Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin trafik kazasından kaynaklanan haksız fiil tazminat davasında maddi hasar, değer kaybı ve diğer zararlar için ıslahla artırılan talepleri içeren istinaf kararı.
Özet: Bu hukuki evrak, 15.09.2023 tarihinde davacının aracının hasar gördüğü ve değer kaybına uğradığı trafik kazasından kaynaklanan tazminat davasında, ilk derece mahkemesinin, kazaya karışan diğer iki aracın sürücüleri, sahipleri ve ilgili sigorta şirketlerinden (poliçe limitleri dahilinde) müştereken ve müteselsilen tahsil edilmek üzere, davacının 603.335,48 TL hasar bedeli ve 225.000 TL değer kaybı talebini kabul ederek toplam 828.335,48 TL tazminata hükmettiği karara yönelik istinaf başvurularını değerlendirmektedir.
T.C. SAKARYA BAM 3. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2025/1926 - 2026/1678
T.C.SAKARYABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 3. HUKUK DAİRESİDOSYA NO : 2025/1926 KARAR NO : 2026/1678T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IBAŞKAN :... (...)ÜYE :... (...)ÜYE :... (...)KATİP :... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : 18.07.2025NUMARASI : 2023/706 Esas - 2025/525 KararİSTİNAF YOLUNABAŞVURAN DAVALILAR : 1-... (T.C. NO:...) 2- .. (T.C. NO:...) VEKİLİ : Av. ... - .......İSTİNAF YOLUNABAŞVURAN DAVALI : 3-.. SİGORTA ANONİM ŞİRKETİVEKİLİ : Av. ... - .......İSTİNAF YOLUNABAŞVURAN DAVALI : 4-... SİGORTA ANONİM ŞİRKETİVEKİLİ : .. (T.C. NO:...DAVALILAR : 5-.. (T.C. NO:...) 6-.. (T.C. NO:...) DAVACI : 7- .. (T.C. NO:...)VEKİLİ : .Av. ... - .......DAVANIN KONUSU : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)BAŞVURU TARİHİ : 18.08.2025-26.08.2025-26.08.2025 İSTİNAFA GELİŞ TARİHİ: 05.11.2025 KARAR TARİHİ : 11.09.2026İLAM YAZIM TARİHİ : 14.09.2026İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen dosyadaki tüm belgeler ve Dairemiz üyesi tarafından hazırlanan raporlar incelendi. Davanın Dairemizin görev alanına girdiği, ilk derece mahkemesi kararının kesin olmadığı, istinaf başvurusunun süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirildiği anlaşılmakla;GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde; 15.09.2023 tarihinde davalı ...'ın sevk ve idaresinde bulunan ... araç ve davalı ...'ın sevk ve idaresinde bulunan ... plakalı aracın davacı müvekkile ait ...'ın sevk ve idaresinde bulunan ... plakalı araca çarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, ... plakalı araç sahibinin davacı müvekkil ...olduğunu, davalı ...'ın ... plakalı aracın ruhsat sahibi, davalı ...'ın ... plakalı aracın ruhsat sahibi, davalı ... Sigorta A.Ş.'nin ... plakalı aracın ZMMS (trafik) poliçesini tanzim eden sigorta şirketi, davalı ... Sigorta A.Ş'nin ... plakalı aracın ZMMS (trafik) poliçesini tanzim eden sigorta şirketi olduğunu, kazanın oluş şekline bakıldığında ...ve ... plakalı araç sürücülerinin kazanın meydana gelmesinde kusurlu olduklarını, müvekkile ait araçta meydana gelen hasar nedeniyle hasar bedeli ile değer kaybı bedelinden davalıların müştereken ve müteselsilen (sigorta şirketleri poliçe limiti dahilinde) sorumlu olduklarını, çekici bedeli ve ikame araç bedeline ilişkin taleplerinden araç sürücüsü ve ruhsat sahipleri olan ..., ..., ..., ...'nın (sigorta şirketi hariç) sorumlu olduklarını belirterek, fazlaya ilişkin hakları sakla kalmak üzere, HMK 107 uyarınca davacının aracında oluşan değer kaybı bedeli için şimdilik 10,00-TL, hasar bedeli,10 TL değer kaybı bedellerinin davalılar ..., ..., ..., ... bakımından kaza tarihinden itibaren, davalı sigorta şirketlerinden ise (teminat limitleriyle) temerrüt tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini, fazlaya ilişkin hakları sakla kalmak üzere, HMK 107 uyarınca 10,00-TL çekici bedelinin ve 10,00-TL ikame araç bedelinin kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılar ..., ..., ..., ...'tan (sigorta şirketi hariç) müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir. Davalı ...Sigorta A.