2942 sayılı kamulaştırma kanunu uyarınca taşınmazın bedelinin tespiti ve yol terkini sürecindeki değer biçme uyuşmazlığının temyiz incelemesi.

2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu uyarınca taşınmazın bedelinin tespiti ve yol terkini sürecindeki değer biçme uyuşmazlığının temyiz incelemesi.

Özet: Bu hukuki metin, idare tarafından yol yapımı amacıyla açılan kamulaştırma bedelinin tespiti davasında, ilk derece mahkemesinin kamulaştırmayı kabul ve bedeli belirleme kararlarının hem idare hem de taşınmaz sahiplerince defalarca istinaf edilmesiyle gelişen ve Bölge Adliye Mahkemesinin, taşınmazın arazi vasfında değerlendirilerek net gelir esasına göre belirlenen bilirkişi raporundaki yüzde 4 kapitalizasyon faizi ve yüzde 30 objektif değer artış oranına ilişkin tespitleri isabetli bularak tarafların bedel itirazlarını esastan reddettiği kararına yönelik temyiz incelemesini konu almaktadır.

5. Hukuk Dairesi 2025/14426 E. , 2026/2078 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/3184 Esas, 2025/1515 Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Gebze 5. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/34 Esas, 2023/104 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun ile değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Kocaeli ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 3 26... ve 15 parsel, 3 27... ,2,3,4,9, 10... parsel sayılı taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespitine, kamulaştırılan taşınmazların tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; gerçek değerin tespitini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazlara objektif değer artışı uygulanmasının hatalı olduğunu, münavebe ürünlerinin resmî verilere uygun alınması gerektiğini, verimin yüksek alındığını, arta kalan alanda değer azalışı meydana gelmeyeceğini, ağaç ve yapı bedellerinin fahiş hesaplandığını ileri sürmüştür.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın arsa vasfı ile değerlendirilmesi gerektiğini, arsa olarak kabul edilmemesi halinde ise piyasa fiyatının altında bedel belirlendiğini, objektif değer artışı oranının düşük belirlendiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazların arazi vasfında kabul edilmesinde isabetsizlik görülmediği, taşınmaza net gelir esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, buna göre hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda kapitalizasyon faizi %4, objektif değer artış oranı % 30 belirlenmek sureti ile 2019 yılı için metrekare birim fiyatı belirlenmesinin yerinde görüldüğü, taşınmaz üzerinde bulunan yapı ve müştemilata Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yayımlanan Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkındaki Tebliğe göre metrekare birim fiyatı uygulanıp yıpranma payı da düşülerek değer biçilmesinde, ağaçlara da maktu şekilde bedel belirlenmesinde, arta kalan alanda değer düşüklüğü uygulanmasında bir isabetsizlik görülmediği, taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

11.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.