Kamulaştırma yoluyla irtifak hakkı bedelinin tespiti ve tescili davasında davacı idarenin faiz, üretim giderleri, kapitalizasyon, objektif değer artışı ve değer azalışı hesaplamalarına ilişkin itirazlarının istinafta reddi sonrası temyiz incelemesi.
Özet: Davacı idarenin kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve tescili davasında, ilk derece mahkemesince davanın kabulü ve bedelin tespiti yönünde karar verilmesinin ardından, davacı idare faiz oranı, tarımsal veriler, üretim giderleri, kapitalizasyon faizi, objektif değer artışı ve değer azalışı oranları gibi hesaplama usullerine itiraz ederek istinaf yoluna başvurmuş; ancak bölge adliye mahkemesi, tüm itirazları reddederek ilk derece mahkemesi kararının usul ve kanuna uygun olduğuna hükmetmiş, davacı idare bu kararı temyiz etmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2025/16442 E.  ,  2026/2384 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/1343 Esas, 2025/1815 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/689 Esas, 2025/204 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 03... parsel, 1 08... parsel sayılı taşınmazlarda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesi sunmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedeline işletilen faiz oranı ve faiz başlangıç tarihinin hukuka aykırı olduğunu, ... İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verileri ile bilirkişi heyetinin kullanmış olduğu münavebe sistemi ve münavebede kullanılan verimlerin aynı olmadığını, 2021 ... İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerini kullanırken verim ( fiğ hariç) ve fiyat kısmını (enginar hariç) ortalama değerleri kullanırken gider kısmında ise Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin bir kararı doğrultusunda brüt gelirin 1/3’ü oranında aldığını, oysa başka Yargıtay kararlarında üretim giderleri ile ilgili farklı kararlar olduğunu, bu kararlar doğrultusunda farklı durumlar göz önüne alındığında ya tarımsal verilerin kullanılması ya da brüt gelirin %50 altında üretim gideri hesabı yapılmaması gerektiğini, zaten taşınmaz iyi şartlarda olduğunda uygulanan %4.5 kapitalizasyon faizi ile değerlendirilmişken bir de üzerine %40 objektif değer artışının yanlış bir uygulama olduğunu, idarenin Kıymet Takdir Komisyonu raporunda belirlenen kıymet bedeli ile bilirkişi raporunun belirlediği kıymet bedeli arasında önemli bir orantısızlık olduğunu, taşınmazların çok küçük bir kısmında irtifak kamulaştırması yapılmış olmasına rağmen fahiş bir değer azalma bedeli belirlenerek kamulaştırma bedelinin misliyle daimi irtifak hakkı bedeli hesaplandığını, irtifak hakkı hesaplamasında belirlenen değer azalışının yüksek olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi vasfındaki taşınmazlara net gelir esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, taşınmazlarda yetiştirilen ürünlerin münavebe durumlarının ilçe tarım verileri ile örtüşür şekilde uygulandığı, enginar bitkisinin ... İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü veri cetveli itibari ile yörede yaygın olarak yetiştirilen mutat ürünlerden olması nedeniyle münavebeye dahil edilmesinde, üretim giderlerinin brüt gelirin 1/3’ü oranında alınarak hesaplama yapılmasında, kapitalizasyon faiz oranının Yargıtay içtihatları ve bilimsel verilere göre taşınmazın özelliklerine uygun şekilde %4,5 olarak, taşınmazların konumuna göre %40 objektif değer artışı uygulanmasında, daimi irtifak hattının geçtiği güzergah dikkate alınarak 1 03... parsel için %35, 1 08... parsel için %25 değer azalışı katsayısı uygulanmasında isabetsizlik bulunmadığı, davanın açıldığı tarihten 4 ay sonrasından başlamak üzere yasal faiz uygulanmasının yerinde görüldüğü, İlk Derece Mahkemesi tarafından kurulan hükmün ve yapılan yargılamanın usul ve kanuna, Yargıtay yerleşik içtihatlarına uygun olduğu gerekçesi ile davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
12.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.