Kamulaştırma Kanununa göre irtifak hakkı bedelinin tespiti davasında davacı idarenin istinaf başvurusunun reddi sonrası, bilirkişi raporundaki faiz, kapitalizasyon ve değer artışına yönelik itirazlarının temyiz incelemesi.
Özet: Kamulaştırma yoluyla tesis edilecek irtifak hakkı bedelinin tespiti davasında, davacı idare, ilk derece mahkemesince belirlenen bedelin faiz başlangıcı, bilirkişi raporunda kullanılan münavebe sistemi ve verimler, kapitalizasyon faiz oranı, objektif değer artırıcı unsurlar ve değer azalışı gibi kalemlerin hatalı hesaplandığı ve yüksek bulunduğu gerekçesiyle itiraz etmiş; ancak Bölge Adliye Mahkemesi, bu itirazları reddederek ilk derece mahkemesinin kararının hukuka ve yargıtay içtihatlarına uygun olduğuna hükmetmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2025/16447 E.  ,  2026/2385 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/1426 Esas, 2025/1813 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/698 Esas, 2025/284 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 63... parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesi sunmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedeline işletilen faiz oranı ve faiz başlangıç tarihinin hukuka aykırı olduğunu, ... İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verileri ile bilirkişi heyetinin kullanmış olduğu münavebe sistemi ve münavebede kullanılan verimlerin aynı olmadığını, herhangi bir sulama sisteminden bahsedilmemiş olup 3 yılda 5 ürünlü münavebe uygulandığını, İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü yazısında yörede arpa-buğday- ayçiçeği-yulaf/fiğ ürünlerinin girdiği belirtildiği hâlde, bilirkişi heyetinin daha yüksek net gelire sahip fasulye-biber gibi ürün kullanarak yüksek bedel çıkmasına neden olduğunu, idarenin kıymet takdir komisyonu raporunda belirlenen kıymet bedeli ile bilirkişi raporunun belirlediği kıymet bedeli arasında önemli bir orantısızlık olduğunu, kapitalizasyon faiz oranının ise taşınmazın özelliklerine göre düşük tutulduğunu, yaklaşık %3-4 eğimli taşınmaza yalnızca yörenin aldığı yıllık yağış oranlarından bahsederek %4,5 kapitalizasyon faiz oranı üzerine bir de %65 objektif değer artışı uygulanmasına itiraz ettiğini, taşınmazın çok küçük bir kısmında irtifak kamulaştırması yapılmış olmasına rağmen fahiş bir değer azalma bedeli belirlenerek kamulaştırma bedelinin misliyle daimi irtifak hakkı bedeli hesaplandığını, irtifak hakkı hesaplamasında belirlenen değer azalışının yüksek olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi vasfındaki taşınmaza net gelir esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, %4,5 kapitalizasyon faiz oranının Yargıtay içtihatları ve bilimsel verilere göre taşınmazın özelliklerine uygun şekilde belirlendiği, taşınmazda yetiştirilen ürünlerin münavebe durumları ile verim, satış fiyatı ve üretim giderlerinin İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verileri ile örtüşür şekilde uygulandığı, bilirkişi kurulunun yasaya uygun olarak oluşturulduğu, dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre uygulanan %65 objektif değer artırıcı unsur oranının yerinde olduğu, daimi irtifak hattının geçtiği güzergah dikkate alınarak %35 değer azalışı katsayısı uygulanmasında isabetsizlik bulunmadığı, davanın açıldığı tarihten 4 ay sonrasından başlamak üzere yasal faiz uygulanmasının yerinde görüldüğü, İlk Derece Mahkemesi tarafından kurulan hükmün ve yapılan yargılamanın usul ve kanuna, Yargıtay yerleşik içtihatlarına uygun olduğu gerekçesi ile davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
12.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.