Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa dayalı taşınmaz bedel tespiti ve yol olarak terkini davasında ilk derece ve bölge adliye mahkemesi kararlarının temyiz incelemesi.
Özet: Kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında, istinaf mahkemesi, ilk derece mahkemesinin kararını tarafların istinaf başvurularını kabul ederek kaldırıp düzelterek yeniden esas hakkında hüküm kurmuş; taşınmazın arsa vasfında değerlendirilip emsal incelemesiyle değerinin belirlenmesi, eski irtifak ve kalan alan için %50 değer düşüklüğü uygulanmasının doğru olduğu, ancak kamulaştırma bedelinin tespit ve depo edilmesine rağmen tescil/terkin ve ödeme hükmü kurulmaması, faiz başlangıcı ve bedel miktarındaki yanlışlıklar nedeniyle, ilk derece mahkemesi kararını düzeltmek suretiyle davanın kabulüne karar vermiştir.
5. Hukuk Dairesi         2025/14911 E.  ,  2026/2095 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/3269 Esas, 2025/1594 Karar
KARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 6. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/40 Esas, 2024/176 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Kocaeli ili, ... ilçesi, ... köyü 4 31... , 19... parsel (eski 4 31... parsel) sayılı taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazların yol olarak terkinini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; gerçek değerin tespitinii talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın arsa vasfında değerlendirilmesi doğru olmadığı gibi emsal taşınmazın da yerinde olmadığını, değer düşüklüğünün hatalı hesaplandığını, faize ilişkin hükmün hatalı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasının talep etmiştir.
2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk kararın idarenin kamulaştırma bedelini bloke etmemesi nedeniyle ret kararı olduğunu, aradan geçen zaman dikkate alındığında enflasyon nedeniyle bedelin güncellenmesi gerektiğini, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasının talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın arsa vasfında olduğunun kabulü ile emsal incelemesi yapmak suretiyle 2942 sayılı Kanun’un 11 inci ve 12 nci maddeleri çerçevesinde taşınmazın değerini belirlemeleri ve buna göre bilirkişilerin dava konusu taşınmazla emsal taşınmazın konum, nitelik ve vergi beyanları itibarıyla karşılaştırma yaparak benzer özellikleriyle üstün ve eksik yanlarını da belirtmek ve 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi çerçevesinde her iki taşınmazı kıyaslamak ve eski irtifak sebebiyle oluşan değer düşüklüğü dikkate alınmak suretiyle dava konusu taşınmazın değerini belirlemeleri ile dava konusu taşınmazın kamulaştırmadan arta kalan 1.477,38 m²lik alan yönünden, bilirkişi heyetinin bu kısmın sanayi alanında kalması, geometrik şekli, yüzölçümü ve imar durumu dikkate alınarak tamamının kamulaştırılması gerektiği yönündeki değerlendirmenin yerinde olduğu, ancak davalı vekilinin %50 değer düşüklüğü oranı ile yetineceğini bildirmesi sebebiyle, arta kalan alanda %50 değer düşüklüğü oranı uygulanmasında isabetsizlik bulunmadığı ancak kamulaştırma bedelinin tespit edilmesine ve depo edilmesine rağmen yeni oluşan parsel numaraları üzerinden tescil ve terkin hükmü kurulmaması, tespit edilen kamulaştırma bedeli yönünden ödeme hükmü kurulmaması, fark kamulaştırma bedeline dava tarihinden itibaren faiz işletilmesi, toplam kamulaştırma bedeli 9.834.647,31 TL olmasına rağmen hüküm kısmında 9.837.647,31 TL olarak gösterilmesi doğru görülmediğinden istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B.Temyiz Sebepleri
1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C.Gerekçe
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak zemine değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
3. Tespit edilen kamulaştırma bedelinin bloke edilmesi için davacı idare vekiline verilen süreler içerisinde kamulaştırma bedeli depo edilmemiş ise de sunulan banka dekontuna göre davacı idarenin İlk Derece Mahkemesinin karar tarihinden sonra depo kararını yerine getirdiği, Mahkemece verilen ilk kararın duruşmasında davalı vekilinin davacı idareye kamulaştırma bedelini depo etmesi için yeniden süre verilmesini talep ettiği hâlde, Mahkemece davanın usulden reddine karar verildiği, Mahkemece verilen kararın Bölge Adliye Mahkemesi kararı ile kaldırılması üzerine Mahkemece davanın kabulüne karar verildiği, davanın geldiği aşamada davacı idare lehine usulü kazanılmış hakkın oluştuğu gözetilerek davanın kabulüne karar verilmesi doğrudur.
4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
11.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.