Diyarbakırda kurulu vakıftan nafaka ve giysi yardımı almaya müstahak vakıf evladı tespiti davasında, vakfiyedeki batın şartının kız evlatlar için uygulanabilirliğinin istinaf ve temyiz incelemesi.
Özet: Bu hukuki evrak, bir davacının, Diyarbakırdaki bir vakıftan nafaka ve giysi yardımı almaya müstahak vakıf evladı olduğunun tespiti talebini ele almaktadır; ilk derece mahkemesi, davacının babasının vakfın birinci batın erkek evladı ve mütevellisi olması nedeniyle davacının bu yardımlara hak kazandığına karar vermiş, bölge adliye mahkemesi ise vakfiyedeki batın şartının erkek evlatlar için öngörüldüğünü, erkek evlatların kız çocukları için giyim ve nafaka yardımında batın şartının aranmadığını belirterek, davalıların istinaf başvurularını reddetmiş ve davacının vakıf evladı olma statüsünü ve yardım alma hakkını onaylamıştır.
MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/848 E., 2024/1450 K.İLK DERECE MAHKEMESİ : Diyarbakır 5. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2022/39 E., 2022/667 K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar ... vekili ve ...Vakfı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADava dilekçesinde; davacı ...'ın Diyarbakır'da kurulu ... Vakfı'ndan nafaka ve giysi yardımı almaya müstahak vakıf evladı olduğunun tespitine karar verilmesi talep edilmiştir.II. CEVAP1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; 5737 sayılı ... Kanunu'nun (5737 sayılı Kanun) 76. maddesinin amir hükmü nedeniyle yasal hasım durumunda olduklarını, davacı tarafından açılan vakıf evladı olduğunun tespitine ilişkin bu davada mahkeme tarafından bu konuda araştırma yapılırken dikkat edilmesi gereken hususların bulunduğunu, davacı tarafın müvekkili Vakfa yönelik açtığı vakıf evladı olduğunun tespiti davasında Vakfın vakfiyesinin incelenmesinin gerektiğini, vakfiyede belirlenen şartlara göre ve vakfeden kişi ile soy bağının tespit edilmesi halinde davacı tarafın kabulünün mümkün bulunduğunu, davacı tarafın açtığı bu dava, niteliği itibarıyla tespit davası olduğunu, davacı tarafın amacı, bu davanın lehlerine sonuçlanması halinde bu karara dayanarak, evladı olduğunu iddia ettiği vakfın gelirlerinden kendisine galle ya da intifa alacağı davası açmak olduğunu beyanla, davanın reddini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafın üzerine bırakılmasını talep etmiştir. 2. Davalı ...Vakfı vekili cevap dilekçesinde; vakfiyede erkekler için öngörülen batın şartının kız evlatları içinde geçerli olduğunu, davacının, erkek evlatlarının kız çocuğu olduğunu ispatlanması gerektiğini, açılan davanın somut delile dayanmayan, haksız ve mesnetsiz olması nedeniyle reddine karar verilmesini, yargılama harç ve giderinin, müvekkilinin zorunlu taraf olması nedeniyle davacılar üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yargıtayın 24.02.1943 tarihli ve 27/11 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına göre tevliyeti evlada bırakılan vakıflarda mütevellilik yapan kişilerle yöntemince kan bağı ilişkisinin kurulmasının yeterli görülmesi ve davacıların babalarının kesinleşmiş mahkeme ilamıyla söz konusu vakfın evladı olmuş olması karşısında vakıf kurucusuyla soy bağının da kurulduğunun görüldüğü, davacının dava konusunun klasik manada ‘galleyi müstehiklik’ davası olmayıp vakfiyede şart koşulan bir tahsisten faydalanma olduğu, galle fazlasına ilişkin batın ve erkek evlattan olmak gibi sarih hükümler bulunduğu, babasının derecâttan geçerek kesinleşen ilamlara göre söz konusu vakfın birinci batın erkek evlâdı ve hâlen de mütevellisi olduğunun anlaşıldığı, derdest dava itibariıyla davacının hangi batında olduğundan ziyade galle fazlasını müstehik birinci batın bir erkek evladın kızı olup olmadığının önemli olduğu, dava açısından gereksiz yazışmalar ve kırtasiyeye sebebiyet vereceğinden bütün galleyi müstehik evlâdın üst soy nüfus bilgilerinin celbinin gerekeceği ve bunun haddizatında derdest davaya bir katkı sağlamayacağı değerlendirildiğinden galleyi müstehik evlatlara ilişkin batın durumunu gösterir şecere çıkarılmadığı, galleyi müstehik vakıf evlâdı ve hâlen mütevellisi olan Mahaz Güven’in kızı olan davacı ... (....)’in, babası kuşağının birinci batın olarak devam ettiği süre