yargıtay ceza genel kurulunun, nitelikli dolandırıcılık suçunda yerel mahkemenin eksik incelemeye rağmen ısrarlı beraat kararı direnişini değerlendirme süreci.

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun, nitelikli dolandırıcılık suçunda yerel mahkemenin eksik incelemeye rağmen ısrarlı beraat kararı direnişini değerlendirme süreci.

Özet: Nitelikli dolandırıcılık suçundan yargılanan sanıklar hakkında yerel mahkemenin, olayın hukuki ihtilaf niteliğinde olduğunu ve sanıkların dolandırıcılık kastıyla hareket etmediğine dair yeterli delil bulunmadığını belirterek verdiği beraat kararları, temyiz mahkemesince ticari işlemlerin gerçekliği, tarafların malvarlıkları ve şirketler arası ilişkilerin detaylı uzman bilirkişi raporuyla incelenmeden karar verilmesinin eksik inceleme olduğu gerekçesiyle defalarca bozulmuş; yerel mahkeme, son direnme kararında sanıkların borcu kabul etmesi ve başlangıçta dolandırıcılık kastının olmaması nedeniyle daha fazla araştırmanın neticeyi değiştirmeyeceğini vurgulayarak beraatinde ısrar etmiştir.

Ceza Genel Kurulu 2024/277 E. , 2026/97 K.

"İçtihat Metni"

KARARI VEREN

YARGITAY DAİRESİ : 11. Ceza Dairesi

MAHKEMESİ :Ağır Ceza

SAYISI : 707-305

I. HUKUKÎ SÜREÇ

Nitelikli dolandırıcılık suçundan sanıkların 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 223/2-a maddesi uyarınca beraatlerine ilişkin İstanbul 5. Ağır Ceza Mahkemesince verilen 11.10.2012 tarihli ve 279-289 sayılı hükmün, katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay (Kapatılan) 11. Ceza Dairesince 28.04.2015 tarih ve 11037-24429 sayı ile; "...Taraflar arasındaki mal ve hizmet alımına ilişkin tüm fatura, belgeler ile ticari defterlerini getirtilip uzman bilirkişi heyetine tevdi edilerek sanık ... ile çekleri kendisine verenler ve mal alım satımı yapanlar arasında gerçek bir mal yada hizmet alımının gerçekleşip gerçekleşmediği, çekleri verenlerin ticari işlem hacimleri itibariyle ödeyebilecek mal varlıklarının olup olmadığı, sanıkların yetkilisi veya ortakları oldukları şirketlerin arasında mal, hizmet, ticaret ilişkisinin bulunup bulunmadığı varsa ticari ilişkilerinin gerçeği yansıtıp yansıtmadığı konusunda denetime uygun rapor alındıktan sonra sonucuna göre sanıkların hukuki durumlarının tayin ve takdiri gerekirken eksik incelemeyle yazılı şekilde karar verilmesi," isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir.

Bozma üzerine yargılama yapan İstanbul 5. Ağır Ceza Mahkemesi 11.02.2016 tarih ve 85-38 sayı ile önceki hükümlerde direnmiş, hükümlerin Cumhuriyet savcısı, sanıklar ... ve ...müdafileri ile katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 22.03.2018 tarihli ve 128763 sayılı bozma istemli tebliğnamesi ile Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya Yargıtay Ceza Genel Kurulunca incelenmiş ve 12.03.2020 tarih ve 374-174 sayı ile; direnme kararına konu hükümlerin usul ve kanuna uygun direnme gerekçesi gösterilmeden karar verilmesi isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulunca verilen bozma kararı üzerine yargılama yapan İstanbul 5. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından 24.09.2020 tarih ve 175-302 sayı ile; sanıkların bir önceki hükümler gibi CMK'nın 223/2-a maddesi uyarınca beraatlerine karar verilmiş, bu hükümlerin katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay Ceza Genel Kurulunca 18.05.2022 tarih ve 11-366 sayı ile Yerel Mahkemenin son uygulamasının direnme kararı olmayıp yeni hüküm niteliği taşıdığı gerekçesiyle dosyanın temyiz incelemesinin yapılabilmesi için Yargıtay 11. Ceza Dairesine gönderilmesine karar verilmesi üzerine anılan Dairece 03.11.2022 tarih ve 7687-18483 sayı ile; "...Sanık ... ile çekleri kendisine verenler ve mal alım-satımı yapanlar arasında gerçek bir mal yada hizmet alımının gerçekleşip gerçekleşmediği, çekleri verenlerin ticari işlem hacimleri itibariyle ödeyebilecek mal varlıklarının olup olmadıkları, sanıkların yetkilisi veya ortakları oldukları şirketlerin arasında mal, hizmet ve ticaret ilişkisinin bulunup bulunmadığı varsa ticari ilişkilerinin gerçeği yansıtıp yansıtmadığı konusunda denetime uygun rapor alındıktan sonra sonucuna göre sanıkların hukuki durumlarının tayin ve takdiri gerekirken eksik incelemeyle beraat hükümleri verilmesi," isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir.

