Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazların tapudan terkini davasında, bedelin geç depo edilmesi nedeniyle verilen usulden ret kararının temyiz incelemesi.
Özet: Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazların yol olarak tescili davasında, başlangıçta bedelin süresinde depo edilmemesi nedeniyle ilk derece mahkemesince verilen ret kararı istinaf yoluyla kaldırılarak dava kabul edilmiş, ancak bölge adliye mahkemesi, davalının fark kamulaştırma bedelinin geç depo edilmesine muvafakat etmediği gerekçesiyle davanın usulden reddine hükmetmiş; davacı idare ise, bedelin halihazırda depo edildiğini, usul ekonomisi gereği davanın reddinin hukuka aykırı olduğunu ve kamuyu zarara uğratacağını ileri sürerek bu kararı temyiz etmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2025/14220 E.  ,  2026/2085 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/3202 Esas, 2025/1595 Karar
KARAR : Esastan ret/ Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 7. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/60 Esas, 2023/73 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazların yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince kamulaştırma bedelinin verilen süreler içerisinde depo edilmemesi nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı idare yönünden başvurunun esastan reddine, davalı yönünden başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Kocaeli ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 39... (ifrazen 1 39... ve 29) parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın arsa vasfında olduğunu, kamulaştırmadan arta kalan kısımda meydana gelen değer kaybının dikkate alınması gerektiğini belirterek; taşınmazın bilirkişi incelemesi yaptırılarak gerçek değerinin belirlenmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalıya ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile kamulaştırılan taşınmazların yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın arsa vasfında değerlendirilmesi doğru olmadığı gibi emsal taşınmazın da yerinde olmadığını, taşınmazın değerinin yüksek belirlendiğini, yapı değerinin yüksek tespit edildiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasının talep etmiştir.
2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin verilen süreler içerisinde depo edilmemesi nedeniyle davanın reddine karar verildiğini, ancak istinaf aşamasında bedel depo edildiği için yargılamaya devam olunduğunu, bedelin sonradan depo edilmesine muvafakatlerinin olmadığını ileri sürmüştür.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalılar vekilinin verilen kesin sürelere rağmen fark kamulaştırma bedelinin depo edilmesine muvafakatlarının olmadığı yönündeki beyanları dikkate alınarak davacı idare yönünden başvurunun esastan reddine, davalı yönünden başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/460 D.İş sayılı dosyası ile davalılara ödenen acele kamulaştırma bedelinin ödeme tarihinden itibaren işlemiş faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile müvekkil kuruma iadesi yönünde karar verilmesi gerekmekte iken bu hususta hüküm kurulmamasının kaldırma sebebi olduğunu, huzurdaki davanın reddinin yeniden kamulaştırma bedel tespiti ve tescil davası açılmasına sebep olacağını ve bunun kamunun yargılama giderleri ile vekâlet ücreti yönünden zarara uğrayacağını, kamulaştırma bedelinin halihazırda depo edilmiş olması sebebiyle usul ekonomisi dikkate alındığında davanın reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
C. Gerekçe
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Dava konusu taşınmaza ilişkin tespit edilen kamulaştırma bedelinin depo edilmesi için davacı idareye 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca usulüne uygun verilen süreler içerisinde davacı idarece bedel bloke edilmediğinden bahisle davanın reddine karar verilmesi isabetli olup, her ne kadar davacı idare tarafından karar tarihinden sonra depo kararının gereği yerine getirilmişse de davalı tarafın kamulaştırma bedelinin sonradan depo edilmesine muvafakatlerinin bulunmadığı yönündeki istinaf dilekçesindeki ve 24.03.2023 tarihli celsedeki beyanları gözetildiğinde davanın reddine dair verilen karar yerindedir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
11.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.