istanbul bölge adliye mahkemesi, doğalgaz çevrim santrali türbinindeki hasardan kaynaklanan özel sigorta sözleşmesi tazminat davasında fiziksel zarar ve aşınma klozu ihtilafını inceleyen istinaf kararını açıkladı.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi, doğalgaz çevrim santrali türbinindeki hasardan kaynaklanan özel sigorta sözleşmesi tazminat davasında fiziksel zarar ve aşınma klozu ihtilafını inceleyen istinaf kararını açıkladı.

Özet: Bir doğalgaz çevrim santrali sahibi, makine kırılması teminatı kapsamındaki türbin arızası sonrası uğradığı fiziksel hasarın kalan tazminatının ödenmesi talebiyle sigorta şirketine dava açmıştır; davacı, düzenli bakımları yapılan türbinde tespit edilen beklenmedik yırtılmanın giderilmesi için yapılan harcamaların tamamının ödenmesini talep ederken, davalı sigorta şirketi ise, arızanın meydana geldiği parçaların sürekli yüksek ısı ve basınç altında çalışan, dolayısıyla ömürlü ve amortismana tabi olduğunu belirten aşınma ve yıpranma klozu uyarınca kısmi ödeme yaptığını, kar kaybı tazminatının ise zaten ödendiğini savunmaktadır.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

45. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2022/245

KARAR NO : 2026/1051

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: (Kapatılan) İSTANBUL ANADOLU 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 13/10/2021

