5. Ceza Dairesinin çok sanıklı rüşvet, nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarında temyiz ve katılma hakkı değerlendirmesi.
Özet: Bu yargısal inceleme, rüşvet alma, rüşvet verme, nitelikli dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik ve ihmali davranışla görevi kötüye kullanma suçlarından yargılanan birden fazla sanık hakkındaki ilk derece ve istinaf mahkemesi kararlarının temyiz sürecini değerlendirmiş; bazı beraat hükümlerinin kesin nitelikte olması nedeniyle temyiz edilemeyeceğini, suçtan doğrudan zarar görmeyenlerin temyiz hakkının bulunmadığını belirtmiş ve özellikle nitelikli dolandırıcılık ile resmi belgede sahtecilik suçlarına ilişkin mahkûmiyet hükümlerinin temyiz edilebilir nitelikte olduğunu tespit ederek bu kararların hukuki denetimini gerçekleştirmiştir.
5. Ceza Dairesi         2022/8700 E.  ,  2026/1975 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi
SAYISI : 2020/61 Esas, 2021/521 Karar
SUÇLAR : Rüşvet alma (sanık ... hakkında), rüşvet verme (sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... hakkında), nitelikli dolandırıcılık (sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... hakkında), resmi belgede sahtecilik (sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... hakkında), ihmali davranışla görevi kötüye kullanma (sanıklar ... ve ... hakkında)
HÜKÜMLER : İstinaf başvurularının esastan reddi, hükümlerin düzeltilerek istinaf başvurularının esastan reddi, İlk Derece Mahkemesince verilen hükümler kaldırılarak farklı uygulama ile mahkumiyet
EK KARAR : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin 14.07.2021 tarihli ve 2020/61 Esas, 2021/521 sayılı ek Kararı ile şikayetçi Hazine vekilinin temyiz isteminin reddi
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Temyiz isteminin reddi, onama
Bölge Adliye Mahkemesince verilen asıl ve ek Kararların temyizi üzerine yapılan ön inceleme neticesinde;
Tebliğnamede adına yer verilen sanık ... hakkında verilen kararlara yönelik temyiz talebi bulunmadığı gözetilerek yapılan incelemede;
İlk Derece Mahkemesi tarafından sanıklardan ... ve ... hakkında ihmali davranışla görevi kötüye kullanma, ... hakkında kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliği, ... hakkında nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından kurulan beraat hükümlerine karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararların 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) 286/2-(g) madde-fıkra ve bendi gereğince kesin nitelikte olup temyizi kabil olmadığından katılanlar vekillerinin temyiz istemlerinin reddine karar verilmiştir.
Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 14.02.2017 tarihli, 2015/5-95 Esas, 2017/71 sayılı ve benzer Kararlarında da belirtildiği üzere "suçtan zarar görme" kavramının "suçtan doğrudan doğruya zarar görmüş bulunma hali" olarak anlaşılması gerektiği, dolaylı veya muhtemel zararların davaya katılma hakkı vermeyeceği, bu nedenle 5271 sayılı Kanun’un 237. maddesine göre sanıklardan ..., ... ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'a isnat edilen rüşvet verme, ...'e isnat olunan rüşvet alma suçlarından doğrudan zarar görmeyen ..., ..., ..., ..., ..., ... Grup Gayrimenkul Ltd. Şti., ..., ..., ... ve ... ile sanıklara atılı rüşvet verme suçundan doğrudan zarar görmeyen Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının anılan suçlar yönünden kamu davalarına katılma ve temyiz haklarının bulunmadığı, mahkemece usulsüz olarak verilen katılma kararlarının da temyiz hakkı vermeyeceği diğer yandan usulüne uygun tebligata rağmen duruşmalara iştirak etmeyen ve katılma isteminde bulunmayan Hazinenin hükümleri temyiz hakkının olmadığı anlaşılmıştır.
