kamulaştırma yoluyla irtifak hakkı bedelinin tespiti davasında, değerleme yöntemlerine itirazların bölge adliye mahkemesince esastan reddi sonrası temyiz incelemesi.

Kamulaştırma yoluyla irtifak hakkı bedelinin tespiti davasında, değerleme yöntemlerine itirazların Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddi sonrası temyiz incelemesi.

Özet: Davacı idarenin taşınmaz üzerindeki irtifak hakkı bedelinin tespiti ve tescili talebiyle açtığı kamulaştırma davasında, ilk derece mahkemesi davanın kabulüne karar vermiş, davacı idarenin bilirkişi raporundaki ürün münavebesi, verim, objektif değer artışı, üretim giderleri, kapitalizasyon faizi, vekalet ücreti ve kamulaştırma bedeline faiz işletilmesi gibi hususlara yönelik itirazlarıyla yaptığı istinaf başvurusu bölge adliye mahkemesince esastan reddedilerek bilirkişi raporunun ve kararın doğru olduğu gerekçeleriyle hükmün onanması üzerine, davacı idare aynı gerekçelerle temyiz yoluna başvurmuştur.

5. Hukuk Dairesi 2025/16371 E. , 2026/2382 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2025/1407 Esas, 2025/1823 Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2025/188 Esas, 2025/361 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 39... parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmazın gerçek bedelinin belirlenerek kamulaştırma bedelinin tespit edilmesini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü yazısında yörede arpa - buğday - ayçiçeği - yulaf/fiğ ürünlerinin münavebeye girdiğinin belirtildiği hâlde, bilirkişi heyetinin daha yüksek net gelire sahip enginarı münavebe de kullanmasının hatalı olduğunu, raporda ürün verimlerinin yüksek alındığını, objektif değer artışının %70 olarak uygulanmasının fahiş olduğunu, üretim giderlerinin, üretim gelirlerinin 1/3'ünden fazla alınmayacağında bahisle üretim giderlerinin bu oranda alındığının belirtildiğini, kapitalizasyon faizinin %5 olarak alınması gerektiğini, müvekkili lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hukuka aykırı olduğunu, kamulaştırma bedeline faiz işletilmiş olmasının yerinde olmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden değerinin tespit edilmesinde, hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünce mutat ürün olduğu bildirilen enginarın münavebeye esas alınmasında, kapitalizasyon faizinin %4,5 oranında belirlenmesinde, dava tarihi olan 2022 yılı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinin hükme esas alınmasında, daimi irtifak hattının geçtiği güzergah dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığı, davaya konu olan taşınmaz bakımından takdir edilen %70 objektif değer artırıcı unsur oranının uygun olduğu, dava konusu taşınmaz için neticeten takdir edilen metrekare birim fiyatının makul olduğu, taşınmazın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesinde ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği, davalı taraf davanın açılmasına sebebiyet vermediğinden davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesi ve dava tarihinden 4 ay sonrasında itibaren yasal faiz işletilmesinin de doğru olduğu, İlk Derece Mahkemesi kararı usul ve esas yönünden kanuna aykırı görülmediğinden davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.