İstanbul 5. Ağır Ceza Mahkemesi ise 13.06.2023 tarih ve 707-305 sayı ile; "...Sanıklar hakkında nitelikli dolandırıcılık suçundan cezalandırılmaları istemiyle kamu davası açılmış ise de, katılan ile sözleşme yapan ... Giyim isimli firmanın yetkilisi sanık ...'ın dolandırma kastı ile hareket etmediğini, müşteki şirkete olan borcunu kabul ettiklerini ve ileride ödeyeceklerini belirtmesi karşısında sanıkların en başından beri dolandırıcılık kastı ile hareket ettiklerine dair yeterli delil bulunmadığı, sanıkların katılan ile aralarındaki sözleşmeye aykırı davrandıkları şeklindeki uyuşmazlığın anlaşmaya aykırılık kapsamında hukuki ihtilaf mahiyetinde kaldığı bu hâliyle hukuk mahkemelerinde hâlli gereken hukuki ihtilaf niteliğinde olduğu, diğer sanıkların o sanığın eylemine katıldığına ve suç kastıyla hareket ettiklerine ilişkin sanıkların savunmalarının aksine, kesin ve inandırıcı delillerin bulunmadığı, bozma ilamında belirtilen eksiklerin araştırılması hâlinde dahi neticenin değişmeyeceği," şeklindeki gerekçeyle bozmaya direnerek önceki hükümler gibi sanıkların beraatlerine karar vermiştir.

Direnme kararına konu bu hükümlerin de katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 06.02.2024 tarihli ve 9519 sayılı onama istemli tebliğnamesiyle dosya CMK'nın 307. maddesi uyarınca kararına direnilen Daireye gönderilmiş, aynı madde uyarınca inceleme yapan Yargıtay 11. Ceza Dairesince 18.04.2024 tarih ve 1148-5207 sayı ile direnme kararının yerinde görülmemesi üzerine Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

II. UYUŞMAZLIK KONUSU

Özel Daire ile Yerel Mahkeme arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; sanıklar hakkında eksik araştırma ile hüküm kurulup kurulmadığının belirlenmesine ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

İncelenen dosya kapsamından;

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 27.06.2011 tarihli ve 25631-10794 sayılı iddianamesi ile; ... Giyim Sanayi ve Tic. Ltd. Şti'nin ortağı ve yasal temsilcisi olan sanık ...’un oğlu olan sanık ...’ın, iç ve dış piyasaya sunulmak üzere tekstil malzemesi üreten ve satan katılan şirket yetkililerine, ... Giyim Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. adına kamu kurumlarının açtıkları ihalelere girdiklerini, bankalarda bulunan kredi hesaplarının son derece yüksek olduğunu söyleyerek şirketi tanıttıktan sonra, Milli Savunma Bakanlığının açmış olduğu yatak ve nevresim takımlarının alımına ilişkin ihaleye katılacaklarını, bu kapsamda şartnameye uygun olarak nevresim takımı üretip üretemeyeceklerini sorduğu, katılan şirket yetkililerinin şartlarda anlaşıldığı takdirde söz konusu ürünlerin üretimini yapabileceklerini belirtmesi üzerine her iki şirket arasında 31.03.2010 tarihinde 250.000 adet tek kişilik nevresim takımı yapılması hususunda sözleşme imzalandığı, yapılacak işin karşılığı olarak anlaşma doğrultusunda sanık ...'ın önce keşidecisi ... Giyim Ltd. Şti. olan 1.782.000 TL tutarındaki çeki katılan şirket yetkililerine verdiği, bunun üzerine üretime başlandığı, çekin bedelinin yüksek olması ve parça parça verilmesinin istenmesi üzerine bu çekin geri alınarak yerine keşidecisi ... Tekstil Ltd.Şti. olan ve ... Giyim Ltd. Şti. tarafından cirolanmış 15.12.2010 tarihli ve 1.700.000 TL bedelli, 31.12.2010 tarihli ve 700.000 TL bedelli, 31.12.2010 tarihli ve 1.800.000 TL bedelli, 31.01.2010 tarihli ve 700.000 TL bedelli çeklerin 2010 yılı Ağustos ayı ile Aralık ayı arasında anlaşmada belirtilen aralıklarla verildiği, katılan şirket tarafından üretimi yapılan nevresim takımlarının 22.07.2010-13.12.2010 tarihleri arasında ... Giyim Ltd. Şti’nce alındığı, malın tesliminden vadesi gelen ilk çekin bankaya ibraz edildiğinde karşılığının olmadığının öğrenildiği, ... Giyim Ltd. Şti’nin çek bedelinin ödeneceğini söylemelerine rağmen herhangi bir ödemenin yapılmadığı, katılan şirketin haricen yaptığı araştırmada, sanık ...’un sahibi olduğu ... Giyim Ltd. Şti’nin Milli Savunma Bakanlığı'nın açmış olduğu ihaleye katılmadığını, nevresim takımlarını ...... Tekstil, ... Tekstil, ... Tekstil isimli şirketlere sattığı, yine çekin keşidecisi olarak görünen ... Tekstil Ltd.Şti’nin önceki adresi ile ... Giyim Ltd. Şti’nin adresinin aynı olduğu, herhangi bir ihaleyi katılmayan ... Giyim Ltd. Şti’nin katılan şirketin ürettiği nevresim takımlarını ... Tekstil Ltd. Şti. ve ... Tekstil Gıda İnş San. ve Tic. Ltd. Şti. isimli firmalara sattığı, ... Giyim Ltd. Şti., ... Tekstil Ltd. Şti. ve ... Tekstil Ltd. Şti. unvanlı firmaların kuruluş adreslerinin ortak olduğu, ... Tekstil Gıda İnş San. ve Tic. Ltd. Şti. adresinin ... Giyim San. Tic. Ltd. Şti’nin şube adresi olduğu, adı geçen şirketlerin ortakları ve adres bilgileri bakımından sıkı sıkıya bağlı oldukları, şirket yöneticisi olan ve şirket adına hareket eden sanıkların ticari faaliyetleri sırasında bu şekilde gerçekleştirdikleri organizasyon neticesinde katılan şirketi zarara uğratmak suretiyle hileli davranışlarla kendilerine yarar sağladıkları iddiasıyla kamu davası açıldığı,