İlk Derece Mahkemesince verilen hükümlere yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından sanıklardan ... hakkında rüşvet alma, ..., ... ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... hakkında nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından verilen Kararların temyiz edilebilir olduğu, katılanlardan ... vekilinin rüşvet alma, nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik, ..., ..., ..., ..., ..., ... Grup Gayrimenkul Ltd. Şti., ..., ..., ... ve ... vekillerinin nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından, sanıklar müdafiilerinin ise müvekkilleri hakkında kurulan mahkûmiyet hükümlerini temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, temyiz istemlerinin süresinde olduğu, temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, temyiz istemlerinin reddini gerektirir başkaca bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle gereği düşünüldü:
I. HUKUKÎ SÜREÇ
A. İlk Derece
Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesinin 15.11.2018 tarihli ve 2016/308 Esas, 2018/505 sayılı Kararı ile sanıklardan ...'in rüşvet alma suçundan 5271 sayılı Kanun'un 223/2-e madde-fıkra ve bendi gereğince beraatine, ..., ..., ... ..., ..., ..., ..., ... ve ...'in zincirleme şekilde nitelikli dolandırıcılık suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 158/1-d, 43/1 ve 52/2. maddeleri uyarınca ayrı ayrı 7 yıl 6 ay hapis cezası ve 60.000 TL adli para, tapudaki sahtecilik eylemleri nedeniyle zincirleme şekilde resmi belgede sahtecilik suçundan aynı Kanun'un 204/1 ve 43/1. maddeleri gereğince ayrı ayrı 6 yıl hapis cezaları ile ev aramasında ele geçirilen sahte nüfus cüzdanı ve ehliyet nedeniyle ayrıca aynı Kanun'un 204/1 ve 43/1. maddeleri gereğince ayrı ayrı 2 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmalarına, haklarında mahkûmiyet hükümleri kurulan sanıklar yönünden 5237 sayılı Kanun'un 53. maddesi uyarınca hak yoksunluklarına, ... ve ... hakkında ayrıca tekerrür hükümlerinin uygulanmasına, suçtan elde edilen 100.000,00 TL ve 141.000,00 Euronun mağdurlara zararları oranında paylaştırılmak üzere iade edilmesine hükmolunmuştur.
B. İstinaf
1.Sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... müdafiilerinin, katılanlar ve şikayetçi vekillerinin istinaf talepleri üzerine duruşma açılarak yapılan inceleme neticesinde, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin 26.05.2021 tarihli ve 2020/61 Esas, 2021/521 sayılı Kararı ile İlk Derece Mahkemesince sanık ... hakkında rüşvet alma suçundan verilen beraat hükmü ile ..., ..., ..., ..., ... ve ... hakkında nitelikli dolandırıcılık suçundan kurulan mahkumiyet hükümlerine yönelik istinaf başvurularının esastan reddine, ... hakkında aynı suçtan kurulan mahkumiyet hükmü düzeltilerek istinaf başvurularının esastan reddine, ... hakkında aynı suçtan kurulan mahkumiyet hükmü kaldırılarak farklı uygulama ile mahkumiyetine, ..., ... ve ... hakkında resmi belgede sahtecilik suçundan kurulan mahkûmiyet hükümleri kaldırılarak sanıkların eylemlerinin tek bir zincirleme şekilde resmi belgede sahtecilik suçunu oluşturduğu kabulüyle 5237 sayılı Kanun'un 204/1 ve 43/1. maddeleri gereğince ayrı ayrı 6 yıl 9 ay hapis cezası ile cezalandırılmalarına, aynı Kanun'un 53. maddesi gereğince hak yoksunluklarına ve tekerrür hükümlerinin uygulanmasına, ..., ..., ..., ... ve ... hakkında tapudaki sahtecilik eylemleri nedeniyle zincirleme resmi belgede sahtecilik suçundan kurulan mahkûmiyet hükümlerine yönelik istinaf başvurularının esastan reddine, adı geçen sanıklar hakkında ev aramasında ele geçirilen sahte nüfus cüzdanı ve ehliyet nedeniyle zincirleme resmi belgede sahtecilik suçundan verilen mahkûmiyet hükümlerinin kaldırılarak ayrı ayrı beraatlerine karar verilmiştir.