Ş vekili cevap dilekçesinde; dava konusu talebin zamanaşımına uğradığını, davacı tarafa 10.01.2024 tarihinde 120.000,00-TL hasar tazminatı ödendiğini, araç başına teminat limitinin tamamının tüketildiğini, bakiye teminattan söz edilemeyeceğini, kusur durumlarının tespiti için Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesinden rapor aldırılması gerektiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ...Sigorta A.Ş vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir. Diğer davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.Davacı vekili 10.04.2025 tarihli ıslah dilekçesinde; HMK 107. maddesine dayanarak tekrar artırma ve fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla; 603.335,48-TL hasar bedelinin davalılar ..., ..., ..., ... bakımından kaza tarihinden itibaren, Davalı ...Sigorta A.Ş'den (teminat limitleriyle) (Davalı ...Sigorta A.Ş hariç) temerrüt tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, 225.000,00-TL değer kaybı bedelinin davalılar ..., ..., ..., ... bakımından kaza tarihinden itibaren, Davalı ...Sigorta A.Ş'den (teminat limitleriyle) (Davalı ...Sigorta A.Ş hariç) temerrüt tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, 6.000,00-TL çekici bedelinin ve22.500,00-TL ikame araç bedelinin davalılar ..., ..., ..., ...'tan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.İlk derece mahkemesi tarafından, davacının davalılar aleyhine ikame ettiği hasar bedeli ve değer kaybı yönündeki davasının kabulü ile, talep ile bağlı kalınarak 603.335.48.-TL, hasar bedeli ve 225.000,00.-TL değer kaybı olmak üzere toplam 828.335,48.-TL maddi tazminatın, davalı sigorta şirketlerinin sorumluluğu poliçe limitleriyle sınırlı olmak üzere, davalı sigorta şirketleri yönünden temerrüt tarihi olan 30/09/2023 tarihinden davalı ..., ..., ... ve ... yönünden kaza tarihi olan 15/09/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, davacının, davalılar ..., ..., ... ve ... aleyhine ikame ettiği çekici bedeli ve araçtan mahrum kalma tazminatı yönündeki davasının kabulü ile, 6.000,00 TL aracın çekici bedeli ve 22.500,00 TL araçtan mahrum kalma tazminatının kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte adı geçen davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir. Yerel mahkemenin bu kararına karşı davalılar ... ve ..., ...Sigorta A.Ş ve ...Sigorta A.Ş vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. Davalılar ... ve ... vekili istinaf dilekçesinde; bilirkişi raporunda yer alan tespitlerin usul ve yasaya aykırı olduğunu, keşif yapılmaksızın, davalıların kurallara uymadığına ve dikkatsiz davrandıklarına dair hiçbir somut delil yokken tamamen yoruma dayalı olarak davalılara kusur isnat edildiğini, bilirkişi raporunda hesaplanan değer kaybının fahiş, değer kaybına esas alınan rayiç bedel tespitinin de hatalı ve eksik olduğunu, rayiç bedel belirlenirken yeterli ve doğru araştırma yapılmadığını, aracın kaza öncesi hasar geçmişinin, kilometresinin ve yaşının göz önüne alınmadığını, aracın hasar bedelinin dahi hatalı hesaplandığı ve hangi kıstasların alındığının da açıklanmadığını beyanla, istinaf talebinin kabulüne karar verilmesini ve davanın reddini talep etmiştir. Davalı ...Sigorta A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; davalı şirketin azami teminat limitlerinin belirli ve sorumluluğunun bu limitler ile sınırlı olduğunu, dolayısıyla azami teminatı tüketmek suretiyle davalı şirket tarafından ödeme yapıldığından dava konusu taleplerden şirketin sorumlu tutulamayacağını, bilirkişi raporunda hesaplanan değer kaybına esas alınan rayiç bedel tespitinin hatalı ve eksik olduğunu, ayrıca hesaplanan değer kaybının fahiş olduğunu, değer kaybı hesabında değişim veya onarım görmüş olan plastik