... Giyim Ltd. Şti. ile katılan ... Tesk. Tic. San. AŞ. arasında imzalanan 31.03.2010 tarihli sözleşme içeriğine göre; ... Giyim Ltd. Şti’nin 250.000 adet tek kişilik mavi renk nevresim takımı siparişinin katılan şirket tarafından teknik gereksinim ve özelliklere uygun olarak üretileceği, ... Giyim Ltd. Şti’nin adresine teslim edilecek nevresim takımlarının bedelinin ilk 150.000 adedinin 21 TL, kalan 100.000 adedinin ise 23,23 TL olarak belirlendiği, ürünlerin bedelinin yarısı olan 3.000.000 TL’nin 15.12.2010 vade tarihli olarak düzenlenecek çek ile avans olarak, kalan bakiyenin ise ürünlerin teslim tarihinde 90 gün vadeli çekler ile yapılacağı, ürünlerin 150.000 adedinin 1-30 Ağustos 2010 tarihleri arasında, kalan 100.000 adedinin de Ekim ve Kasım aylarında hazır olacak şekilde üretilip teslim edileceği,

Milli Savunma Bakanlığı Tedarik Bölge Başkanlığı Lojistik Destek Komutanlığı tarafından sunulan bilgi ve belgelere göre; Milli Savunma Bakanlığı Tedarik Bölge Başkanlığı Lojistik Destek Komutanlığınca 25.05.2010 tarihinde açılan nevresim takımı ihalesi kapsamında ... Giyim Ltd. Şti. yetkililerince teklif sunulduğu, teklif mektubunda belirtilen bedelin yazı ve rakam ile belirtilmesi gerektiği, ancak adı geçen şirketin ayrıca bedeli rakam ile belirtmediğinden teklif mektubunun değerlendirme dışı kaldığı ve bu kararın ... Giyim Ltd. Şti’ye 04.06.2010 tarihinde tebliğ edildiği, ...... Tekstil Gıda Hiz. Org. San. ve Tic. Şti. ile ... Tekstil San. Tic. Ltd. Şti'nin ihaleyi kazandığı,

İstanbul Ticaret Odası Ticaret Sicili Müdürlüğü tarafından sunulan yazı içeriklerine göre; sanık ...'un ... Giyim Ltd. Şti’nin ortağı ve yetkilisi, ... Tekstil Ltd. Şti’nin ise eski ortağı, sanık ...'in ... Tekstil Ltd. Şti'nin ortağı, sanık ... ...'in ... Tekstil Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ortağı ve yetkilisi olduğu; ... Tekstil Gıda İnş San ve Tic. Ltd. Şti’nin merkez adresi ile ... Giyim Ltd. Şti’nin şube adresinin, ... Tekstil Ltd. Şti’nin kuruluş adresi ile ... Giyim Ltd. Şti’nin adresinin ve ... Tekstil Ltd. Şti’nin önceki adresi ile ... Giyim Ltd. Şti. adresinin aynı olduğu,

Anlaşılmaktadır.