2.Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin 14.07.2021 tarihli ve 2020/61 Esas, 2021/521 sayılı ek Kararı ile şikayetçi Hazine vekilinin sanıklardan ... ve ... hakkında ihmali davranışla görevi kötüye kullanma, ... hakkında kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliği, ... hakkında nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından kurulan beraat hükümlerine yönelik temyiz isteminin reddine karar verilmiştir.
II. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Katılan ... Vekilinin Temyiz İstemi
Bir kısım sanıklar hakkında verilen beraat kararlarının usul ve yasaya aykırı olduğuna, dosya kapsamındaki delillerle isnat edilen suçların sabit hale geldiğine, kararın sanıklar aleyhine bozularak sanıkların iddianamede isnat edilen tüm suçlardan ayrı ayrı ve alt sınırdan uzaklaşmak suretiyle cezalandırılmasına, el konulan varlıklar üzerindeki tedbirlerin devamı talebine,
Sanık ... Müdafiinin Temyiz İstemi
Sanığın, sanık ...'nın yanında şoför olarak çalıştığına, suçun işlenişine dair iştirak iradesi ve manevi unsurun oluşmadığına ve mahkûmiyeti haklı kılacak somut delil bulunmadığına,
Sanık ...'in Temyiz İstemi
Sanığın üzerine atılı suçlarla illiyet bağının bulunmadığına, suç işleme kastının olmadığına, dosya kapsamında mahkûmiyete yeterli somut ve kesin delil bulunmadığı gerekçeleriyle nitelikli dolandırıcılık ve tapu işlemlerine dayalı resmi belgede sahtecilik suçlarından verilen mahkûmiyet hükümlerinin bozulmasına,
Sanık ... Müdafiinin Temyiz İstemi
Sanık hakkında eksik inceleme ile kurulan mahkumiyet hükmünün usul ve yasaya aykırı olduğuna,
Sanık ... Müdafiinin Temyiz İstemi
Sanığın suç işleme kastının bulunmadığına, eylemleri yakınlarının can güvenliğine yönelik ağır tehdit altında gerçekleştirdiğine, sahtecilik suçuna iştirakine dair somut delil olmadığına ve asıl faillerin yakalanması için adli makamlara samimi beyanlarla yardımcı olduğu gerekçeleriyle beraat kararı verilmesi talebine,
Sanık ... ... Müdafiinin Temyiz İstemi
Sanığın suçun organizatörü olduğu iddiasının somut delillere dayanmadığına, mahkûmiyetin yalnızca diğer sanıkların atfı cürüm niteliğindeki soyut beyanlarına dayandığına, beraat kararı verilmesi amacıyla Bölge Adliye Mahkemesi hükmünün bozulması talebine,
Sanık ... ve Müdafiinin Temyiz İstemi
Sanığın suç mahallinde bulunmadığının kamera kayıtlarıyla sabit olduğuna, mahkûmiyetin diğer sanıkların soyut ve çelişkili beyanlarına dayandığına, sahte belgelerin müvekkili ile ilgisiz bir adreste ele geçtiğine ve belgelerin aldatma kabiliyetinin değerlendirilmediğine,
Katılanlar ..., ..., ... ve ... Vekilinin Temyiz İstemi
Sanık ... hakkındaki beraat kararının usul ve yasaya aykırı olduğuna, ..., ... ve diğer sanıklar hakkında alt sınırdan cezalar tayin edilmesinin hatalı olduğuna ve emanetteki paraların iadesine,
Katılan ... Vekilinin Temyiz İstemi
Sanık ... hakkındaki beraat kararının delil durumuyla bağdaşmadığına, ... ve diğer mahkûm olan sanıklar yönünden alt sınırdan uzaklaşılması gerektiğine, eylemlerin kül halinde değerlendirilmesinin hatalı olduğuna, emanetteki paraların iadesine ve ayrı vekalet ücretine hükmedilmesine,
Katılanlar ..., ... ve ... Grup Gayrimenkul Ltd. Şti. Vekilinin Temyiz İstemi