parçaların hesaba katılmasının hukuka aykırı olduğunu, aracın eski kazalarının araştırılmadığını, hasara ilişkin hesaplamalarda iskonto uygulanması gerekirken uygulanmadığını, dolayısıyla hatalı bilirkişi raporunun hükme esas alınması nedeniyle hatalı bir karar verildiğini beyanla, istinaf talebinin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ...Sigorta A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; davanın reddi gerekirken kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu, sigorta şirketinin poliçe limitleri ile sınırlı olmak üzere sorumlu olduğunu, buna rağmen davalı şirket aleyhine müştereken yargılama giderleri ve vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, müştereken kararın asıl alacak ve ferileri yönünden açık olmadığını, kararın asıl alacak ve ferileri yönünden açık olmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporundaki hasar tazminatının fahiş hesaplandığını, dosyadaki kusur oranlarının tespiti Adli Tıp Trafik İhtisas Kurumundan rapor alınmadığını, davacı tarafın aracını herhangi bir haklı sebebi olmaksızın anlaşmalı servis dışında bir servise bırakması nedeniyle en az %30 oranında parça ve işçilik iskontosu uygulanması gerektiğini, bununla beraber yasal faize hükmedilmesi gerekirken avans faizine hükmedilmesinin de hatalı olduğunu beyanla istinaf başvurusunun kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Dava, maddi hasarlı trafik kazasından kaynaklanan araç hasar, değer kaybı, mahrumiyet ve çekici bedellerinin tahsili istemine ilişkindir.Dosya içeriği, kaza tespit tutanağı ve mahkemece İstanbul ATK Trafik İhtisas Dairesinden alınan rapora, kazanın oluş biçimine göre, 15.09.2023 olay tarihinde davacının ve davalıların sürücüsü, işleteni ve sigortalısı oldukları araçların karıştığı çok taraflı trafik kazasının oluşumunda davalı çekici sürücüsü Ercan'ın %80, davalı kamyon sürücüsü Samet'in ise %20 oranında kusurlu olduklarının kabulü ile hüküm kurulmasında isabetsizlik bulunmamıştır.Değer kaybı, aracın trafik kazası sonucu hasarlanıp, onarılmasından sonraki değeri ile hiç hasarlanmamış haldeki değeri arasındaki farka ilişkin olup, araçtaki değer kaybı belirlenirken, aracın markası, yaşı, modeli ve hasar gördüğü kısımları dikkate alınarak aracın kaza tarihinden önceki 2. el satış değerinin tespiti ile aracın tamir edildikten sonra ikinci el satış değerinin tespiti ve arasındaki fark göz önüne alınmaktadır. Araç mahrumiyet bedelinin ise, aracın hasara uğraması durumunda hasarın kapsamı ve niteliğine uygun biçimde belirlenecek makul onarım süresine göre tespiti gerekir. Sigorta şirketlerinin anlaşmalı veya yetkili servislerle yaptığı indirimler sigortalıyı bağlamayacağından tazminat gerçek zarar (iskontosuz) üzerinden ödenmelidir. Sigortacı, ZMSS sözleşmesinden kaynaklanan tazmin borcunu yerine getirirken gerçek zararı ödemekle yükümlü olduğundan, aracın onarımı yapılsın yada yapılmasın onarıma ilişkin fatura olsun yada olmasın hasar bedeli üzerinden hesaplanan KDV'yi de zarar görene ödemek zorundadır. Hasar halinde, hasar gören orijinal parça, onarımı mümkün değilse orijinal parça ile değiştirilir. Ancak, hak sahibinin onayının alınması veya hasar gören parçanın orijinal parça ile değiştirilmesine imkân olmaması halinde hasar gören parça,eşdeğer ile değiştirilir. Hak sahibinden onay alındığını veya hasar gören parçanın orijinal parça ile değiştirilmesine imkan olmadığını ispat yükü ise sigortacıya aittir. Bu kapsamda somut olayda, uyuşmazlık konusu zararın kapsamı, niteliği ve miktarlarını tespit eden teknik hesap bilirkişisinin asıl ve ek raporu tarafların iddia ve savunmalarını karşılar nitelikte, somut olaya uygun, denetime ve mukayeseye elverişli olduğundan hükme esas alınabilir niteliktedir. Bu nedenle, taraf vekillerinin bu ve sair yönlere temas eden yerinde görülmeyen istinaf sebeplerinin