Tanık ...; sanıklar ... ve ...’un Milli Savunma Bakanlığının açmış olduğu ihaleyi kazandıklarını, muhasebe müdürlüğünü yaptığı katılan şirketten alacakları yaklaşık 250.000 nevresim takımlarını bu kuruma vereceklerini söyleyerek katılan şirketin genel müdürü ile irtibata geçtiklerini ve bu kapsamda sözleşme imzaladıklarını, aldıkları nevresim takımlarına karşılık olarak 02.04.2010 tarihinde keşidecisi ... Giyim Ltd. Şti. olan 15.11.2010 tarihli ve 1.782.000 TL bedelli çeki sanık ...’ın sahibi olduğunu bildiği ... Giyim Ltd. Şti’nin Kağıthane’de bulunan faaliyet adresinden aldıklarını, çekin bedelinin çok yüksek olması ve parçalı hâlde çek almak istediklerinden yapılan görüşmeler sonucunda 03.09.2010 tarihinde aldıkları çeki iade ettiklerini ve akabinde keşidecisinin ... Tekstil Ltd. Şti. olduğu ve ... Giyim Ltd. Şti. tarafından ciro edilen 15.12.2010 tarihli ve 1.700.000 TL bedelli, 31.12.2010 tarihli ve 1.800.000 TL bedelli çekleri aldığını, yine yapılan anlaşma gereği 11.08.2010 tarihinde aldıkları ... Tekstil Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından keşide edilen 21.01.2011 tarihli ve 650.000 TL bedelli müşteri çekini talep üzerine iade ederek yerine keşidecisi ... Tekstil Ltd. Şti. olan 21.01.2011 tarihli 700.000 TL bedelli çeki aldığını,

Tanık ...; katılan şirkette satış müdürü olarak çalıştığını, 2010 yılının Mart ayında sanıklar ... ve ...’in çalıştığı büroya gelip büyük bir ihaleye katılacaklarını belirterek kendilerinden teklif almak istediklerini söylediklerini, gerekli çalışmaları yaparak satış fiyatlarını bildirdiklerini, sanıkların verdikleri bilgilere göre sözleşme hazırladıklarını ve sonraki tarihlerde sözleşmenin imzalandığını, Haziran ayı ortalarında sanık ...’ın kamu ihalesini aldıklarını ve üretime başlanacağını söylemesi üzerine ihaleyi kazandığını düşünerek üretime başladıklarını, sonraki tarihlerde sanık ...’a üretim konusunda düzenli olarak bilgiler verdiklerini, üretimi tamamladıktan sonra Temmuz ayı itibarıyla da sevkiyata başladıklarını, Temmuz ayı sonundan Aralık ayı sonuna kadar sevkiyatın devam ettiğini, 2010 yılının Kasım ayında sanık ...’ın 2011 yılında daha büyük bir sipariş için anlaşma yapmayı teklif ettiğini, sevkiyatı sanık ...’ın gönderdiği kamyonlar vasıtası ile gerçekleştirdiklerini, 2010 yılı Ağustos ayından Aralık ayının başına kadar değişik tarihler arasında yaklaşık 55 seferde toplanı 282.000 adet nevresim takımını bu şekilde kamyonlara yüklediklerini,

Tanık ...; sanıklar ...ve ...’ı tanıdığını, ... Giyim Ltd. Şti’nin sanık ...’a ait olduğunu ve bu şirket adına askeri tekstil ihalelerine girdiğini, 2010 yılında yapılan ihaleyi eksiklik nedeniyle alamadığını, katılan şirkete bu iş karşılığında çek verdiklerini, ancak ihalelerin iptal olması nedeniyle para alamadıklarından çek bedellerini de ödeyemediklerini, aldıkları ürünleri paraya çevirmek için ihaleyi kazanan şirketlere ellerindeki malları satmak istediklerini, hatta askeri ihale için hazırlanan nevresimler üzerindeki etiketlerin değiştirilmesi ürünleri Edirne ilinde buluna ... Tekstil isimli firmaya gönderdiklerini, etiket değişiminden sonra nevresimlerin Milli Savunma Bakanlığı Tedarik Bölge Başkanlığına teslim edildiğini, ancak teslim edilen malların bir kısmının şartnameye uygun olmadığı için reddedildiğini bu nedenle de ödeme yapılmadığını duyduğunu,

Tanık ...; suç tarihinde ... Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti’nde çalıştığını, söz konusu şirket adına ihalelere girdiğini, aynı zamanda bu şirket ile kar ortaklığının bulunduğunu, 2010 yılında nevresim takımı ile ilgili askeri ihaleyi kazandıklarını, ihaleyi aldıktan sonra ... Giyim Ltd. Şti’nin yetkilisinin ellerinde hazır mal olduğunu ve bu malı uygun fiyata verebileceklerini söylediklerini, getirdikleri numunenin uygun olduğunu tespit ettikten sonra şirketin yetkilisi sanık ... ile nevresim takımının adetinin 21 TL’den satın alınması hususunda anlaşmaya vardıklarını ve bu kapsamda sözleşme imzaladıklarını, sonrasında ürünleri Sirkeci’de bulunan Milli Savunma Bakanlığının depolarına teslimini sağladıklarını, anlaşma uyarınca ürünlerin kendileri adına ... Giyim Ltd. Şti. tarafından teslim edildiğini, teslim edilen malların muayenesinden sonra parayı kurumdan tahsil ettikten sonra da ... Tekstil Ltd. Şti. yetkililerinin çekler vasıtası ile mallarının karşılığını tahsil ettiklerini, ancak bir kısım ürünün muayene komisyonu tarafından reddedildiğini,

Beyan etmişlerdir.

