksanlığı giderilmemiş ise davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder.'' hükmü bulunmaktadır.Davacı tarafa dava açılış tarihi itibariyle 21.425.000,00.-TL dava değeri üzerinden hesap edilen 365.885,43.-TL peşin harç, 732,00.-TL başvurma harcı ve 3.500,00 TL asgari gider avansını Harçlar Kanunu 28, 30 ve HMK'nun 115/2, 120/2. Maddeleri uyarınca işbu ara kararın tebliğden itibaren 2 haftalık kesin süre içerisinde yatırılması, aksi halde davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verileceğinin ihtarına karar verildiği, bu ihtarlı davetiyenin 15/08/2026 tarihinde davacı tarafa tebliğe çıkarıldığı, ancak davacı tarafın belirtilen süreler içinde gerekli harç ve masrafları yatırmadığı anlaşıldığından, Harçlar Kanunu 28 ve 30. Maddeleri ile HMK'nun 114/1-g, 115/2 ve 120/2 maddesi gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle,

1-Davacılar tarafından yatırılması gereken gider avansını verilen kesin süre içinde yatırmadığı anlaşıldığından Harçlar Kanunu 28 ve 30. Maddeleri ile HMK.nın 114/1-g ve 115/2 ve 120/2. maddeleri gereğince dava şartı yokluğu sebebiyle davanın usulden REDDİNE,

2-Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 732,00.-TL başvuru harcı ve 486,00.-TL peşin harç olmak üzere toplam 1.218,00.-TL'nin davacılardan alınarak hazineye irat kaydına,

3-Arabuluculuk aşamasında harcanan 6.400,00 TL giderin davacılardan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde mahkememize iletilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde ... açık olmak üzere dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliği ile karar verildi. 17/09/2026

Başkan

e-imza

Üye

e-imza

Üye

e-imza

Katip

e-imza