NUMARASI : 2017/1023 Esas 2021/737 Karar

DAVANIN KONUSU: Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ: 09/09/2026

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; Davacının sahibi olduğu doğalgaz çevrim santralinin davalı tarafından makina kırılması teminatını da kapsar şekilde tüm işyeri sigorta poliçesi ile sigortalandığını, sigorta poliçesi ile teminat altına alınan bölümlerden türbin ile ilgili olarak türbinin üreticisi olan ... ve Türkiye'deki iştiraki olan... AŞ.ile 14/10/2008 tarihinde iki ayrı bakım ve tedarik sözleşmesi yapıldığını, bu kapsamda her 4000 çalışma saati sonunda ... tarafından periyodik bakımların gerçekleştirildiğini, türbinin santral sahasına kurulduğu tarihten bu yana bakımlarının düzenli olarak yapılıp ... ürünleri dışında başkaca bir parça kullanılmadığını, 24-27 Mart 2017 tarihleri arasında yapılan bakım sırasında alçak basınç türbini(...)içindeki 1.kademe kanatçıklarda yaklaşık 1 mm.boyunda yırtık tespit edildiğini, tespit edilen bu hasarın ... tarafından beklenmedik durum olarak değerlendirilip türbin içinden kopan milimetrik boyutlardaki bir parçanın çarpması ile oluştuğunun anlaşıldığını, ayrıca bu durumun kanadın hasarlanan parçasının koparak ....nin sonraki parçacıklarına da zarar verebileceği gibi ... kanat boylarının göreceli olarak daha uzun olması ve yüksek türbin hızı nedeniyle balansın bozulmasına ve tüm kanat sisteminde hasar ve daha büyük zarara yol açabileceğinden bu haliyle çalışmaya devam edemeyeceğinin bildirildiğini, durumun derhal davalı sigorta şirketine ihbar edilerek 29/03/2017 tarihinde hasar dosyası açıldığını, eksper tarafından gerekli incelemelerin yapıldığını, ... ile temasa geçilerek hasarın giderilmesi için süre ve maliyet olarak en uygun seçenek tercih edilip sipariş açıldığını ve davalı sigorta şirketine gönderilen 30/05/2017 tarihli yazı ile kar kaybı ve fiziksel hasar tazminatıyla ilgili taleplerin iletildiğini, üretici firmadan sipariş edilen yeni aksam ve parçaların temini ile yetkili ekipler tarafından montaj ve testleri yapılarak türbinin çalışır vaziyette 30/06/2017 tarihinde devreye alındığını, uğranılan fiziki hasar ve kar kaybının 03/07/2017 ve 04/07/2017 tarihli yazılarla davalı şirkete bildirildiğini, davalı tarafça hasarın poliçe kapsamında olduğu kabul edilerek kar kaybı tazminatı ile kısmi olarak fiziki hasar tazminatı ödemesinin yapıldığını, kar kaybı hasarına ilişkin olarak taraflar arasında mutabakat sağlandığını ve davacıya ödeme yapıldığını, ancak tüm müzakerelere rağmen uğranılan fiziksel hasara ilişkin olarak karşılıklı mutabakat sağlanamadığını, belirterek tahsil edilen miktardan bakiye 1.922.688,23 USD ve 334.629 TL.alacağın hasar tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalı taraftan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; santralde hasar meydana geldiğinin ihbarı üzerine hasar dosyası açılıp incelemelerde bulunulduğunu, düzenlenen ekspertiz raporunda davacı ile dava dışı üretici ... firması arasında uzun süreli bakım anlaşması bulunduğu gaz türbinin bakım ve onarımlarının bu firma tarafından düzenli olarak yapıldığı, 2012 Ekim ayından itibaren 5 yıllık süreçte yapılan boroskop incelemelerine ilişkin raporlarda bu süreçte zaman zaman çatlaklar görülüp yerine göre müdahale edildiği, ya da izlemeye alındığı, normal şartlarda 25.000 çalışma saatinde bir yapılması gereken sıcak kısım revizyonlarının ... ve ... saatlerinde yapıldığı, hasarın meydana geldiği ... bölümünde ise daha önce revizyon yapılmadığı hususlarıyla birlikte bu bölümde çalışma saati 38526,8 iken yapılan boroskop incelemesinde 1.kademe kanadında iki adet yırtık ve diğer kısımlarda dokuz adet erozyon izi bulunduğunun tespit edildiğini, kanattaki yırtık nedeniyle ... ünitesinin değiştirilmesi gerektiği belirtilerek türbinin devre dışı bırakıldığını, üretici firmanın onarma/değiştirme yönündeki tekliflerinin davacı tarafça ünitenin değiştirilmesi yönünde kullanıldığını ve toplam 2.441.513 USD ve 334.629 TL.maliyetle bu işlemin gerçekleştirildiğini, müvekkili tarafından yapılan değerlendirme sonucunda kar kaybına ilişkin talep yönünden tarafların mutabık kaldığını, kar kaybının bu davanın konusu olmadığını, fiziksel zarara ilişkin talepler yönünden ise poliçede yer alan ... klozunun uygulanarak neticeten belirlenen 218.824,77 USD.nin davacıya ödendiğini, ... klozu uyarınca sigorta konusu ekipmanın sürekli olarak yüksek ısı ve basınç altında çalışan ve dolayısıyla ömürlü parçalarının uğradıkları hasarlarda bir amortisman yapılması öngörüldüğünü, ekspertiz raporunda arızanın meydana geldiğini anda türbinin kullanım saatinin 38.526,8 saat olarak belirlendiğini, teorik revizyon saati olarak atıf yapılan 50.000 saate bölünmesiyle elde edilen %77,05'lik amortisman oranının davacının talep ettiği zarar tutarına uygulandığını, davacının iddiasının söz konusu indirimin yapılamayacağına ilişkin olduğunu, bu yöndeki iddiaları kabul etmediklerini, davacı ile dava dışı ... arasındaki servis sözleşmesinin 2.4 maddesinde plansız bakım-onarım işlemleri için 280.000 USD.lik bir iskonto kararlaştırıldığını, plansız bakım-onarım işlemlerinde olay başına 280.000 USD.nin ... firması tarafından karşılanacağının kabul edildiğini, dolayısıyla davacının servis sözleşmesi kapsamında ödemediği bu bedelin hasar tutarından sözleşme şartlarına uygun olarak tenzil edildiğini, yine poliçede kabul edilen 300.000 USD.lık muafiyetinde uygulandığını, fiziksel hasarın giderilmesi için nakliye, sigorta ve gümrük dahil olmak üzere davacının yaptığı harcamanın 2.255.735,20 USD olduğu kabul edilerek amortisman tenzili ve poliçe muafiyeti uygulanmak suretiyle kalan tutarın davacıya ödendiğini, hasar tarihinden itibaren faiz talebinin hukuka aykırı olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...Davacıya ait doğalgaz çevrim santralinin 10/02/2017-10/02/2018 tarihleri arasında geçerli olmak üzere 1 yıl süreyle davalı tarafından tüm işyeri sigorta poliçesiyle sigortalandığı, söz konusu santralde 24-27 Mart 2017 tarihleri arasında yapılan bakım sırasında santralin alçak basınç türbini (...)içindeki bir kanatçıkta yırtık görülmesi üzerine türbinin 29/03/2017 tarihinde durdurulduğu, parça değişiminin yapılarak 30/06/2017 tarihi itibariyle üretime yeniden başlandığı, düzenlenen sigorta poliçesi kapsamında kar kaybı zararı için tarafların mutabık oldukları ve kar kaybı zararının davalı tarafça davacıya ödendiği, fiziksel hasar nedeniyle oluşan zarar konusunda taraflar arasında uyuşmazlık çıktığı, davacı tarafın fiziksel hasar nedeniyle oluşan zararın hesabını yaparken dava dışı firma ile arasındaki bakım sözleşmesinin 2.4 maddesine dayalı olarak bu firma tarafından yapılan 280.000 USD.tutarındaki indirimi de zarara dahil ettiği, davalının ise uygulanan indirimin zarara dahil edilmesini kabul etmediği, bir diğer uyuşmazlık konusunun ise sigorta poliçesinde mevcut ... klozunun somut hasarda uygulanıp uygulanamayacağı ve uygulanacak ise hangi oranda uygulanacağı hususlarına ilişkin olduğu, davacının mevut hasarda ... klozunun uygulanamayacağını iddia ettiği, davalı tarafça poliçede kabul edilen 300.000 USD.muafiyet yanında ... klozu da uygulanmak suretiyle tazminat hesaplandığı ve 218.824,77 USD.yi ödemeyi kabul ettiği, bu tutarın davacı tarafça ihtirazi kayıtla alındığı anlaşılmıştır. Mahkememizce öncelikle poliçede yer alan ... klozunun uygulanıp uygulanamayacağı ve uygulanacak ise hangi oranda uygulanması gerektiği hususunda 3 farklı heyetten bilirkişi raporu alınmış, sonuç itibariyle 1.heyet raporu , 2.heyet kök raporu ve 3.heyet kök ve ek raporlarında olayda ... klozunun uygulanması gerektiği sonucuna varıldığı görülmüş, son bilirkişi heyeti raporunda açıklandığı üzere gaz türbinindeki sıcak yanma gazları ile teması olan ünitelerden olan Alçak basınç Türbininin (...)içinden Sıcak yanma kanalları ve yollarının geçtiği ...’nin, yüksek sıcaklıktaki basınçlı hava ve yanma gazları karışımı ile temas eden kısımlarının bilirkişi raporunda açıklandığı gibi, normal çalışma sırasında aşınıp yıpranacağı ve gaz türbinine göre daha kısa ömürlü olduğu bu nedenle ... klozunun mevcut hasarda uygulanması gerektiği, Motorun 38.526,8 fiili çalışma saatindeyken ... ünitesindeki bir kanatta görülen çatlak nedeniyle durdurulmuş olup, ... ünitesi, Ana Bakım (...) işleminin bir parçası olarak, ana bakımı yapılan bir ünite olduğundan en geç bu süre dolunca bakım gördüğü için Azami Kullanım Süresi olarak 50.000 saat alınmak suretiyle ... klozu üzerinden yapılmış olan amortisman tenzili hesabınında doğru olduğu sonucuna varılmış, davacının aksi iddiaları yerinde görülmemiştir.