Sanık ...; 1986 yılında ... Giyim unvanlı firmayı eşi ve annesi ile birlikte kurduklarını ve halen Kağıthane’deki iş yerinde faaliyetini sürdürdüğünü, uluslararası markaların ürünlerini imalatını ve ihracatını 2008 yılına kadar firması adına yaptığını, ayrıca kamu kurumlarının ihalelerine girirek tekstil ürünlerinin teminini sağladığını, bugüne kadar bir kısım kamu ihalelerini ... Giyim unvanlı firma adına kazandığını ve ürünleri ya imal yada fason olarak temin ederek ilgili birimlere teslim ettiklerini, ihalelere firması adına girmeye devam ettiğini, 2001-2011 yıllarında en az 70.000.000 TL’lik ihale kazandım ve istenilen tekstil ürünlerini sorunsuz olarak teslim ettiğini, ... Giyim firmasının yıllık cirosunun da ortalama 10.000.000 TL olarak belirlendiğini, ... firması dışında ... Tekstil Ltd. Şti ve damadı sanık ...’ın sahibi olduğu ... Tekstil İnş. Gıda San. Tic. Ltd. Şti ünvanlı şirketlerinde fiilen yönetim yetkisine sahip olduğu ve işleri firma sahiplerinin tarafıma vermiş oldukları vekaletname ile yürüttüğünü, bu firmalar adına da kamu ihalelerine girdiğini, bu firmaların yıllık cirosunun 11.000.000 TL olduğunu,

İhale mevzuatlarını ve tekstil konusunda teknik bilgilerini olan oğlu sanık ...’ın ..., ... ve ... firmalarına danışmanlık yaptığını, Milli Savunma Bakanlığı Tedarik Bölge Başkanlığının açacağı nevresim takımı ihalesi kapsamında nevresim takımları hazırlaması için katılan firmaya teklifte bulunduklarını, anlaşma sağlamaları üzerine yaptıkları sözleşme gereği keşidecisi ... Giyim San. ve Tic. Ltd. Şti. olan 15.11.2010 tarihli ve 1.782.000 TL meblağlı ve çeki 02.04.2010 tarihinde katılan firmaya verdiklerini ve katılan firmanın çeki aldıktan sonra imalata başladığını, 25.05.2010 tarihinde Milli Savunma Başkanlığının açmış olduğu ihaleye birim fiyat teklif mektubu verdiklerini, birim fiyatının yazıyla yazılmadığı gerekçesiyle komisyon tarafından tekliflerinin değerlendirmeye alınmadığını ve ihale dışı kaldıklarını, sözleşme gereği verdikleri çek ile taahhüt altına girdikleri için iç piyasada bu malları satabilecekleri müşterileri aramaya başladıklarını ve katılan firmanın üretimini yaptığı tekstil ürünlerini ihaleyi kazanan ... unvanlı firma sahibi sanık ... ve ...Tekstil unvanlı firmanın sahibi ...’e bu ürünleri satmak için teklif verdiklerini ve sonrasında anlaşma sağladıklarını, üretilen nevresim takımlarını vekaleten işlemlerini yürüttüğü ve fiilen yönetim yetkisine sahip olduğu ... Tekstil Ltd. Şti. adına verdiğini, ... Tekstil unvanlı firmanın önceki yılda bir ihale nedeniyle ihale yasaklısı olduğunu, bu yasağın kalkması için iş deneyim belgesi alması gerektiğini, bu belgenin sözleşme ile bir başka şirkete bir defada belli bir oranda ürünün satılması sonucu kazanıldığını, ... unvanlı firma olarak söz konusu ihaleye katılmaları nedeniyle ... firmasına mal satışı yapmalarının ihale mevzuatına aykırılık teşkil edebileceği düşüncesiyle satışı ... Tekstil üzerinden yaptıklarını, aynı şekilde bir kısım nevresimi de yine fiilen yönelim yetkisine sahip olduğu ... Tekstil unvanlı firma üzerinden ... Tekstil unvanlı firmaya sattıklarını, katılan şirketten alınan malların bedelinin altında bir işlem yapılmadığını,

Katılan şirketin fabrikalarından alınan nevresim takımlarının bir bölümü ... Tekstil, bir bölümünün de ihaleyi kazanan ... unvanlı firma etiketiyle çıkışının yapıldığını, ... adına yapılan nevresim takımlarını ... Tekstil unvanlı firmaya sattıklarını, 2010 yılının Ağustos ayından Aralık ayına kadar ... olarak üretilen mallarının etiketlerini değiştirmek ve malların sağlam olup olmadığı kontrol etmek amacıyla Edine İlinin ... İlçesinde bulunan ... Tekstil unvanlı firmaya malları getirdiklerini, etiket değiştirme ve mal kontrol işlemi yapıldığını, ... olarak etiketlerin nevresim takımlarına dikildiğini, akabinde Milli Savunma Bakanlığının Sirkecide bulunan Tedarik Bölge Başkanlığının depolarına ... Tekstil unvanlı firmanın anlaşmış olduğu nakliyecilerin bulduğu kamyonlar vasıtası ile teslim edildiğini, katılan firmanın direk olarak ... adına nevresim takımlarına etiketleri yapılan malları da Sirkeci’de bulunan Tedarik Bölge Başkanlığına teslim edildiğini, etiket işlemini yapan ... Tekstil firmasının mal siparişini hazırlamasında zorlandığını görmeleri üzerine Sinop İli Erfelek ilçesinde faaliyet gösteren ve daha önceden ticaret yaptıkları ... Tekstil Ltd. Şti unvanlı firmaya nevresim takımlarının bir kısmını nakliyeciler vasıtası göndererek etiket değişim işlemi tamamladıktan sonra nevresim takımlarının ... Tekstil unvanlı firmaya teslim edildiğini, bu firmanın da ... unvanlı firma adına ürünleri Tedarik Bölge Başkanlığına teslim ettiğini,

