Konya Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından incelenen ticari satım ve cari hesap ilişkisi kaynaklı icra takibine itirazın iptali davasının detaylı gerekçeli kararı.
Özet: Bu gerekçeli karar, davacının davalı ile arasındaki ticari cari hesap ilişkisi ve faturadan kaynaklanan alacak nedeniyle başlattığı icra takibine davalının haksız itirazının iptali, takibin devamı ve icra inkar tazminatı ödenmesi talebiyle açtığı davada, davalının borcu olmadığını ve takibin kötü niyetli olduğunu savunarak davanın reddini talep etmesi üzerine, mahkemenin dosya kapsamında bilirkişi incelemesi yaptırarak delilleri değerlendirdiği ve itirazın iptali davasının hukuki niteliği ile ispat yüküne ilişkin genel ilkeleri açıkladığı bir dava sürecini anlatmaktadır.
T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ... Esas - ... Karar
T.C. TÜRK MİLLETİ ADINA KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : KARAR NO : HAKİM : KATİP : DAVACI : VEKİLİ : DAVALI : VEKİLİ : DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : KARAR TARİHİ : GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH : Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı alacaklı ... Kuruyemiş ile davalı borçlu ... şirketi arasında cari hesap ilişkisinden ve faturadan kaynaklanan borç nedeniyle icra takibi yapıldığını, yapılan icra takibinde davalı borçlu tarafından haksız bir şekilde itiraz edildiğini, dava taleplerinin kabulü ile davalı şirketin Çumra İcra Dairesi'nin ... E. sayılı takibe vaki haksız ve kötüniyetli itirazının iptaline ve takibin devamına, alacağa yeter miktarda; davalı borçlunun menkul, gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacakları üzerine ihtiyati haciz konulmasına karar verilmesini, haksız ve mesnetsiz itirazı ile takibin durmasına sebebiyet vermiş olan davalı şirket aleyhine takibe konu alacağın %20 sinden az olmamak kaydı ile icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava ve icra takibine konu olan davalının davacıya borunun bulunmadığını, davalının haksız ve kötü niyetli olarak icra takibi başlattığını, davanın reddine ve kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir. Dilekçeler aşaması tamamlanmış, taraflara duruşma gününü bildirir davetiye tebliğ edilerek duruşma açılmıştır.Mahkememizce Eskişehir Defterdarlığı'na, Eskişehir Ticaret Sicili Müdürlüğü'ne, Çumra İcra Müdürlüğü'ne, yazılar yazılarak gerekli bilgi ve belgeler getirtilerek dosyamız arasına alınmıştır. Ticari defterler üzerinden inceleme yapılıp bilirkişi raporu alınarak, taraflara raporun tebliğinin temini sağlanmıştır.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava; davalının cari hesabına ilişkin olarak davacıya olan borcundan dolayı başlatılan icra takibine davalının itirazı üzerine açılan itirazın iptali davasına ilişkindir.Dava, itirazın iptali davasına ilişkindir. İtirazın iptali davası; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 67 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Buna göre itirazın iptali davasında; i) İlamsız takip yapılmış olması, ii) Borçlunun bu takibe itiraz etmesi, iii) İtirazın alacaklıya (davacıya) tebliğinden itibaren alacaklının, bir yıl içinde mahkemeye başvurmuş olması yasal koşullarının gerçekleşmesi gerekir.Takip alacaklısı tarafından ödeme emrine süresi içinde itiraz etmiş olan takip borçlusuna karşı açılan itirazın iptali davasının konusu, icra takibine konu edilen alacaklar olup, davanın amacı itirazla duran takibin devamını sağlamaktır. Bu dava, yargılama usulü bakımından genel hükümlere tabidir. Davalı borçlunun icra dosyasında ileri sürdüğü itirazlar dışındaki itirazlarını da bu dava içinde ancak cevap süresi içinde ileri sürmesi olanaklıdır. Eğer cevap süresi içinde davalı/borçlu diğer itirazlarını ileri sürmezse mahkeme bunları kendiliğinden göz önüne alamaz, takibe itiraz edilirken bildirilen sebeplerle sınırlı araştırma yapmak durumunda kalır. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 17.09.2019 tarihli ve ... E., ... K.; 25.11.2020 tarihli ve ... E., ... K. sayılı ilamları)Dava, yargılama usulü bakımından genel hükümlere tabi olduğundan; ispat külfeti normal bir alacak davasındaki ile aynıdır. Ancak her iki dava ispat yöntemleri ve hukukî sonuçları bakımından farklılıklar göstermektedir. Bu bağlamda belirtmek gerekirse; HMK’nın 190. maddesi gereğince ispat yükü, kanunda özel düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukukî sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Bu genel kuralın dışında bazı hâllerde ispat yükü yer değiştirerek davalı tarafa geçer. Bu hâllerden birisi davalının ödeme savunmasında bulunmasıdır. Davacı ya da davalı iddiasını ya da savunmasını HMK’da belirtilen hükümlere göre ispat etmelidir. Buna göre yapılacak yargılama sonunda mahkemece verilecek karar ya davanın kabulü ya da reddine yönelik olacak; davanın kabulü hâlinde takibin devamı hükmünü de içerecektir.Bu kapsamda itirazın iptali davası; icra takibine sıkı sıkıya bağlı, itiraz üzerine duran icra takibinin devam edebilmesini sağlayan ve takip hukuku içinde olmakla birlikte, maddi hukuk ilişkisinin incelenerek uyuşmazlığı kesin hükümle sonuçlandıran bir davadır. Davanın takibe bağlılığı alacağın miktarı bakımından söz konusu olduğu gibi alacağın kaynağı bakımından da geçerlidir. (Yargıtay HGK'nın 22/11/2022 gün ve ... E ... K sayılı ilamı) 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 89. (6762 sayılı TTK’nin 87.) maddesine göre iki kişinin herhangi bir hukukî sebep veya ilişkiden doğan alacaklarını teker teker ve ayrı ayrı istemekten karşılıklı olarak vazgeçip bunları kalem kalem alacak ve borç şekline çevirerek hesabın kesilmesinden sonra çıkacak artan tutarı isteyebileceklerine ilişkin sözleşme cari hesap sözleşmesi olarak tanımlanmıştır. Aynı maddelerde cari hesap sözleşmelerinin yazılı yapılmadıkça geçerli olmayacağı belirtilmiştir. Buna göre, taraflar arasında yazılı bir cari hesap sözleşmesi bulunmadıkça TTK’nin cari hesaba ilişkin hükümleri uygulanamayacaktır. Açık hesap ilişkisi ise önceki borçlar tahsil edilmemesine rağmen taraflar arasındaki ticari ilişkinin devam etmesi durumudur. Açık hesap ilişkisinde taraflar tek taraflı ya da karşılıklı olarak alacaklarını hesaba kaydedip belirli hesap dönemlerine bağlı kalmaksızın hesaplaşma yaptıklarından, bu ilişkiye TTK’nin cari hesaba ilişkin hükümleri uygulanamaz. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun ... E ... K sayılı ilamı) Somut olayda, her ne kadar takip dayanağı olarak cari hesap ilişkisi gösterilmiş ise de, taraflar arasında yazılı cari hesap sözleşmesi bulunmadığından takip dayanağının açık hesaptan kaynaklı alacak olduğu kabul edilmiştir.Mahkememizce Çumra İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı takip dosyasının incelenmesinde; alacaklısının ... Tic. A.