Mahkûmiyetlerde alt sınırdan yeterince uzaklaşılmadığına, resmi belgede sahtecilik eylemlerinin kül halinde değerlendirilmesinin isabetsizliğine ve adli emanetteki paraların kesinleşme beklenmeksizin iadesi talebine,
Katılan ... ve ... Vekilinin Temyiz İstemi
Sahtecilik suçundan verilen beraatlerin usul ve yasaya aykırı olduğuna, mahkûmiyetlerde teşdit uygulanarak alt sınırdan uzaklaşılması gerektiğine, eylemlerin kül halinde değerlendirilmesinin hatalı olduğuna, adli emanetteki paraların iadesine dair hükmün mülkiyet sorunu nedeniyle düzeltilmesi ve ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi talebine,
İlişkindir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
1.Şikayetçi Hazine vekilinin temyiz talebinin reddine dair ek karar yönünden
İlk Derece Mahkemesi tarafından sanıklardan ... ve ... hakkında ihmali davranışla görevi kötüye kullanma, ... hakkında kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliği, ... hakkında nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından kurulan beraat hükümlerine yönelik istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Kararların 5271 sayılı Kanun'un 286/2-(g) madde-fıkra bendi gereğince kesin nitelikte olup temyizi kabil olmadığından temyiz isteminin reddine ilişkin ek Kararda isabetsizlik bulunmadığı kabul edilmiştir.
2.Sanıklardan ... hakkında rüşvet alma suçundan verilen beraat hükmüne yönelik istinaf başvurularının esastan reddi Kararı ile ..., ..., ... ve ... hakkında İlk Derece Mahkemesince sahte nüfus cüzdanı ve ehliyet nedeniyle resmi belgede sahtecilik suçundan kurulan mahkumiyet hükümleri kaldırılarak sanıkların yüklenen suçtan beraatlerine dair hükümler yönünden
Sanıkların leh ve aleyhindeki toplanan tüm kanıtları inceleyip, irdeleyen ve iddianın reddine ilişkin sebepleri karar yerinde ayrı ayrı gösteren, savunmaları tercih nedenlerini açıklayan, aleyhteki kanıtları hükümlülük için yeterli görmeyen Bölge Adliye Mahkemesinin beliren takdir ve kanaati ile kurulan beraat hükümlerinin usul ve kanuna uygun olması karşısında katılanlar vekillerinin temyiz itirazları ile hükümlerde dikkate alınan sair hususlar yönünden hukuka aykırılık görülmemiştir.
3.Sanıklardan ..., ..., ..., ... ve ... hakkında nitelikli dolandırıcılık suçundan kurulan mahkumiyet hükümlerine yönelik istinaf başvurularının esastan reddi, ... hakkında aynı suçtan kurulan mahkumiyet hükmü düzeltilerek istinaf başvurularının esastan reddi, ... hakkında aynı suçtan kurulan mahkumiyet hükmü kaldırılarak farklı uygulama ile aynı suçtan mahkumiyetine dair hüküm, ..., ..., ... ve ... hakkında tapuda gerçekleştirdikleri sahtecilik eylemleri nedeniyle resmi belgede sahtecilik suçundan verilen mahkumiyet hükümlerine yönelik istinaf başvurularının esastan reddi kararları ile ... ... ve ... hakkında İlk Derece Mahkemesince aynı suçtan verilen mahkumiyet hükümleri kaldırılarak farklı uygulama ile mahkumiyetlerine dair Kararlar yönünden
Yargılama sürecindeki işlemlerin usul ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemlerin sanıklar tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdani kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eylemlere uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, katılanlar vekilleri ile sanıklar müdafiilerinin temyiz istemleri yerinde görülmemiş, Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararlarda hukuka aykırılık bulunmamıştır.