ile sınırlı olmak üzere Diyarbakır’da kurulu Mülhak 942 H. /1536 M. tarihli ... oğlu ... oğlu ... oğlu ... Vakfı (...Vakfı)’nın nafaka ve giysi yardımını almaya müstehik vakıf evladı olduğunun tespitine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacılar vekili, davalılar ... vekili ve mülhak Vakıf vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine, davacılar vekilinin istinaf başvurusunun ise; vakfiyedeki ifadeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde batın şartının erkek evlat için öngörüldüğü, erkek evladın kız çocukları için şart koşulan giyim ve nafaka yardımı için batın şartının bulunmadığı, davacının erkek evlat soyundan gelen kız evlat olduğu, Diyarbakır Asliye Hukuk Mahkemesinin 1944/391 Esas, 1944/202 Karar sayılı kararı ile davacının dedesi ... in adı geçen Vakfın galleye müstehak vakıf evladı olduğunun tespit edildiği, davacının dedesinin vakıf evladı olduğuna ilişkin mahkeme kararı, nüfus kayıtları ve vakfiyedeki hükümler, bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde vakfeden ile davacı arasında soy bağı ilişkisinin kanıtlandığı gözetilerek, batın tertibi aranmaksızın davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken babası kuşağının birinci batın olarak devam ettiği süre ile sınırlı olmak üzere nafaka ve giysi yardımı almaya müstehik vakıf evladı olduğunun tespitine karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesi ile kabulüne İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve esas hakkında yeniden hüküm kurularak "davanın kabulüne ile davacı ...'ın davalı ... Vakfı'nın (... Vakfı) nafaka ve giysi yardımı almaya müstehak vakıf evladı olduğunun tespitine," karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Sebepleri1. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek davalı mülhak vakfa karşı açılmış diğer davalarda mahkemelerce aldırılan bilirkişi raporları ile işbu davada aldırılan bilirkişi raporu arasında çelişkiler mevcut olduğunu, en son Diyarbakır 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/143 Esas sayılı dosyasında bilirkişi heyeti tarafından vakfiyenin aslına bakıldığında sadece birinci nesil evlada galle fazlası, nafaka ve giysi yardımı olduğu birinci nesilden sonra bunların bütünüyle son bulduğunun değerlendirildiğini, çelişkinin giderilmesi için vakfiyeler getirtilip alanda uzman bilirkişiler tarafından incelenerek hazırlanacak bir bilirkişi raporuna göre karar verilmesi gerektiğini, arz olunan ve resen gözetilecek nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.2. Davalı ...Vakfı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu, davacının vakıf kurucusunun soyundan gelip gelmediği ve nafaka yardımı almaya hak kazanıp kazanmadığı tam olarak belirlenmesi gerektiğini, galle fazlası gibi nafaka ve giysi yardımında da batın şartı aranması gerektiğini, vakfiyede kız evlatlara yardımın niteliğinin yoksul durumdaki batından gelme kız evlatlarının mağduriyetini gidermek iken bu durumun araştırılmadığını, mahkemece müvekkili Vakıf lehine vekalet ücreti takdir edilmesi gerektiğini, arz edilen ve resen nazara alınacak sair nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, mülhak vakfın vakfiyelerinde kız evlada şart koşulan nafaka ile giysi yardımını almaya yönelik tespit kararı verilmesi istemine ilişkindir.Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile Bölge Adliye Mahkemesi kararındaki gerekçeye, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369/1. maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun’un 371. maddesinde yer alan sebeplerden biri de bulunmadığına göre, temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davalılar ... vekili ve mülhak Vakıf vekilinin temyiz dilekçelerinde ileri sürdükleri nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1. maddesi uyarınca ONANMASINA,615,40 TL peşin harcın onama harcına mahsubu ile kalan 116,60 TL'nin temyiz eden davalı ...Vakfından alınmasına, 5737 sayılı Kanun'un 77. maddesinin ikinci fıkrası (7531 sayılı Kanun'un 20. maddesi ile değişik) uyarınca ... Genel Müdürlüğünden harç alınmasına yer olmadığına,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,29.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.