Süreli ipoteğin, tapu kaydında İİK 150/c şerhi bulunmasına rağmen hukuka aykırı terkin edilmesi üzerine yeniden tescili talepli davanın temyiz incelemesi.
Özet: Bir alacaklının, tapu müdürlüğünce taşınmaz malikinin talebiyle terkin edilen süreli ipoteğin yeniden tescilini talep ettiği bu davada; uyuşmazlık, terkin işleminin yapıldığı ve ilgili kanun maddelerinin yürürlüğe girdiği anlarda taşınmaz üzerinde İcra ve İflas Kanunu madde 150/c şerhinin hukuki olarak aktif olup olmadığı noktasına odaklanmakta olup, davacı bu şerhin varlığını iddia ederek terkinin hatalı olduğunu savunurken, davalı ise terkin anında şerhin kaldırıldığını ileri sürmüş, ilk derece ve istinaf mahkemeleri, geçici kanun maddesi yürürlüğe girdiğinde şerhin varlığını kabul ederek ipotek terkin işleminin hukuka aykırı olduğuna karar vermiştir.
MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/883 E., 2025/1266 K.İLK DERECE MAHKEMESİ : Alanya 5. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2021/263 E., 2022/99 K.Bölge Adliye Mahkemesince verilen karar davalı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde; ...Mahallesi, 3 94... parsel sayılı taşınmazın ...'e ait 3/16 hissesine davacılar lehine 16.08.1993 tarih ve 4616 yevmiye ile bila faizli 4.000.000.000 ETL bedelle 15.08.1994 tarihine kadar süreli ipotek tesis edildiğini, ipotekli taşınmazın satışı için Osmaniye 2. İcra dairesinin 2016/4258 Esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığının talimatına istinaden 2644 sayılı Tapu Kanununun geçici 4. maddesi uyarınca 26.02.2021 tarih ve ... yevmiye numarası ile üzerinde herhangi bir şerh olmadığından dolayı ipoteğin terkin edildiğini ancak bu kanun maddesinin yürürlüğe girdiği tarihte halihazırda Osmaniye 2. İcra Dairesinin 2016/4258 Esas sayılı icra dosyası üzerinden taşınmazın tapu kaydında İİK madde 150/c şerhi bulunduğunu, bu nedenle Alanya Tapu Müdürlüğü'nün yaptığı terkin işleminin hukuka aykırı ve yolsuz olduğunu ileri sürerek kaldırılan ipoteğin tekrar konulmasını talep etmiştir.II. CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesinde; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 883. maddesi ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 21.01.2020 tarih E.5001906 sayılı "Süreli İpoteklerin Terkini" konulu talimatına göre 01.01.2020 tarihinden 30 gün geçmekle süreli ipoteğin terkini için taşınmaz malikinin terkin hakkı bulunduğunu, süreli ipoteğin terkin edildiği 26.02.2021 tarihi itibari ile taşınmaz kaydı üzerinde herhangi bir İİK madde 150/C şerhi bulunmadığını, daha önce konulan İİK m. 150/c şerhinin 17.02.2021 tarih ve 8320 yevmiye ile Osmaniye 2. İcra Müdürlüğünün 2016/4258 Esas sayılı terkin yazısına istinaden Tapu Sicili Tüzüğünün 70. maddesine istinaden tapu sicilinden terkin edildiğini belirterek açılan davanın reddini savunmuştur.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, Osmaniye 2. İcra Müdürlüğünün 2016/4258 Esas sayılı takip dosyası üzerinden konulan İİK madde 150/C şerhinin 10.08.2016 tarihinde tesis edildiği, 17.02.2021 tarihinde terkin edildiği, 2644 sayılı Kanunun geçici 4. maddesinin yürürlüğe girdiği 01.01.2020 tarihinden itibaren 30 günlük süreç içerisinde taşınmaz üzerinde Osmaniye 2. İcra Müdürlüğünün 2016/4258 Esas sayılı takip dosyasından konulan İİK m. 150/C şerhinin bulunduğu, davacının dava açmakta haklı olduğu, yapılan terkin işleminin hatalı olduğu gerekçesiyle açılan davanın kabulüne karar verilmiştirIV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, dosya kapsamına ve toplanan delillere göre mevcut delillerin takdirinde ve hükmün dayandığı gerekçede bir isabetsizlik bulunmadığından davalı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz SebepleriDavalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın eksik inceleme neticesinde verildiğini, usul ve yasa hükümlerine aykırı olduğunu, süreli ipoteğin terkin edildiği 26.02.2021 tarihi itibari ile taşınmaz kaydı üzerinde herhangi bir İİK m. 150/C şerhi bulunmadığını, daha önce konulmuş olan şerhin 17.02.2021 tarih ve 8320 yevmiye ile Osmaniye 2. İcra Müdürlüğünün 2016/4258 Esas sayılı terkin yazısına istinaden tapu sicili tüzüğünün 70. maddesine istinaden tapu sicilinden terkin edilmiş olduğunu, ipotek terkin işlemi yapılırken taşınmaz üzerinde aktif olarak herhangi bir İİK 150/C maddesi şerhi bulunmadığından taşınmaz malikinin talebine istinaden yapılabileceğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir. B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık; ipoteğin yeniden tescili istemine ilişkindir. 4721 TMK'nın 883. maddesine göre ipotek süreli olarak kurulmuşsa, sürenin bitiminden itibaren otuz gün içinde ipotekli taşınmaz üzerinde 9.6.1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 150/c maddesinde belirtilen şerhin konulmaması hâlinde ipotek, malikin talebiyle tapu müdürlüğünce terkin edilir. 2644 sayılı Tapu Kanununun geçici 4. maddesine göre de 22.11.2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 883. maddesinin ikinci fıkrasının yürürlüğe girdiği tarihten önce süresi dolmuş olmasına rağmen terkin edilmeyen süreli ipoteklerde anılan fıkrada belirtilen otuz günlük süre, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte başlar.Somut uyuşmazlıkta yukarıda belirtilen yasa maddelerinin yanlış uygulandığı ileri sürülerek açılan dava çekişmeli yargı işi niteliğinde olduğundan, ipotek tesisi talep edilen taşınmazın maliki olan ilgili kişiye yöneltilerek açılmalıdır. Bu halde, ipotek borçlusu ve tapuda kayıt maliki ...'e husumet yöneltilmesi gerekirken tapu sicil kaydını tutmakla yükümlü olan kurum aleyhine husumet yöneltilerek dava açılması hatalı olduğundan davanın husumet yokluğundan reddi gerekirken yazılı şekilde kabulüne karar verilmesi hükmün bozulmasını gerektirmiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Yukarıda açıklanan nedenlerle İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,26.03.2026 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.