Muhdesat kamulaştırma bedelinin tespiti davasında, tarımsal ürün münavebesi ve maliyet hesaplamalarındaki anlaşmazlıklar nedeniyle tarafların istinaf başvurularının Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddedilmesinin temyiz incelemesi.
Özet: Bir idare tarafından açılan muhdesat kamulaştırma bedelinin tespiti davasında, ilk derece mahkemesi bedeli belirleyip davalıya ödenmesine karar vermiş; her iki taraf vekilinin kamulaştırma bedelinin yüksekliği, ürün münavebesi, ağaç bedelleri ve diğer hesaplama hataları olduğu gerekçesiyle yaptığı istinaf başvuruları, bölge adliye mahkemesince bilirkişi raporundaki bazı farklılıklara rağmen nihai sonucun benzer olacağı değerlendirilerek esastan reddedilmiş, ardından bu ret kararı üzerine her iki tarafça temyiz kanun yoluna başvurulmuştur.
5. Hukuk Dairesi         2025/13966 E.  ,  2026/2404 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/2329 Esas, 2025/1037 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/10 Esas, 2024/174 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan muhdesat kamulaştırma bedelinin tespiti davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usûl eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Mersin ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 01... (ifrazen 4992) parsel sayılı taşınmazın muhdesat kamulaştırma bedelinin tespitini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın kamulaştırılmasına, dava konusu taşınmazın gerçek bedelinin tespiti ile faizi ile birlikte davalıya ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne muhdesat bedelinin tespiti ile bedelin davalıya ödenmesine muhdesatın davacı idareye aidiyetine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesince verilen kararda kamulaştırma bedelinin yüksek olduğunu, hükme esas alının bilirkişi raporunun hatalı ve eksik değerlendirildiğini, muhdesat değerinin gerçek değerinin üzerinde olduğunu, zemin değeri hesaplanırken 2 yılda 3 ürün münavebesi uygulaması gerekirken 3 yılda 3 ürün münavebesi uygulandığını, hesaplanan kapama şeftali bahçesi değerini kabul etmediklerini, müvekkili idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemiş olmasının usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi kararının usule aykırı keşif yapıldığını, muhdesat kamulaştırmasının hatalı olduğunu, kapitalizasyon faiz oranının yüksek olduğunu, objektif değer artışının uygulanmadığını, değer kaybının eksik hesaplandığını, sulama sistemlerinin hatalı olduğunu, münavebe ürünlerin hatalı olduğunu, depo edilen kamulaştırma bedelinin nemalandırılmadığını, ağaç bedellerinin düşük hesaplandığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince kaldırma ilamı uyarınca bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, her ne kadar kaldırma kararında aynı yöreden Yargıtay'a intikal edip de denetimden geçen dosyalarda yaygın münavebenin buğday, domates ve brokoli olmak üzere iki yılda üç ürün münavebesi olduğunun belirtilmesine rağmen, üç yılda üç ürün şeklinde hesaplama yapılması hatalı ise de şeftali ürününün de üretim maliyetlerinin sulama gideri ile birlikte brüt gelirin %50'sini aştığı görüldüğünden ve Dairelerince şeftali ürününün üretim maliyetlerinin 1/3 alınıp da münavebenin de iki yılda üç ürün şeklinde uygulanması halinde ulaşılan sonuç ile Mahkemece alınan bilirkişi raporu ile varılan sonuç benzer olduğundan, sonucu itibarıyla tarafların istinaf istemleri yerinde görülmeyerek taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı arasındaki muhdesat kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
12.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.