Kamulaştırma yoluyla irtifak hakkı bedelinin tespiti ve tescili davasında, davacı idarenin bilirkişi raporundaki bedel artırımına itirazlarının Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine dair kararın temyiz incelemesi.
Özet: Davacı idare tarafından açılan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve tescili davasında, ilk derece mahkemesinin davanın kabulü ve bedelin tespiti yönündeki kararına karşı idarenin istinaf başvurusunun bölge adliye mahkemesince esastan reddedilmesi üzerine, davacı idarenin hatalı bilirkişi raporu, fahiş bedel ve faiz hesaplamalarına ilişkin temyiz itirazları Yüksek Mahkemece incelenmiş ve bölge adliye mahkemesi kararının usul ve kanuna uygun bulunarak temyiz talebinin reddedilmesiyle, irtifak hakkı bedelinin tespiti ve idare adına tescili kararı kesinleşmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2025/16029 E.  ,  2026/2380 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/1020 Esas, 2025/1795 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/695 Esas, 2025/196 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 16... parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesi sunmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; ... İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verileri ile bilirkişi heyetinin kullanmış olduğu münavebe sistemi ve münavebede kullanılan verimler aynı olmadığını, İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü yazısında yörede arpa - buğday - ayçiçeği - yulaf/fiğ ürünlerinin girdiği belirtildiği hâlde, bilirkişi heyeti daha yüksek net gelire sahip enginar gibi ürün kullanarak yüksek bedel çıkmasına neden olduğunu, İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden son 5 yıla ait ÇKS verilerinin talep edilip münavebe sisteminin tekrar karşılaştırılması gerektiğini, kullanılan münavebe sistemindeki diğer bir yanlışlığın da örneğin buğday ve fiğin 1 yılda 2 ürün olacak şekilde değerlendirmesi olduğunu, raporda her münavebe de yer alan ürün bazında masraflar 1/3 olarak alınmış olmasının hukuka aykırı olduğunu, taşınmaz için %75 objektif değer artışı uygulanmasının gerçek bedelden fahiş oranda uzaklaşmaya neden olduğunu, kapitalizasyon faiz oranı belirlenirken nazara alınacak unsurların objektif değer artışında tekrar değerlendirilmesi yapılmaması mükerrer bir artışa neden olacağını, tespit edilen kamulaştırma bedelinin çok yüksek olduğunu, Anayasa Mahkemesi kararı gereğince kamulaştırma bedeline dava açıldığı tarihten 4 ay sonrası için işletilen faiz hükmünün iptal edildiğini, dolayısıyla mevzuatta yer almayan bir konu hakkında karar verilmesinin mümkün olmadığını ileri sürerek yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 2022 verilerine göre yöntemince yapılan hesaplama sonucu dava konusu taşınmazın metrekare birim fiyatı 123,88 TL/m² olarak belirleyen bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olduğu, faiz başlangıç ve bitiş tarihlerinin usulüne uygun tespit edildiği, İlk Derece Mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
12.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.