Davacının bir diğer iddiası ise dava dışı ... ....tarafından davacı adına düzenlenen 2.133.700 USD. bedelli hasar faturasında yer almayan bakım sözleşmesinin 2.4 maddesi uyarınca yapılan 280.000 USD indirim miktarından da davalının sorumlu olduğudur. Davalı taraf ise söz konusu indirim tutarının hasar olmasa dahi davacının ödeyeceği ücret karşılığı hak kazandığı bir indirim olduğunu, davacının talebinin zenginleşme yasağı kapsamında olduğunu savunmaktadır. Bakım faturasını düzenleyen firmadan gelen cevabi yazıda söz konusu bedelin davacı tarafça peşinen ödendiğine ilişkin hiçbir belge bulunmadığı bildirilmiş hasar faturası da bu tutar hariç düzenlenmiştir. Dayanak sigorta sözleşmesi mal sigortası niteliğinde olup, mal sigortasının amacı sigorta konusu rizikonun gerçekleşmesi halinde sigortalının mal varlığında meydana gelen eksilmenin sigorta poliçesiyle sağlanan teminatlar kapsamında giderilmesidir. Dava dışı şirket tarafından düzenlenen fatura bedeli dava konusu olayda davacının uğradığı zarara tekabül ettiğinden bakım sözleşmesiyle davacıya sağlanan muafiyet tutarının davalıdan istenmesi yerinde görülmeyerek.." gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

1-Davacı vekili tarafından süresinde sunulan istinaf dilekçesinde; dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarının hatalı değerlendirildiğini, ... klozunun uygulanabilmesi için hasarlanan aksamın türbinin kendisine nazaran daha kısa kullanım sürecine sahip olması gerektiğini ve 2. heyet ek raporunda ... modülüne uygulanan ayrı bir ömür limiti bulunmadığının tespit edildiğini, motor bileşenlerinin kullanım sürelerinde esas alınması gerekenin üretici belirlemeleri olduğunu, buna rağmen üretici ...'ye müzekkere yazılması taleplerinin reddedildiğini, hükme esas alınan 3. heyet raporlarının, uçak motorundan türetilmiş (...) bir türbini ağır iş tipi (...) türbinler için hazırlanmış ... dokümanı doğrultusunda değerlendirdiğini, bakım anlaşmasındaki “performans bitiş tarihi”nin klozdaki azami kullanım süresi olmadığını ve bu sürenin 09/10/2012 tarihli tadille 72.000 saate çıkarıldığını, ana bakım süresi azami kullanım süresi sayılacaksa aynı sürenin türbinin tamamı için de geçerli olacağını ve bu takdirde klozun uygulanamayacağını; son olarak bakım sözleşmesinin 2.4 maddesi uyarınca peşin ödenen 280.000,00 USD'nin hasar miktarına eklenmemesinin hatalı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını ve davanın kabulünü talep etmiştir.

2-Davalı vekili, davacının istinaf dilekçesine karşı süresinde sunduğu cevap dilekçesi ile katılma yoluyla istinaf yoluna başvurmuş olup sunulan istinaf dilekçesinde ; ilk derece mahkemesi kararının esas yönünden hukuka uygun olduğunu, ancak hüküm fıkrasının 5. bendinde A.A.Ü.T. m.13/4 uyarınca maktu vekâlet ücretine hükmedilmesinin isabetsiz olduğunu, maddi tazminat istemli davaların tamamen reddi hâlinde maktu ücret öngören düzenlemenin 24/11/2020 tarihli tarife ile geldiğini, davanın açıldığı tarihte nispi ücret öngören düzenlemenin yürürlükte bulunduğunu ve her davanın açıldığı tarihteki koşullara göre sonuçlandırılması gerektiğini belirterek, kararın kısmen kaldırılması ile lehine nispi vekâlet ücretine hükmedilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE

Dava, işyeri sigorta poliçesine dayalı olarak davacı şirketin uğradığı hasar bedelinin davalıdan tahsili istemine ilişkindir.

