mirasın hükmen reddi davasında, murisin vefatı sonrası borca batık tereke tespiti ve mal kaçırma iddiaları temelinde verilen kararın temyiz incelemesi.

Mirasın hükmen reddi davasında, murisin vefatı sonrası borca batık tereke tespiti ve mal kaçırma iddiaları temelinde verilen kararın temyiz incelemesi.

Özet: Bu hukuki evrak, mirasçıların, murisin borca batık terekesi nedeniyle mirasın hükmen reddi talebine ilişkin olup; ilk derece mahkemesi ve istinaf mahkemesi, murisin ölüm tarihi itibarıyla terekenin pasifinin aktifini aşması nedeniyle mirasın hükmen reddi şartlarının oluştuğuna karar vermiştir. Davalılarca yapılan itirazlar ve istinaf başvuruları reddedilmiş, nihayetinde istinaf mahkemesinin bu kararı davalı vekili tarafından temyiz edilerek dosyanın yüksek mahkemeye taşındığı belirtilmiştir.

7. Hukuk Dairesi 2026/265 E. , 2026/1262 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2025/168 E., 2025/157 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl ve birleştirilen davada davalı vekili ve dâhili davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının davacı aleyhine, murisin vefatı üzerine, mirasçısı olması nedeniyle Trabzon İcra Müdürlüğünün 2021/19139 Esas sayılı dosyası ile ilâmlı haciz yoluyla takip başlattığını, murisin tüm taşınır ve taşınmazlarını imam nikahlı eşi ...'e devrederek alacaklıdan mal kaçırdığı gibi davacıyı da işbu takiple baş başa bıraktığını, murisin terekesinin borca batık olduğunu ileri sürerek, terekenin borca batıklığının tespiti ile mirasın hükmen reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Birleştirilen davada davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ... ile muris ...'ın kardeş olduğunu, murisin 06.07.2016 tarihinde vefat etmesi ile müvekkilinin murisin mirasçısı olduğunu, murisin terekesi borca batık olup murisin vefatından sonra geçen 3 aylık sürede müvekkilince mirasın reddedilmediğinden müvekkilinin mirasçı konumunda gözüktüğünü, bu doğrultuda murisin borçlarından kaynaklı müvekkiline davalılar tarafından icra takibi başlatıldığını, terekenin borca batık olduğunu ileri sürerek, davacı tarafından mirasın kayıtsız ve şartsız reddedildiğinin tespit ve tesciline, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 609. maddesi uyarınca mirasın reddedildiğine dair kararın özel kütüğe işlenmesine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; tensiple davacıya, murise ait veraset ilâmını dosyaya sunmak üzere 1 haftalık kesin süre verildiğini, aksi hâlde davanın usulden reddine karar verileceğinin ihtarının davacıya 10.01.2021 tarihinde yapıldığını, tensibin gereği yapılarak aykırılık var ise usulden ret kararının uygulanması ile görev itirazlarının kabulü ile görevsizlik kararı verilmesini talep ettiklerini, esasa ilişkin olarak davayı ve gerekçelerini kabul etmediklerini, hariçten gelen duyumlarla davacıların ... Bir ile anlaşarak hareket ettiklerini belirterek, davanın reddini savunmuştur.

2. Dâhili davalı Trabzon Vergi Dairesi Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; ...Dairesi Müdürlüğünden alınan 20.12.2022 tarih ve 22388 sayılı yazı ve eklerinin tetkiki neticesinde muris ...'ın 06.07.2016 tarihinde vefat ettiğini, murisin davalı İdareye 61... plakalı araç ile ilgili MTV borcunun bulunduğunu, murisin varsa borçlarından dolayı yapılan icra takiplerine ilişkin dosyalardaki borç miktarlarının araştırılması ile davacıların mirası kabul anlamına gelen davranışının bulunup bulunmadığının, mirasçılara herhangi bir intikal yapılıp yapılmadığının belirlenmesi gerektiğini, işbu davada terekenin borca batık olduğuna dair herhangi bir durumun söz konusu olmadığından davanın reddi gerektiğini, diğer taraftan mirasın hükmen reddi karinesinin uygulanabilmesi için herhangi bir süre olmamakla birlikte, ölüm tarihinin üzerinden yıllar geçtikten, mirasbırakanın borçları hakkında takibat yapılmaya başlandıktan sonra mirasbırakanın borca batıklığının ileri sürülmesinin hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...murisin terekesinin aktifinin tespiti için alınan rapor kapsamı itibariyle terekenin pasifinin karşılanmadığı, bu durumda mirasın hükmen reddi şartları oluştuğu..." gerekçesiyle asıl ve birleştirilen davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ve dâhili davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...muhtırada öngörülen 1 haftalık sürede 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 344. maddesi uyarınca eksik harçları yatırmadığından istinaf başvuru talebinin reddine karar verilmesine ilişkin ek kararda usul ve kanuna aykırı yön bulunmadığı..." gerekçesiyle davalı ... vekilinin ek karara yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine, "...terekenin ölüm tarihi itibariyle borca batık olduğu, murisin önceden yaptığı devirlerin dosya sonucuna etkisinin bulunmadığı ve değerlendirilmeyeceği, ölüm tarihi itibariyle terekenin borca batık olduğunun açık olduğu..." gerekçesiyle dâhili davalı ... Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMA SONRASI YARGILAMA SÜRECİ

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleştirilen davada davalı ... vekili tarafından temyiz başvurusunda bulunulması üzerine Dairemizce "...Bölge Adliye Mahkemesince davalı ... vekilinin ek kararı istinaf ettiği belirtilerek ek kararın istinafına yönelik inceleme yapılmış ise de adı geçen vekilin ek kararı değil, 05.06.2023 tarihinde asıl kararı istinaf etmiş olduğu, o hâlde asıl karara yönelik usulüne uygun yapılmış istinaf itirazlarının incelenerek bir karar verilmesi gerekirken ek karara yönelik denilerek istinaf başvurusunun esastan reddine dair hüküm kurulmasının doğru olmadığı..." gerekçesiyle temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına; İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına; dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

2. İlk Derece Mahkemesince 11.11.2025 tarihinde incelemenin yapılması için dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

3. Bölge Adliye Mahkemesince dosyanın Dairemize gönderilmek üzere geri çevrilmesine karar verilmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, mirasın hükmen reddi istemine ilişkindir.

Somut olayda; Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması ile dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekirken Dairemizin 12.05.2025 tarihli ve 2025/1447 Esas, 2025/2569 Karar sayılı ilâmıyla maddi hataya dayalı olarak Bölge Adliye Mahkemesinin kararının ortadan kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına ve dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine dair kararın verildiği anlaşılmıştır. Dosyanın, maddi hata sonucu İlk Derece Mahkemesine gönderilmiş olması yasal olarak yetkisiz olan İlk Derece Mahkemesini yetkili hâle getirmemektedir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 373/4-5 hükümleri uyarınca, bozmaya uyulup uyulmayacağı konusunda ve sonucuna göre işin esası hakkında karar verme yetkisi Bölge Adliye Mahkemesine ait bulunmaktadır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz itirazlarının kabulüyle temyiz olunan Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesinin 15.11.2023 tarihli ve 2023/1108 Esas, 2023/1426 Karar sayılı kararının BOZULMASINA,

6100 sayılı Kanun'un 373/2 hükmü gereğince dosyanın kararı veren Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesine GÖNDERİLMESİNE,

05.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.