Ş., borçlusunun ... Tarım Gıda Hayv. Petrol Nakliye İth. İhr. San. Ve Tic. Ltd. Şti. olduğu, borcun cari hesap alacağından kaynaklandığı, toplam 153.972,97 TL üzerinden takip başlatıldığı görülmüştür. 6100 sayılı HMK'nın 222/2. maddesine göre; Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.6100 sayılı HMK'nın 222/3. maddesine göre; İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir.Taraflar arasındaki borç alacak ilişkisinin aydınlatılması bakımından Eskişehir Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak, davacının ticari defterleri üzerinde SMMM bilirkişi tarafından yapılan inceleme neticesinde düzenlenen 01/08/2025 tarihli raporda sonuç olarak; davacının 2020, 2021, 2022, 2023, 2024 ve 2025 yılı ticari defterinin elektronik defter oldukları, açılış ve kapanış tasdiklerinin gelir idaresi başkanlığı tarafından yapıldığı, ticari defterlerin muhasebe uygulama genel tebliği ve muhasebe ilkelerine göre tutuldukları, davacının ticari defterlerine göre, davacının davalıdan 20.12.2022 tarihinden itibaren 89.239,56-TL alacaklı göründüğü, davacının 2023 yılında görünen 01.09.2023 tarihli mutabakat farkı açıklaması ile yapılan 18.000,00-TL tutarındaki muhasebe kaydındaki alacağın kabulü halinde ,davacının davalıdan takip tarihi olan 25.10.2024 tarihinde 107.239,56-TL alacaklı göründüğü, 01.09.2023 tarihli mutabakat farkı açıklaması ile yapılan muhasebe kaydının tek taraflı olması halinde ve davalının kabulünde olmaması halinde davacı alacağının takip tarihinde 89. 239,56-TL olarak göründüğü, davacı tarafından davalının temerrüte düşürüldüğü veya ihtarname ile alacağın takip öncesinde talep edildiği veya dosya içinde sunulmuş taraflarca imza altına alınmış bir yazılı sözleşmenin olmaması nedenleri ile takipte işlemiş faiz talebi konusundaki değerlendirmenin mahkemenize ait olduğu belirtilmiştir. Davalı tarafın ve davacının incelenen defterlerinin de karşılaştırmalı olarak incelenmesi SMMM bilirkişi tarafından ayrıca sağlanarak rapor alınmış, 01/01/2026 tarihli raporda sonuç olarak; davalı ... Tarım Şirketi’nin uyuşmazlık konusu dönemler için ticari defterlerini yasal süresi içerisinde onayladığı, ticari defterlerine yapılan kayıtların muhasebe tekniği açısından birbirini doğrular nitelikte olduğu tespit edildiği, davalı ... Tarım Şirketi’nin ticari defter kayıtlarına göre; takip & dava tarihi itibarıyla davacı taraftan 1.093.595,11 TL tutarında açık hesap alacaklı olduğu gözlemlendiğini, davalı tarafın ticari defter kayıtlarının incelenmesi sonucunda, uyuşmazlık konusu 01/12/2022 tarihli ve ... numaralı faturanın, 10/12/2022 tarihli [1815] sıra numaralı yevmiye maddesi ile defterlere kaydedildiği ve davalı şirketin 1.093.595,11 TL tutarındaki alacağının oluşumunda bu faturanın da dikkate alındığı gözlemlendiğini, davacı tarafın ticari defterlerinin bilirkişi tarafından incelenmesi sonucunda düzenlenen 01/08/2025 tarihli bilirkişi raporda yer verilen kayıtlar ile davalı tarafın ticari defter kayıtları karşılaştırılmış ve bu kayıtlar arasındaki uyum ve farklılıklar değerlendirildiğini, davalı ... Tarım Şirketi’nin 2022 yılı açılış yevmiye kaydına göre 120.026 numaralı ... Kuruyemiş Gıda Akt. Kim. Ürn. A.