Sunulan dava dilekçesinde poliçe kapsamında teminat altına alınan riskin gerçekleştiği, hasarın davalı sigorta şirketine ihbar edildiği, sigorta şirketi nezdinde ... no.lu hasar dosyası açıldığı, davalı şirkete gönderilen yazı ile kar kaybı ve fiziki hasar tazminatının yerine getirilmesinin istendiği, kar kaybı tazminatı ve kısmi fiziki hasar tazminatı ödemelerinin yapıldığı, ancak fiziki hasara ilişkin yazılı taleplerin davalı sigorta şirketince %77,05 oranında tenzilat yapılarak ileri sürülmesi nedeniyle davacı şirket tarafından poliçe kapsamında gerçekleştiği belirtilen riziko nedeni ile uğranılan fiziki hasarın davalı sigorta şirketi tarafından ödenmeyen 1.922.688,23 USD ve 344.629,00 TL'lik kısmının davalıdan hasar tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi talep edilmiştir.

... numaralı "Yeni Tüm İşyeri Sigorta Poliçesi"nin incelenmesinde; poliçenin 10.02.2017-10.02.2018 dönemlerini kapsar şekilde 1 yıl süreli olarak düzenlendiği, faaliyet konusu doğal gaz çevrim santrali olan dava dışı sigortalının "Kırklareli/Lüleburgaz, Büyük ...-Küçük ... Mah., ... Cad. ..." adresindeki işyerinin riziko mahali olarak belirlendiği, poliçenin 2. sayfasında makine kırılması (38,620,000.00 USD) ve makine kırılması - kar kaybı (6,000,000.00 USD) ek teminat olarak belirlendiği anlaşılmaktadır. İşbu poliçede, faaliyet konusu doğal gaz çevrik santrali olarak belirtilen sigortalı yerde bina, demirbaş, emtia ve makineler sigorta kapsamı altına alınmıştır. Hükme esas alınan bilirkişi heyet raporunda doğal gaz çevrim santralinde bulunan gaz türbini, alçak basınç türbini, yüksek basınç türbini, yanma odası, alçak basınç kompresör ve yüksek basınç kompresör bölümlerinden oluştuğu belirtilmiştir. Anılan poliçenin 12. sayfasında "MAKİNE KIRILMASI" başlığı altında işbu teminat klozu açıklanmıştır.

Poliçenin makine kırılmasına ilişkin klozunda "... -Gaz Türbinlerinde Sıcak Yanma Kanalları İçin Amortisman Uygulama Yöntemi;

Taraflar işbu poliçe ve ekli zeyilnamelerde yer alan diğer hükümler saklı kalmak kaydıyla aşağıdaki düzenlemelerin poliçe kapsamına alınmasını kararlaştırmışlardır.

Bir gaz türbinine ait sıcak yanma kanallarının ve yollarının sigortalanmış bir rizikonun gerçekleşmesi sonucu hasarlanmış olması halinde bu aksamın türbinin kendisine nazaran kullanım sürecinin daha kısa olduğu gerçeğinden hareketle, ödenecek tazminatın hesabında;

-Hasar anında ilgili aksamın fiili kullanma yaş süresi,

-En son üretici belirlenmelerine göre azami kullanım yaş ve sürelerine bölünmesi ile elde edilecek oranının uygulanması ile bulunacak tutar,

-T=(1-FKS/...) indirilecektir.

Türbin motorları sıcak aksam için üretici firma tarafından verilen ... verileri, hasar tecrübeleri ve fiili duruma uymuyorsa, taraflar uygun bir amortisman indirimi üzerinde anlaşma sağlarlar. Taraflarca kararlaştırılmış azami yaş süresi ve amortisman oranı, bu konularda üretici firmaların bildiriminden önce gelir ve uygulanır." hükmü yer almaktadır.

Poliçenin "notlar" başlıklı 17. sayfasında makine kırılması için gaz türbini için her bir hasarda minimum 300.000 USD hasarın %10'nun muafiyet olarak uygulanacağı belirtilmiştir.

13/07/2017 tarihli ekspertiz raporunda özetle: Poliçede ... gaz türbinlerinde sıcak yanma kanalları için amortisman uygulama yöntemi klozu bulunduğu, ... ünitenin teorik revizyon saatinin 50.000 saat olduğu, kanat hasarının tespit edildiği tarihteki türbin çalışma saati 18.526,8 olup bu durumdan ... klozuna göre hesaplanan amortisman oranının 38.526,08/50.000=%77,05, fiziksel hasar tazminat miktarının 218.824,77 USD olarak hesaplandığı, kar kaybı hasar miktarı yönünden sigortalıdan gelen talebin 1.784.496,00 TL olduğu, yapılan hesaplama sonucunda günlük brüt kar kaybının 37.177,00 TL olarak hesaplanmasıyla toplam 1.784.496,00 TL olarak hesaplandığı, mevcut bilgi ve belgelere göre sadece 1 adet ... ... 1 kanadında yırtık tespit edildiği, kanadın yabancı bir cisim çarpması sonucunda hasarlamış olabileceğinin düşünüldüğü, ancak kesin hasar nedeninin belirlenemediği belirtilmiştir.