Katılan firmanın kendileri tarafından verilecek olan müşteri çeklerini bankalardan kredi almak için kullanmak istediklerini, bu nedenle nevresim takımlarının bedeli olarak verilen ... Giyim San. ve Tic. Ltd. Şti’nin keşidecisi olduğu 15.11.2010 tarihli ve 1.782.000 TL meblağlı çekin geri alıp karşılığında ... Tekstil unvanlı firma ile yapmış oldukları kumaş satış sözleşmesi karşılığında almış oldukları ... Tekstil Ltd. Şti’nin keşidecisi olduğu 15.12.2010 tarihli ve 1.700.000 TL bedelli, 31.12.2010 tarihli ve 700.000 TL meblağlı 31.12.2010 tarihli ve 1.800.000 TL meblağlı 31.01.2010 tarihli ve 700.000 TL meblağlı çekleri 2010 yılı Ağustos ayı ile Aralık ayı arasında muhtelif zamanlarda verdiklerini,

Ayrıca katılan firmadan ... Tekstil adına bu firmanın gireceği kamu ihalesi kapsamında nevresim takımlarının imal edilmesi amacıyla yine bu firma adına 15.12.2010 tarihinde ayrı bir sözleşme yaptıklarını, karşılığında da bu firmanın keşidecisi olduğu 30.11.2011 tarihli ve 8.850.000 TL meblağlı çekin verildiğini, bu sözleşme ile ilgili herhangi bir mal alınmadığını,

Katılan firmaya verdikleri dört adet çekten ilk vadesi gelen 15.12.2010 tarihli ve 1.700.00 TL’lik çekin ödenmediğini öğrenmesi üzerine, çeki aldığı ... Tekstil unvanlı firmanın sahibi sanık ...’i arayarak çekin neden ödenmediğini sorduğunda adı geçen sanığın, Gürcistan’a satacağı malların bedelini alamadığını, ödemeyi bu nedenle yapamadığını söylediğini, bu konu ile ilgili olarak ... Tekstil unvanlı firma yetkililerinin katılan şirket yetkilileri ile görüştüklerini ve bir hafta süre talebinde bulunduklarını, ancak Gürcistan'da bulunan müşterilerin ödeme yapamayacağını beyan etmesi üzerine çekin bedelinin ödenmediğini, bunun üzerine katılan şirket yetkilisine ellerindeki çeklerin iade edilmesi karşılığında gayrimenkul ve şahsi çekleri ile 500.000 TL nakit para vereceğimi ifade etiğini, ancak katılan şirketin 2011 yılı Ocak ayı içerisinde çekler nedeniyle ihtiyati haciz kararı alarak ... Giyim unvanlı firmanın Kağıthane’de bulunan atölyelerine gelerek tüm kumaşları ve hazır ürünleri ile araçlarını haciz işlemi sonucu aldıklarını, yine alacaklarına da haciz uyguladıklarını, bu işlemlerin hâlen devam ettiğini, bu nedenle şirketinin iş yapamaz hâle geldiğini,

Sanık ...; babası sanık ...’un sahibi olduğu ve ortaklıklarının bulunduğu ..., ... Tekstil ve ... Tekstil unvanlı firmalar adına danışmanlık yaptığını, katılan firma yetkilisi ile 2010 yılı Şubat ayında tanıştığını, danışmanlık yaptığı ... unvanlı firmanın Milli Savunma Başkanlığı Tedarik Bölge Başkanlığının 2010 yılı Mayıs ayında yapacağı nevresim takımı ihalesine katılmak için ve Bölge Komutanlığı'nın istemiş olduğu nevresim takımlarını tedarik edebilmek amacıyla katılan şirketin yetkilisi ile görüştüğünü ve yaklaşık 300.000 adet nevresim takımı almak istediklerini, nevresim takımlarını da ihaleyi kazandıkları takdirde Tedarik Bölge Komutanlığına teslim edeceklerini söylediğini, katılan şirket yetkilisinin de daha önce eniştesi sanık ... ...’in sahibi olduğu ... Tekstil Gıda İnş. San. Tic. Ltd. Şti unvanlı firma ile iş yaptıklarını söylediğini ve istedikleri mallar konusunda anlaştıklarını, 31.03.2010 tarihinde katılan şirket ile 2010 yılı Nisan ayı içerisinde fiyat ve adet konusunda son değişiklikleri yaparak sözleşmeyi imzaladıklarını, babası sanık ...’un ilk ödeme olarak keşidecisi ... Giyim San. ve Tic. Ltd. Şti olan 15.11.2010 tarihli ve 1.782.000 TL meblağlı çeki 02.04.2010 tarihinde vermesinden sonra üretime başlandığını, ... firmasının Tedarik Bilge Başkanlığının açmış olduğu ihaleye 2010 yılı Mayıs ayında girdiğini, fakat ihale birim fiyat teklif mektubunda nevresim adet fiyatının ayrıca yazıyla yazılmaması nedeniyle ihale komisyonu tarafından firmanın ihalede dışı bırakıldığını, katılan şirketin de nevresim takımlarının yarısını ürettiklerini duydukları ve firmaya 1.782.000 TL’lik çeki vererek taahhüt altına girdikleri için üretilen malların ... unvanlı ihaleyi kazanan firmaya satıldığını, nevresim takımlarının bir kısmının istenilen teknik özelliklere uymadığını bu nedenle malların bedelinin alınmasında zorluk çekildiğini,