Ş. hesabı 720.908,62 TL borç bakiyesiyle yeni yıla devrettiğini, bu kayıt, davalı şirketin davacıdan 720.908,62 TL tutarında alacaklı olduğunu gösterdiğini, buna karşılık, davacı şirketin ticari defterlerinde aynı hesap, 2021 yılından 2022 yılına 6.693,75 TL alacak bakiyesi olarak devredilmiş olup, bu durum davacı şirketin davalı şirkete 6.693,75 TL tutarında borçlu olduğunu ortaya koyduğunu, bu durum tarafların ticari defterinin 2021 yılından 2022 yılına devreden bakiyeleri arasında önemli bir (720.908,62 TL - 6.693,75 TL = 714.214,87 TL) bakiye uyuşmazlığı bulunduğunun ortaya konulduğunu, davacı tarafın ticari defterlerinde kayıtlı olan ... no'lu 468.619,80 TL tutarlı faturanın davalı tarafın ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, tarafların birbirlerine düzenledikleri diğer faturaların her iki tarafın ticari defterlerinde kayıtlı olduğunun gözlemlendiği, davalı tarafın ticari defterlerine yaptığı 14/01/2022 tarih ve 142.049,55 TL tahsilat kaydı ile 20/12/2022 tarih ve 474.096,71 TL tahsilat kaydının, davacı tarafın ticari defterlerinde de aynı tarih ve tutarla ödeme kaydı olarak yer aldığı gözlemlendiğini, davalı tarafın ticari defterlerine yaptığı toplam 6.500.000,00 TL tutarındaki tahsilat kaydının davacı tarafin defterlerinde toplam 8.440.707,70 TL tutarında ödeme kaydı olarak yer aldığı, yapılan kayıtların tarih ve tutar olarak da farklı olduğunun gözlemlendiği, davalı tarafın ticari defterlerine yaptığı kayıtlarının, davacı tarafın takip ve dava konusu yaptığı alacak tutarını doğrulamadığı tespit edildiği belirtilmiştir. Tüm dosya kapsamı üzerinden yapılan değerlendirmede; davalı ile davacı arasında ticari ilişkinin mevcut olduğu, Çumra İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı takip dosyasının incelenmesinde; alacaklısının ... Kuruyemiş Gıda Aktariye Kimyevi Mad. Tar. Ürün. San. Ve Tic. A.Ş., borçlusunun ... Tarım Gıda Hayv. Petrol Nakliye İth. İhr. San. Ve Tic. Ltd. Şti. olduğu, borcun cari hesap alacağından kaynaklandığı, toplam 153.972,97 TL üzerinden takip başlatıldığı, dosya arasında mevcut 01/08/2025 ve 01/01/2026 tarihli bilirkişi raporları, davacı ile davalı ticari defter kayıtlarının birbiri ile uyumlu olmaması ve Mahkememizce hatırlatılması üzerine davacının yemin deliline dayanmaması dikkate alındığında, davanın ve yasal koşulları oluşmadığından davalının tazminat talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle ;1-Davanın REDDİNE,2-Davalının tazminat talebinin reddine,3-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 732 TL nispi karar ve ilam harcından, peşin alınan 1.859,62 TL harcın mahsubu ile kalan 1.127,62 TL fazla harcın karar kesinleştiğinde talep halinde davacıya iadesine, 4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 5-Karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca (reddedilen dava değerinin 153.972,97 TL olduğunun kabulü ile) davalı vekili için 45.000TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,6-Arabuluculuk görüşmelerinden dolayı Hazine tarafından (suçüstü ödeneğinden) yapılan 3.600 TL yargılama giderinin, davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, bu amaçla 492 s. Harçlar Kanunu'nun 28/a maddesi gereğince harç tahsil müzekkeresi yazılmasına, 7-Davacı tarafından yatırılan gider avansından artan kısmının 6100 s. HMK.nun 333. maddesine göre karar kesinleştiğinde re'sen davacı tarafa iadesine, Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek dilekçe ile Konya Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 16/04/2026 Katip Hakim Bu belge 5070 sayılı kanun uyarınca Elektronik İmza ile imzalanmıştır.