Bilirkişi Heyet Raporları:

Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen kök raporda özetle; davacı firma ile üretici firma arasında düzenlenen bakım sözleşmesinin 1.30 maddesine göre "performans bitiş tarihi kapsamı dahilindeki birimin ticari işletme tarihinden itibaren 50.000 çalışma saati veya bu anlaşma tahtında yapılan ilk ana bakımın tamamlanması veya bakım başlangıç tarihinden itibaren 6 yıldan en son gerçekleşen duruma ulaştığı tarih anlamına gelir." şeklindeki ifade ile türbindeki kapsamın poliçe hükümleri nazara alındığında ... klozunda yer alan %77,05 oranının hesaplamalarda kullanılmasının doğru olduğu kanaatine varıldığı, davacının ... türbininde meydanda gelen hasarı gidermek için yaptığı harcamalar toplamının davalıdan tahsilini talep ettiği, işbu harcamaların 1.922.688,23 USD (300.000 USD muafiyet çıkarılarak) ve 334.629,00 TL olarak davalıdan talep edildiği, yapılan teknik incelemeler ve poliçe hükümleri uyarınca davacının davalıya 41.502,46 USD ve 334.629,00 TL ödemesi gerektiği görüşünde bulunulmuştur.

Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 1. ek raporda özetle; tenzil bedeli hesabında azami kullanım süresinin düşük seçildiği ve bu nedenle davalı sigorta şirketi tarafından yanlış hesaplandığı, fiziksel hasar tazminat miktarının 218.824.77 USD yerine 1.521.280,60 USD olduğu, davalı tarafından yapılan ödeme ile servis sözleşmesinin 2.4 maddesinde düzenlenen plansız bakım onarım işlemleri için kararlaştırılan 280.000 USD tutarının hasar tutarından tenzilinde ... onarım faturası bedeli başta ödenen 280.000 USD'lik ödeme toplam bedelden çıkarılarak belirlenmiş ise de, davacının hazırlamış olduğu hesaplamanın doğru olacağı aksi takdirde davalı sigorta şirketi tarafından yapılan hesaplamanın yerinde olduğu, USD ve TL hesabının birleştirilerek hasarın belirlenmesi konusunun bilirkişilerin çalışma alanı dışında olduğu belirtilmiştir.

Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 2. ek raporda özetle; tenzil bedeli hesabında dava konusu olayda hasara uğrayan ... ünitesi için ... klozunun uygulanmaması gerektiği, plansız bakım onarım işlemleri için kararlaştırılan 280.000 USD tutarının hasar tutarından tenzili konusunun teknik bilirkişilerin ihtisas alanı dışında olduğu görüşünde bulunulmuştur.

Mahkeme tarafından kök raporlar ile ek raporlar arasında ... klozunun uygulanması yönünden çelişki bulunduğu nazara alınarak işbu çelişkinin giderilmesine yönelik 23.03.2020 tarihli talimat yazısı ile dosyanın Ankara Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine dair karar verilmiştir. İşbu karar neticesinde yeni bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 05.10.2020 tarihli heyet raporunda özetle; gaz türbinindeki sıcak yanma gazları ile teması olan üniteler; Yanma Odası, Yüksek Basınç Türbini, Alçak basınç Türbini (...) ve Egzoz şeklinde dizili olup, sıcak yanma kanalları ve yolları ... içinden geçtiği, ...’nin, yüksek sıcaklıktaki basınçlı hava ve yanma gazları karışımı ile temas eden kısımları, normal çalışma sırasında aşınıp yıpranırlar ve doğal olarak gaz türbinine göre daha kısa ömürlü olduğu, bu nedenle ... klozu kapsamında işlem uygulanacağı, sürekli bakım ve komponent değişimi ile uzun yıllar çalıştırılabilen bu sistemlerin bakım ve parça değişimleri önceden planlanacağı, kullanım süresi dolan parça hasar görmemiş olsa dahi değiştirilebileceği, motorun çalıştırılma şekli ve şartlarına göre bakım süreleri kısaltılarak öne çekilebileceği, sözleşmede, motor için Ana Bakım (...) süresinin 50.000 Fiili Çalışma Saati olarak öngörüldüğü belirtildiği, motor 38.526,8 fiili çalışma saatindeyken ... ünitesindeki bir kanatta görülen çatlak nedeniyle durdurulduğu, ... ünitesi, Ana Bakım (...) işleminin bir parçası olarak, ana bakımı yapılan bir ünite olup en geç bu süre dolunca bakım gördüğü için Azami Kullanım Süresi olarak 50.000 saat alınmak suretiyle ... klozu üzerinden yapılmış olan amortisman tenzili hesabının doğru olduğu sonucuna varıldığı, dava konusu olayda ... tarafından yapılmış olan 280.000,00 USD tutarındaki ... indiriminin toplam fiziki hasar tutarına eklenip eklenmeyeceği konusunda, konu teknik alan dışında olduğu için karar belirtilmediği, ancak bu rakam hariç tarafların, fiziki hasarın 2.255.735,20 USD olduğunda hemfikir oldukları dikkate alınarak iki farklı hesaplama yapıldığı belirtilerek; "1) Üretici ... tarafından yapılan 280.000,00 USD’lik indirim fiziki hasar tutarına eklenemez görüşüne göre...A.Ş. tarafından yapılmış olan ... uygulaması ve muafiyet miktarı tenzili ile 218.824,77 USD olarak hesaplanan fiziki hasar tazminatı uygun olur. Bu tazminat tutarı ... A.Ş.'ne ödenmiş olduğundan, fiziki hasar tazmini için ödenecek başka bir meblağ bulunmadığı sonucuna varılır.

2)Üretici ... tarafından yapılan 280.000,00 USD tutarındaki indirimin fiziki hasar tutarına eklenmesi gerektiği kabul edilirse fiziki hasar toplamı 2.535.735,20 USD seviyesine çıkar. Bu durumda ... uygulaması ve muafiyet miktarı tenzili ile tazminat miktarı 281.859,94 USD olacaktır. Yani önceden 218.824,77 USD ödemiş olan...A.Ş.’nin, Fiziki Hasar tazmini kapsamında 63.035,17 USD daha ödemesi gerekir." görüşünde bulunulmuştur.

Aynı bilirkişi heyetinden itirazlar nedeniyle 05/07/2021 tarihli ek rapor alınmış, bilirkişilerin kök raporlarındaki görüşlerinde değişiklik olmadığı anlaşılmıştır.

Taraflarca Sunulan Uzman Görüş Raporları:

Prof. Dr. ... tarafından düzenlenen uzman görüş raporunda; ... koşulu incelendiğinde, sadece sıcak gaz kanalından bahsedilmeyip özel olarak türbin ömrüne nazaran daha kısa ömürlü parçalardan oluşan sıcak gaz kanallarından bahsedildiğini, ... koşulunun ... modülü için uygulanamaz bir koşul olduğu, motor ateşleme döngü sayısının ... için yeniden başlaması nedeni ile performans azalma riskinin bu sebeple azaldığı belirtilmiştir.

Prof. Dr. ... tarafından düzenlenen uzman görüş raporunda; ...'nin sıcak gaz yolunun bir parçası olduğu, ...'nin üretici belgelerine göre türbinin geneline göre daha kısa ömürlü parçalardan oluştuğu ve bu nedenle ... klozunun uygulanmasının yerinde olduğu, fiili kullanım süresi olarak çalışma saatinin göz önünde bulundurulması ve azami kullanım süresi olarak da sözleşmede belirlenen 50.000 saat değerinin alınmasının isabetli olduğu, işbu nedenle ekspertiz raporu ve bilirkişi raporlarında yapılan hesaplamalar uyarınca %77,05 oranındaki amortisman tenzilinin uygun olduğu görüşünde bulunulmuştur.

Prof. Dr. ... tarafından düzenlenen uzman görüşü raporunda; ... ünitesinin değiştirilmesi sebebi ile bu ünitenin kullanım ömrünün sınırlı olduğu sonucuna varılamayacağı, sigortacının iddia ettiği deformasyonun dava konusu ... ünitesi ile ilgisinin bulunmadığı, ... ünitesinin azami kullanım süresinin, üretici ...'ye sorulması ve üreticinin bildirimine göre ... şartının uygulanıp uygulanmayacağı hususunda karar verilmesi gerektiği, dosyadaki belgelere göre dava konusu sigorta tazminatı hesabında ... şartının uygulanamayacağı görüşünde bulunulmuştur.

Mahkeme tarafından yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş olup, davacı vekili ve katılma yoluyla davalı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

Sunulan istinaf sebeplerinin incelenmesi;

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1409. maddesinin birinci fıkrası uyarınca “Sigortacı, sözleşmede öngörülen rizikonun gerçekleşmesinden doğan zarardan veya bedelden sorumludur.” Aynı Kanun'un 1459. maddesinde ise “Sigortacı, sigortalının uğradığı zararı tazmin eder.” hükmü yer almaktadır. Mal sigortasında sigortacının borcu, rizikonun gerçekleşmesi sonucu sigortalının malvarlığında meydana gelen eksilmeyi sözleşmede kararlaştırılan sınırlar içinde gidermekten ibarettir; sigortalının zenginleşmesi sonucunu doğuracak bir tazminat söz konusu olamaz.

Yukarıda da açıklandığı üzere taraflar arasındaki poliçenin özel şartları arasında yer alan ... klozu, “Bir gaz türbinine ait sıcak yanma kanallarının ve yollarının sigortalanmış bir rizikonun gerçekleşmesi sonucu hasarlanmış olması halinde bu aksamın türbinin kendisine nazaran kullanım sürecinin daha kısa olduğu gerçeğinden hareketle, ödenecek tazminatın hesabında; - Hasar anında ilgili aksamın fiili kullanım yaş süresi (FKS), - En son üretici belirlemelerine göre azami kullanım yaş ve süresine (...) bölünmesiyle elde edilecek oranın uygulanması ile bulunacak tutar T = (1 - FKS/...) indirilecektir. Türbin motorları sıcak aksam için üretici firma tarafından verilen ... verileri, hasar tecrübeleri ve fiili duruma uymuyorsa, taraflar uygun bir amortisman indirimi üzerinde anlaşma sağlarlar. Taraflarca kararlaştırılmış azami yaş süresi ve amortisman oranı, bu konularda üretici firmaların bildiriminden önce gelir ve uygulanır.” şekildedir.

1-Davacının istinaf sebeplerinin incelenmesi:

- Davacı vekilinin, ... klozunun somut olayda uygulanamayacağına ve bilirkişi raporlarının hatalı değerlendirildiğine ilişkin istinaf sebebi:

Kloz, hasarın “bir gaz türbinine ait sıcak yanma kanallarının ve yollarının” hasarlanması hâlinde uygulanacağını öngörmekte olup, dosyada alınan üç kök raporun tamamında ve tarafların sunduğu teknik uzman görüşlerinde, alçak basınç türbini ünitesinin sıcak gaz yolu üzerinde bulunduğu tespit edilmiştir. Nitekim ... girişinde ölçülen gaz sıcaklığının ortalama 872 °C olduğu, ünitenin sıcak gazla temas eden parçalarının aşınma, korozyon ve döngüsel yorgunluğa maruz kaldığı raporlarla ortaya konulmuştur. Davacının, ...'nin bakım anlaşmasındaki “sıcak kısım (...)” bakımı kapsamına dâhil olmadığı yönündeki itirazı, klozda kullanılan kavramın “sıcak kısım” değil “sıcak yanma kanalları ve yolları” olması karşısında sonuca etkili değildir; reasürörce düzenlenen orijinal kloz metninde de “hot gas path” ifadesi kullanılmış olup davacı vekilinin istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.

- Davacı vekilinin, azami kullanım süresinin hatalı belirlendiğine ilişkin istinaf sebebi:

Kloz, hesaba esas alınacak ölçütü açıkça “ilgili aksam”a bağlamıştır; esas alınması gereken, gaz türbini sisteminin ömrü değil, hasarlanan aksamın azami kullanım süresidir. İstanbul Teknik Üniversitesinden seçilen heyetin kök raporunda amortisman oranı, aksamın değil sistemin ömrü (200.000 saat) üzerinden hesaplanmış olup bu yaklaşım klozun ölçütüyle bağdaşmamaktadır. Aynı heyetin ek raporu ise ... ünitesinin ömrünün türbin ömrü ile eşdeğer olduğu kanaatiyle klozun hiç uygulanmaması sonucuna varmakla kendi kök raporuyla çelişmiştir. İlk derece mahkemesinin, HMK'nın 281/3. maddesi uyarınca bu çelişkiyi gidermek üzere yeni bir heyet oluşturması ve ölçütü aksam düzeyinde kuran son heyet raporunu hükme esas alması usule uygun olup, bu değerlendirme Dairemizce de benimsenmiştir.

- Davacı vekilinin, bakım anlaşmasındaki performans bitiş süresinin 09/10/2012 tarihli tadille 72.000 saate çıkarıldığına ilişkin istinaf sebebi:

Hükme esas alınan rapor, azami kullanım süresini performans bitiş tarihine değil, üreticinin bakım planlamasında öngörülen ana bakım (major overhaul) periyoduna dayandırmıştır. Anılan raporun 4.5/a bendinde, 2012 yılında imzalanan ek sözleşme ile sürenin uzatılmasının motor ömrünün sözleşmeyle uzatılması anlamına gelmediği, bunun ilave revizyon ve mali hususlar içeren tamamen ticari bir düzenleme olduğu ve bu değişikliğin motor için planlanan 25.000 ve 50.000 saatlik sırasıyla sıcak kısım bakımı ve ana bakım ihtiyacını değiştirmediği açıklanmıştır. Bu açıklama teknik olarak tutarlı ve dosya kapsamında yer alan tespitlerle uyumludur. Zira, söz konusu tadil, uzatılmış bir bakım güvencesi niteliğinde olup üreticinin bakım planlamasını etkilememektedir. Açıklanan nedenlerle istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.

- Davacı vekilinin, ana bakım süresinin azami kullanım süresi sayılması hâlinde aynı sürenin türbinin tamamı bakımından da geçerli olacağı ve bu takdirde klozun ön şartının gerçekleşmeyeceği yönündeki istinaf sebebi:

Hükme esas alınan raporun 4.5/c-d ve 5/f bentlerinde açıklandığı üzere ana bakım, türbinin ömrünü sona erdiren değil yenileyen bir işlemdir. Düzenli bakım ve komponent değişimiyle motorun ömrü sürekli uzatılabilmekte ve bu tür motorlar yirmi beş ila otuz yıl hizmet görebilmektedir. Buna karşılık ... ünitesinin yüksek sıcaklıktaki basınçlı hava ve yanma gazları karışımı ile temas eden kısımları normal çalışma sırasında aşınıp yıprandığından, bu parçaların kullanım ömrü gaz türbininin ömrüne nazaran daha kısadır. Dolayısıyla aynı 50.000 saatlik süre, türbin bakımından bir yenileme eşiği, hasarlanan aksam bakımından ise mevcut hâliyle hizmet dışı kalma eşiğidir. Kaldı ki kloz, sıcak yanma kanalları ve yolları üzerindeki aksamın türbine nazaran daha kısa kullanım sürecine sahip olduğunu tarafların poliçeyi düzenlerken benimsedikleri bir kabul olarak ortaya koymuş olup, bu husus her olayda yeniden ispatı gereken bir vakıa olmadığından bu istinaf sebebi de yerinde değildir.

- Davacı vekilinin, azami kullanım süresinin üretici ...'ye sorulması gerektiğine ve bu yöndeki taleplerinin reddi ile eksik incelemeye dayalı karar verildiğine ilişkin istinaf sebebi:

Klozun atıf yaptığı üretici belirlemesi dosyada mevcuttur. Üretici tarafından davacıya gönderilen ve dava dilekçesi ekinde İngilizce aslı ile Türkçe tercümesi sunulan 24/08/2017 tarihli yazıda, komple motor veya komple ... için tanımlanmış bir ömür limiti bulunmadığı, motor, modül ve tüm bileşenlerin duruma bağlı (on-condition) olduğu, bazı münferit parçaların ömrünün sınırlı olduğu ve bunların ... sayılı işletme ve bakım kılavuzunun 13. bölümü ile Tablo 13-1'inde gösterildiği bildirilmiştir. Hükme esas alınan rapor bu beyanı reddetmemekte, aksine 4.5/c bendinde ... ünitesinin tanımlanmış bir ömrü bulunmadığını kabul etmekte; ancak bu ünitede ömür tanımlaması yerine revizyon ve ana bakım sürelerinin planlandığını, bünyesindeki parçaların planlı ve plansız bakımlarda boroskop muayeneleriyle sürekli kontrol altında tutulduğunu açıklamaktadır. Başka bir anlatımla üreticinin “duruma bağlı” beyanı, ünitenin ömürsüz olduğu anlamına gelmeyip sabit bir ömür yerine duruma bağlı bakım rejimine tabi olduğunu ifade etmekte; bu rejimde üreticinin belirlediği ölçüt de ana bakım periyodu olmaktadır. Nitekim üreticinin anılan kılavuzunda ... modülüne ait bileşenlerdeki çok sayıda parça kritik sınırlı ömürlü olarak listelenmiş olup bu yöndeki istinaf sebebi yerinde değildir.

- Davacı vekilinin, hükme esas alınan raporun ağır iş tipi türbinler için hazırlanmış dokümana atıf yaptığına ilişkin istinaf sebebi:

Rapor, anılan dokümana yalnızca gaz türbinlerinin genel çalışma ve bakım esaslarını açıklamak amacıyla atıf yapmış; dava konusu motora ilişkin değerlendirmelerini, bu motorun kendi işletme ve bakım kılavuzu ile taraflar arasındaki tedarik anlaşması hükümleri ve dosyadaki bakım kayıtları üzerinden yapmıştır. Ayrıca raporda, fiili kullanım süresinin klozda öngörülen eşdeğer kullanım süresi (...) yerine doğrudan çalışma saati üzerinden alınmasının sigortalı lehine bir uygulama olduğu, eşdeğer kullanım süresi esas alınsaydı bu sürenin büyük ihtimalle 50.000 saati aşacağı da belirtilmiş olup bu yöndeki istinaf sebebi de sonuca etkili değildir.

- Davacı vekilinin, bakım sözleşmesinin 2.4 maddesi uyarınca kararlaştırılan 280.000,00 USD'nin hasar tutarına eklenmesi gerektiğine ilişkin istinaf sebebi:

Anılan maddede, plansız bakım hâlinde olay başına ilk 280.000,00 USD'lik parça ve onarım hizmeti bedelinin yüklenici tarafından karşılanacağı kararlaştırılmış olup, dava dışı ... A.Ş. mahkemeye verdiği 12/06/2019 tarihli cevabında bu tutar için ayrıca fatura düzenlenmediğini ve ödendiğine dair belge sunulmasının mümkün olmadığını bildirmiştir; hasar faturası da bu tutar düşülerek düzenlenmiştir. Yukarıda açıklanan tazminat ilkesi ve zenginleşme yasağı gereğince sigortalının fiilen katlanmadığı bir gidere ilişkin talebi karşılanamaz. Davacı, söz konusu bedelin bakım ücretleri içinde peşin ödendiği yolundaki iddiasını HMK'nın 190. maddesi uyarınca ispat edemediğinden bu yöndeki istinaf nedeni yerinde değildir.

2-Davalının istinaf sebebinin incelenmesi:

Davalı vekilinin katılma yoluyla ileri sürdüğü, lehine nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğine ilişkin istinaf sebebi:

Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 21. maddesi uyarınca “Avukatlık ücretinin takdirinde, hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan Tarife esas alınır.” İlk derece kararının verildiği 13/10/2021 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan ve 24/11/2020 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Tarife'nin 13. maddesinin dördüncü fıkrasında ise “Maddi tazminat istemli davaların tamamının reddi halinde, avukatlık ücreti ikinci kısmının ikinci bölümüne göre hükmedilir.” düzenlemesi yer almaktadır. Dava tamamen reddedildiğine göre, anılan Tarife'nin ikinci kısmının ikinci bölümünde asliye mahkemeleri için öngörülen 4.080,00 TL maktu ücrete hükmedilmesi usul ve yasaya uygun olmakla istinaf nedeni yerinde değildir.

Açıklanan sebeplerle; incelenen mahkeme kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davacı vekilinin istinaf başvurusu ile davalı vekilinin katılma yoluyla istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanun'un 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca ayrı ayrı esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;

1-Davacı vekili ve davalı vekilinin katılma yoluyla istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1.b.l bendi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2-Davacı ve davalı tarafından yatırılan istinaf başvuru harcının Hazineye irat kaydına,

3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL istinaf karar harcından, davacı tarafından yatırılan 59,30 TL'nin mahsubu ile bakiye 672,70 TL harcın davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,

4-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL istinaf karar harcından, davalı tarafından yatırılan 80,70 TL'nin mahsubu ile bakiye 651,30 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,

5-İstinaf yargılama giderlerinin tarafların kendi üzerinde bırakılmasına,

6-Yatırılan gider avansından kalan kısmın davacı ve davalıya ilk derece mahkemesince iadesine,

7-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

8-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi.09/09/2026