reddi gerekmiştir. Ancak, davalı Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortacısı olan ...Sigorta ve ...sigorta şirketlerinin olay tarihindeki teminat limitleri 120.000,00 TL olup, sigorta şirketleri hasar ve değer kaybı zararından teminat limiti ile sınırlı sorumludur. Davalı ...sigorta ise yargılama sırasında 10.01.2024 tarihinde teminat limitini davacıya ödemiştir. Yapılan bu ödemeden diğer davalı müteselsil sorumlular da faydalanacak, ödeme nedeniyle kendi teminat limiti tükenen ...sigortanın ise talep konusu hasar ve değer kaybı zararından sorumluğu kalmadığından bu davalı hakkındaki dava konusuz kalmakla birlikte yargılama sırasında ödeme yapması sebebiyle yargılama harç ve giderlerinden teminat limiti oranında sorumlu olacaktır. Bu durumda, bilirkişinin ek raporuna göre hasar bedeli olarak tespit edilen 738.850,00 TL'den sigorta şirketi ödemesi mahsup edildiğinde bakiye gerçek zararı 618.850,00 TL olarak saptanmış ise de, davacının talebi ile sınırlı olarak hüküm fıkrasındaki hasar ve değer kaybı bedeli tazminatının davalı ...sigorta dışındaki davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmemesi, hasar ve değer kaybı tazminatı toplamının teminat limitlerini aştığı gözetilerek hükmedilen bu miktarlardan diğer davalı ...sigortanın 120.000,00 TL teminat limitiyle sınırlı olduğunun açıkça yazılmaması, sigorta şirketlerinin yargılama harç ve giderlerinden teminat limitleri oranında sorumlu tutulmaları yerine tamamından sorumlu tutulmaları isabetsiz olduğundan mahkemece talebe aykırı biçimde ve yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, davalı sigorta şirketlerinin istinaf sebeplerinin kabulü gerekmiştir. İlk derece mahkemesi tarafından yukarıda belirtilen hataların giderilmesi için yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığından, HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, davalılar ... ve ... vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine, davalı ...ve ...sigorta şirketleri vekillerinin istinaf başvurularının kabulü ile yerel mahkeme kararı kaldırılmış ve Dairemizce "Davanın hasar ve değer kaybı bedelleri yönünden KABULÜ ile, talep gibi 603.335.48.-TL, hasar bedeli ve 225.000,00.-TL değer kaybı olmak üzere toplam 828.335,48.-TL maddi tazminatın, (davalı ...Sigorta A.Ş teminat limiti 120.000 TL'sinden sorumlu olmak üzere) davalı ...Sigorta A.Ş temerrüt tarihi olan 30.09.2023 tarihinden, davalı ..., ..., ... ve ... ise 15.09.2023 kaza tarihinden tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte adı geçen davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, davalı ...Sigorta A.Ş yönünden konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, hükümde sigorta şirketler yargılama harç ve giderlerinden teminat limiti oranında sorumlu tutulmuştur. H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davalı ... ve ... vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,a)Yürürlükte bulunan Yargı Harçları Tarifesi uyarınca davalılardan alınması gereken 56.583,60 TL ve 1.946,83 TL olmak üzere toplam 58.530,43 TL nispi istinaf ilam harcından peşin alınan toplam 28.291,80 TL'nin mahsubu ile bakiye 30.238,63 TL harcın davalılar ... ve ...'tan müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye gelir kaydına,b)Davalıların istinaf başvurusu için yaptıkları giderlerin üzerinde bırakılmasına,2-Davalılar ...Sigorta A.Ş vekilinin ve ...Sigorta A.Ş. vekilinin istinaf başvurularının ayrı ayrı KABULÜNE, Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin 18.07.2025 tarihli 2023/706 esas, 2025/525 karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,3-HMK'nun 353/1-b-2 maddesi uyarınca yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden;A)Davanın hasar ve değer kaybı bedelleri yönünden KABULÜ ile, B)Talep gibi 603.335.48 TL, hasar bedeli ve 225.000,00 TL değer kaybı olmak üzere toplam 828.335,48 TL maddi tazminatın, (davalı ...Sigorta A.