Muhdesat kamulaştırma bedeli tespit davasında idarenin istinaf ve temyiz itirazlarının reddi ile bölge adliye mahkemesi kararının hukuka uygun bulunması.
Özet: Bu hukuki evrak, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesi uyarınca açılan muhdesat kamulaştırma bedelinin tespiti davasında, ilk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmesi üzerine, davacı idarenin bilirkişi raporu ve belirlenen bedelin hatalı olduğu iddiasıyla istinaf başvurusunda bulunmasına rağmen, bölge adliye mahkemesinin taşınmazın kapama meyve bahçesi niteliği ve uygun değerleme yöntemleri gerekçesiyle başvuruyu esastan reddettiği, davacı idarenin aynı sebeplerle temyiz etmesi üzerine ise yüksek mahkemenin, yapılan incelemeler neticesinde davacı vekilinin temyiz itirazlarının çoğunu yerinde bulmadığı bir yargılama sürecini ele almaktadır.
5. Hukuk Dairesi         2025/16536 E.  ,  2026/2406 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/3253 Esas, 2025/1401 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/315 Esas, 2022/99 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan muhdesat kamulaştırma bedelinin tespiti davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Mersin ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 01... parsel sayılı taşınmaz bulunan muhdesatın kamulaştırma bedelinin tespitini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın 2B niteliğindeki taşınmaz olduğunu ve müvekkilinin taşınmazı satın almak için Milli Emlak Müdürlüğüne başvuruda bulunduğunu, taşınmazın tamamının kamulaştırılması gerektiğini ileri sürerek taşınmazın tamamı için kamulaştırma bedelinin tespit edilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne muhdesat bedelinin tespiti ile bedelin davalıya ödenmesine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; belirlenen bedeli kabul etmediklerini, söz konusu bilirkişi raporu eksik ve hatalı olup hüküm kurmaya elverişli olmadığını, bedel tespit edilirken yerel mahkemece yeterince araştırma yapılmamış olduğunu, değerlendirme tarihi 2021 yılı olduğunu, kamulaştırma bedeline faiz işletilmesi doğru olmamakla birlikte müvekkil idare aleyhine olacak şekilde geriye yürütülmüş olduğunu, müvekkil idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemiş olmasının da usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürerek yerel mahkeme kararının itirazları doğrultusunda kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın Hazine adına kayıtlı olduğu taşınmaz olup üzerinde kapama karışık meyve bahçesi bulunduğu taşınmazın sulu arazi vasfında olması sebebiyle kapitalizasyon faiz oranı %4 uygulanarak kaim değer yöntemine göre münavebeye buğday saman domates fasülye ürünlerinin alındığı, 2942 sayılı Kanun'un 5177 sayılı ile değişik 19 uncu maddesi gereğince taşınmazın kapama meyve bahçesi niteliğinde kabulü ile meyve geliri esas alınarak değeri biçildikten ve zemine ekilebilecek münavebe ürünlerinin net gelirine göre belirlenen değer düşüldükten sonra muhtesat bedeli hesaplanmasında hata olmadığı, istinaf edenin sıfatına göre bilirkişi kurulunca belirlenen metrekare birim fiyatının uygun olduğu, hükme esas alınan bilirkişi raporunun yasal niteliklere haiz ve hüküm kurmaya elverişli bulunduğu, sulu kapama meyve bahçesi niteliğindeki dava konusu taşınmazdaki muhdesatlara 2942 sayılı Kanun'un 19 uncu maddesi uyarınca kamulaştırma bedelinin tespiti ile davanın kabulüne dair verilen kararın usul ve kanuna uygun olduğu anlaşıldığından davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı arasındaki muhdesat kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılama hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
3.Mahkemece kurulan hükümde; dava konusu taşınmazın üzerinde bulunan ağaçların davacı idareye aidiyetine karar verilmemesi eksik ve hatalı olup bozmayı gerektirir.
Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
2. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
3. İlk Derece Mahkemesinin gerekçeli kararının hüküm fıkrasına ayrı bir bent olarak ''parsel üzerinde bulunan ağaçların davacı idareye aidiyetine'' cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
12.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.