4.Sanık ... hakkında İlk Derece Mahkemesince sahte nüfus cüzdanı ve ehliyet nedeniyle resmi belgede sahtecilik suçundan kurulan mahkumiyet hükmü kaldırılarak sanığın yüklenen suçtan beraatine dair hüküm ile nitelikli dolandırıcılık ve tapuda gerçekleştirdiği sahtecilik eylemi nedeniyle resmi belgede sahtecilik suçlarından kurulan mahkûmiyet hükümlerine yönelik istinaf başvurularının esastan reddi kararları yönünden
Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi üzerinden temin edilen nüfus kaydından hükümlerden sonra 09.06.2023 tarihinde sanığın vefat ettiği, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 02.10.2024 tarihli ve 2021/288 Esas, 2024/281 Karar sayılı ilamı doğrultusunda 5237 sayılı Kanun'un 64/1. maddesi uyarınca sanık hakkında açılan kamu davalarıyla ilgili düşme kararı verilmesinde zorunluluk bulunduğu anlaşılmıştır.
III. KARAR
1.Ön inceleme bölümünde açıklanan nedenlerle şikayetçi Hazine vekilinin temyiz istemi ile katılanlar vekillerinin sanıklardan ... ve ... hakkında ihmali davranışla görevi kötüye kullanma, ... hakkında kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliği, ... hakkında nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik, katılanlar ..., ..., ..., ..., ..., ... Grup Gayrimenkul Ltd. Şti., ..., ..., ... ve ... vekillerinin rüşvet alma ve rüşvet verme, katılan ... vekilinin ise rüşvet verme suçlarından verilen kararlara ilişkin temyiz istemlerinin 5271 sayılı Kanun'un 298/1. maddesi uyarınca, Tebliğname'ye uygun olarak, oy birliğiyle ayrı ayrı REDDİNE,
2.Değerlendirme ve gerekçe bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenle Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin ek Kararında hukuka aykırılık görülmediğinden Hazine vekilinin temyiz isteminin, 5271 sayılı Kanun'un 296/2. maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle REDDİ İLE EK KARARIN ONANMASINA,
3.Değerlendirme ve gerekçe bölümünün (2) ve (3) numaralı bentlerinde açıklanan açıklanan nedenlerle sanıklar ..., ..., ... ..., ..., ..., ..., ... ve ... hakkında kurulan hükümlere ilişkin katılan vekilleri ile sanıklar müdafiileri tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289/1. maddesi ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden 5271 sayılı Kanun’un 302/1. maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMLERİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKÜMLERİN ONANMASINA,
4.Değerlendirme ve gerekçe bölümünün (4) numaralı bendinde açıklanan nedenle, katılanlar vekillerinin temyiz itirazları yerinde görüldüğünden sanık ... hakkında verilen kararların 5271 sayılı Kanun’un 302/2. maddesi gereği BOZULMASINA ancak bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden aynı Kanun’un 303/1-(a) madde-fıkra-bendinin verdiği yetkiye dayanılarak sanık hakkında açılan kamu davalarının 5237 sayılı Kanun'un 64/1 ve 5271 sayılı Kanun’un 223/8. maddeleri gereğince sanığın ölümü nedeniyle Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle ayrı ayrı DÜŞMESİNE,
Verilen cezaların miktarı ve hükümlerin onanmış olması gözetilerek müdafiinin sanık ... ... hakkındaki, sanık ...'un ise kendisi hakkındaki adli kontrol kararlarının kaldırılması taleplerinin ayrı ayrı REDDİNE,
Dava dosyasının 5271 sayılı Kanun'un 304. maddesi uyarınca Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,
12.02.2026 tarihinde karar verildi.