Sanık ...; sanık ...’un damadı olduğunu, 2007 yılında şahıs firmasını kapatarak aynı adreste ... Tekstil unvanlı firmayı kurduğunu, bu firmanın tek imza yetkilisi olduğunu, ayrıca ... tekstil unvanlı firma adına perakende olarak satış mağazasının da bulunduğunu, firmanın toptan ve perakende çocuk giyimi üzerine imal ve satış yaptığını, ayrıca kayınpederi sanık ...’a 10... tarihinde vekâletname verdiğini ve adı geçen sanığın bu vekaletname ile firması adına 20 10... yıllarında kamu ihalelerine katıldığını ve onun takibi ile ihalelere girdiğini, katılan şirket ile ticari faaliyetinin olmadığını, sanık ...’un ... Giyim unvanlı firma adına Milli Savunma Bakanlığı Tedarik Bölge Başkanlığının açmış olduğu nevresim takımı ihalesine girmek için katılan şirket ile anlaştığını, ancak ihaleyi kazanamadığını, bunun üzerine daha önce imal edilmeye başlanan nevresim takımlarının bir kısmının ... Giyim unvanlı firmadan sahibi olduğu ... Tekstil unvanlı firmaya satıldığını, bu yapılan ticaret ile ilgili faturalarının mevcut olduğunu, ... Giyim unvanlı firmadan firması adına satılan nevresim takımlarının firması tarafından yine sanık ...’un vekaleten yönettiği ... Tekstil unvanlı firmaya karlı bir şekilde satıldığını, bu satış ile ilgili faturaların da bulunduğunu, firmasını bu satışı yapma sebebinin kamu ihalelerine katılım sağlamak için gerekli olan iş bitirme belgesi almak olduğunu, ayrıca ihaleler ve bankalar nezdinde bilançoların olumlu olması açısından bu alım satımı gerçekleştirdiklerini, malların bedelinin ... Tekstil unvanlı firmaya bedeli tam ve eksiksiz olarak teslim edildiğini ve yine malların ... unvanlı firmadan tam ve eksiksiz olarak teslim aldığını, şirketinin önceleri ... Giyim mağazası olarak faaliyet gösteren bu mağzayı kapatmasından sonra ... ismiyle çalıştırdıklarını, yüksek miktarda kira istenmesi nedeniyle de ... olarak ayrıca sözleşme yapamadıklarını ve ... Giyim unvanlı firmanın şubesi olarak firmayı çalıştırmaya devam ettiklerini,

Sanık ...; 2010 Yılı Temmuz ayında ... Tekstil unvanlı firmanın hisselerini devraldığını ve 2011 yılı Ocak ayına kadar bu firmayı çalıştırdığını, ... Tekstil unvanlı firmanın sahibi ve ... tekstil unvanlı firmayı vekaleten yürüten sanık ...’u yaklaşık yirmi yıldır tanıdığını, aile dostu olduğunu ve uzun yıllar birlikte iş yaptıklarını, 2010 yılı Eylül ayında sanık ...’un katılan şirketin imal ettiği ve üzerinde ... Giyim unvanlı firmanın etiketleri olan nevresim takımlarının etiketlerinin değişimi ve kalite kontrolünün yapılması amacıyla Sinop ilinde bulunan iş yerine nakliyeciler vasıtası ile nevresim takımları gönderdiğini, atölyesinde etiketleri değiştirdikten ve kalite kontrol yaptıktan sonra ... tekstil unvanlı firma adına faturaları kesip nevresim takımlarını gönderdiğini, yaptığı işin bedelini aldığını, yine sanık ... ile ayrıca 2010 yılı Ağustos ayında örme kumaş almak için de anlaşma yaptıklarını, sanık ...'un firmasına ait çek vermesi ve bu çeklerin ödenmesi durumunda örme kumaşları teslim edebileceğini söylediğini, bunun üzerine 15.12.2010 tarihli ve 1.700.000 TL meblağlı, 31.12.2010 tarihli ve 700.000 TL meblağlı, 31.12.2010 tarihli ve 1.800.000 TL meblağlı, 31.01.2010 tarihli ve 700.000 TL meblağlı çekleri Sinop’taki iş yerinde keşide ederek verdiğini, çeklerin vade tarihinden sonra 2011 yılı Ocak ayında sanık ...’tan istediği örme kumaşları müşterilerine teslim edileceğini, ancak müşterilerinin Gürcistan hükümetinin kurallarından dolayı parayı resmi olarak transfer edemediklerini ve zamana ihtiyacı olduklarını bildirerek en geç 2011 yılı Ocak ayı içerisinde bu işlemleri halledeceklerini söylediklerini, fakat belirtikleri tarihte de ödeme yapamayınca aralarındaki anlaşmanın bozulduğunu, bu durumu sanık ...’a ilettiğini, daha sonra firması adına icra takipleri yapıldığını,