Ş teminat limiti olan 120.000 TL'sinden sorumlu olmak üzere) davalı ...Sigorta A.Ş temerrüt tarihi olan 30.09.2023 tarihinden, davalı ..., ..., ... ve ... ise 15.09.2023 kaza tarihinden tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte adı geçen davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,C)Davalı ...Sigorta A.Ş yönünden konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına,D)Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 56.583,60-TL harçtan peşin alınan 14.904,85-TL'nin mahsubu ile bakiye 41.678,75-TL harcın davalılardan müştereken müteselsilen ( davalı ...Sigorta 5.835,00 TL'sinden, ...Sigorta 5.835,00 TL'sinden sorumlu olmak kaydı ile ) tahsili ile hazineye irad kaydına,E)Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde-13) göre hesaplanan 127.967,00-TL nisbi vekalet ücretinin davalılardan müştereken müteselsilen ( ...Sigorta 17.915,38 TL'sinden, ...Sigorta 17.915,38 TL'sinden sorumlu olmak kaydıyla) alınarak davacıya verilmesine,F)Davacı tarafından yapılan; 269,85-TL Başvuru Harcı, 269,85-TL Peşin/nisbi Harcı, 14.635,00-TL Tamamlama Harcı olmak üzere toplam 15.174,70-TL harç giderinin davalılardan müştereken müteselsilen ( ...Sigorta 2.125,00 TL'sinden, ...sigorta 2.125,00 TL'sinden sorumlu olmak kaydıyla ) alınarak davacıya verilmesine, G) Davacı tarafından yapılan; 3.500,00-TL Bilirkişi ücreti, 5.475,00-TL Adli Tıp Kurumu ücreti, 3.619,25-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 12.594,25-TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen (...sigorta 1.763,16 TL'lik kısmından, ...Sigorta 1.763,16 TL'sinden sorumlu olmak kaydıyla) alınarak davacıya verilmesine, H)Hazineden karşılanan 3.200,00-TL arabuluculuk masrafının arabuluculuk görüşmelerinin davalı sigorta şirketi yönünden zorunlu olması sebebi ile 3.200,00-TL'nin davalı sigorta şirketlerinden alınarak Hazineye İrad Kaydına, 4)Davacının, davalılar ..., ..., ... ve ... aleyhine ikame ettiği çekici bedeli ve araçtan mahrum kalma tazminatı yönündeki davasının KABULÜ ile, A)6.000,00 TL aracın çecici bedeli ve 22.500,00 TL araçtan mahrum kalma tazminatının kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte adı geçen davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesineB) Yürürlükteki Yargı Harçları Tarifesi uyarınca kabul edilen değer üzerinden hesaplanan toplam 1.946,835-TL harcın adı geçen davalılardan tahsili ile hazineye gelir kaydına,C) Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T (Madde -13) göre hesaplanan 28.500,00-TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, D) Davalı tarafından araçtan mahrum kalma tazminatı yönünden yapılan bir yargılama gideri olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 5- Davalılar ...Sigorta ve ...Sigorta tarafından yatırılan istinaf ilam harcının talep halinde karar kesinleştiğinde iadesine,6- Davalı ...Sigorta A.Ş tarafından yapılan 300,00 TL istinaf posta giderinin davacılardan alınarak adı geçen davacıya verilmesine,7- Davalı ...Sigorta tarafından istinaf gideri yapılmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,7-Tarafların yatırdıkları istinaf gider avanslarının harcanmayan kısımlarının karar kesinleştiğinde yatıranlara iadesine,8-Kararın HMK'nın 359/4 maddesi gereğince re'sen taraflara tebliğine,9-Harç takibi ve avans iade işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nun 361/1 maddesi gereğince kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde Dairemize dilekçe vermek suretiyle Yargıtay'da temyizi kabil olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 14.09.2026 Başkan ... e-imzalıdırÜye .... e-imzalıdır *Üye ... e-imzalıdır Katip .... e-imzalıdır *İşbu evrak 5070 sayılı Kanunun 5. maddesi gereğince Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır*