Mutlak geçit ihtiyacı nedeniyle komşu parsel üzerinden genel yola ulaşım için bedelli geçit hakkı kurulması, alternatif güzergahlar ve fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesi.
Özet: Genel yola erişimi olmayan davacıya ait taşınmaz için, davalının parseli üzerinden, mevcut patika yol bulunması ve en az zarara neden olma ilkeleri gözetilerek bilirkişi raporuyla belirlenen alternatifler arasından en uygun güzergah seçilmek suretiyle, bedeli karşılığında 3 metre genişliğinde 52.50 m²lik geçit hakkı tesis edilmesine karar verilmiş; bu karar, istinaf mahkemesince de komşuluk hukuku ve fedakarlığın denkleştirilmesi prensipleri çerçevesinde hukuka uygun bulunmuştur.
MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/2441 E., 2025/2025 K.İLK DERECE MAHKEMESİ : Antalya 15. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2023/482 E., 2025/222 K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı vekili; müvekkilinin 440 parsel maliki olduğunu, taşınmaza ait yol ile arasında davalıya ait 1476 parsel numaralı taşınmazın bulunduğunu, müvekkilinin genel yola ulaşımının bulunmadığını belirterek bedeli karşılığında geçit irtifakı tesisine karar verilmesini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı vekili; açılan davayı kabul etmediklerini, husumetin sadece müvekkiline yöneltilmesinin kötü niyetli olduğunu, diğer komşu parsel maliklerinin de davaya dahil edilmesi gerektiğini, söz konusu yolun kadastro uygulamasına geçilmiş tali bir yola da bağlandığını, geçit hakkının kurulabilmesi için geçit tesisinde zorunluluk bulunması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacıya ait 440 parsel sayılı taşınmazın genel yola bağlantısının olmadığı yani mutlak geçit ihtiyacı içerisinde olduğu, bilirkişi raporlarından hakim taşınmazın genel yola bağlantısının tesisi noktasında 4 adet güzergah belirlendiği, fen bilirkişi raporunda tespit edilen alternatif 2 güzergahında 1452 parsel aleyhine geçit hakkı tesis edilmesi halinde 6 adet zeytin ağacının kaldırılmasının gerektiği, alternatif 3 güzergahında 1452 parsel ve 1476 parsel aleyhine geçit kurulacağı ve bu durumda 1452 parselden 6 adet zeytin ağacının kaldırılması gerekeceği, alternatif 4 güzergahında 1452 parsel ve 1467 parsel aleyhine geçit kurulacağı ve bu durumda 30 adet zeytin ağacının kesileceği, alternatif 2, 3, 4 numaralı güzergahlarda taşınmazların bütünlüğünü bozmadan geçit hakkı tesisi oluşturmanın mümkün olmadığı ancak alternatif 1 numaralı güzergahta ise davacı 440 No.lu parsel lehine, davalı 1476 parsel aleyhine 52,50 m² geçit hakkı tesis edilmesi halinde, aleyhine geçit hakkı tesis edilecek parsel üzerinde patika yolun olması ve üzerinde herhangi bir inşai ya da zirai muhdesatın bulunmaması nedeniyle taşınmazın daha az zarar göreceği ve bütünlüğünü daha az bozacağı, davacı tarafça geçit güzergahının eni 5 metre olarak talep edilmiş ise de aleyhine geçit tesis edilecek taşınmazın bütünlüğünü bozacak mahiyette geçit hakkı kurulamayacağı, ulaşım için ayrılmış olan yolların genişliğinin dahi 4 metre civarında olduğu gerekçesiyle bu yöndeki itiraz reddedilerek davanın kabulüne, fen bilirkişisi ...'ın bilirkişi raporuna ekli "alternatif 1" No.lu krokide (A11)- (A12)- (A13)- (A14) harfleri ile koordinatları gösterilen ...Mahallesi/Köyü, 1476 parsel sayılı taşınmaz içerisinden genişliği 3 m, toplam alanı 52,50 m² olan yol ile; davacının maliki olduğu ...Mahallesi/Köyü, 440 parsel sayılı taşınmaz lehine geçit hakkı kurulmasına, kurulan geçit hakkının TMK'nın 748/3 ve 1012. maddeleri ile Tapu Sicil Tüzüğünün 30. maddesi gereğince kütük sayfasında ayrılan özel sütununa tesciline, depo edilen toplam 75.968,55 TL geçit bedelinin karar kesinleştiğinde davalıya ödenmesine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bilirkişi raporunda belirlenen 1 numaralı alternatif geçit güzergahı üzerinde zirai veya inşai muhdesat bulunmadığı ve halihazırda mevcut patika yol bulunduğu, komşuluk hukuku ve fedakârlığın denkleştirilmesi prensibi dikkate alındığında anılan güzergah üzerinden geçit hakkı tesisine karar verilmiş olmasında usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz SebepleriDavalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; husumetin yalnızca müvekkiline yöneltilmesinin davacının kötü niyetli olduğunu gösterdiğini, davacı tarafın geçit olarak kullanabileceği birden fazla güzergah olmasına rağmen davalı müvekkile ait taşınmaz üzerinden geçit hakkı kurmak istemesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, bilirkişi raporunda 4 adet alternatif yol saptandığını, Mahkemece komşuluk hukuku ilkelerinin gözetilmesi gerektiğini, müvekkile ait taşınmazdan geçit hakkı talep etmesinde hukuki yararın bulunmadığını, müvekkiline ait taşınmazdan geçit verilmesi durumunda taşınmazın kullanım bütünlüğünün büyük oranda bozulacağını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, geçit hakkı kurulması istemine ilişkindir.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA,Fazla yatırılan temyiz karar harcının yatırana iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,23.03.2026 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.