Sanık ...; 2006 yılında ...’un müdürlüğünü yaptığı ... tekstil unvanlı firmada sigortalı olarak çalışmaya başladığını, 11.05.2010 tarihinde ise bu şirketi devraldığını, sanık ...’a şirketin idaresi ve yönetimi konusunda genel vekâletname verdiğini, ... Tekstil unvanlı firmanın sahibi sanık ...’un 25.05.2010 tarihinde Tedarik Bölge Başkanlığının ihalesini kazanamadığını, bunun üzerine katılan şirket tarafından üretilen nevresim takımlarının ... unvanlı firmaya satılması hususunda bu firma ile üzere anlaşma yapıldığını, sanık ...’un firması adına katılan şirketten aldığı nevresim takımlarının satışının ... Tekstil unvanlı firmasına yapıldığını, nevresim takımlarının Edirne ...’te faaliyet gösteren ... Tekstil unvanlı firmaya getirildiğini, burada ... Giyim unvanlı firmanın etiketlerinin ... etiketi ile değiştirildikten sonra ürünlerin ... adına Tedarik Bölge Başkanlığına sanık ... tarafından sevkiyatının yapıldığını, ... Tekstil unvanlı firmasının hisselerini 20.12.2010 tarihinde ... isimli şahsa devrettiğini, ... Tekstil unvanlı firmadan ... Tekstil unvanlı firmasına satılan ve daha sonra ... unvanlı firmaya satılan nevresim takımlarının satışının yapılma sebebinin kamu ihalelerine katılmak için gerekli olan iş bitirme belgesi almak olduğunu, ihaleler ve bankalar nezdinde bilançoların olumlu olması açısından da bu alım satımı gerçekleştirdiklerini, malların bedeli ... Tekstil unvanlı firmaya tam ve eksiksiz olarak teslim ettiklerini,

Sanık ...; 1993 yılında ... Tekstil San. Ltd. Şti unvanlı firmayı ortakları ile birlikte kurduğunu, 03.05.2010 tarihinde ortaklarının hissesini aldığını, ... unvanlı firmanın kurulduğu yıldan 2009 yılına kadar Avrupa’nın değişik markaları adına kot üzerine dış giyim ve kumaş üretimi yaptığını, ürünleri Avrupa’ya sattıklarını ve yıllık ortalama cirolarının 20.000.000 TL civarında olduğunu, 2009 yılından bugüne kadar İzmir Tedarik Bölge Başkanlığının açmış olduğu nevresim ihalesini kazanarak 145.000 adet nevresim takımını teslim ettiklerini, Milli Savunma Bakanlığı Tedarik Bölge Başkanlığının Sirkeci’de bulunan ve bu birimin açmış olduğu nevresim takımı ihalesini kazarak 267.000+53.400 adet nevresim takımını 2010 yılında teslim etmeye başladık ve halen teslim etmeye devam ettiklerini, katılan şirket ile herhangi bir ticaretinin olmadığını, 25.05.2010 günü Milli Savunma Bakanlığı Tedarik Bölge Başkanlığının açmış olduğu 267.000+53.400 adet nevresim takımı ihalesini ... unvanlı firmasının kazandığını ve bu tarihten sonra nevresim takımlarını tedarik etmek amacıyla değişik firmalar ile irtibata geçtiğini, bu firmalardan bir tanesinin de sanık ...’un müdürlüğünü yaptığı ... Tekstil unvanlı firma olduğunu, bu firmayı iş yerinde çalışan ...’un bulduğunu, 2010 yılı Temmuz ayında ... ile ... tekstil unvanlı firmada müdürlük yapan sanık ...’un 267.000 adet nevresim takımının tanesi 23,70 TL olarak alımı konusunda anlaştıklarını, malların kaliteli ve istenilen düzeyde yani ihale şartnamelerine uygun olarak hazırlanması ve malların Milli Savunma Bakanlığı Tedarik Bölge Başkanlığının Sirkeci’de bulunan yerine teslimi için anlaşma yapıldığını, 2010 yılı Ağustos ayından itibaren ... tekstil unvanlı firmanın nevresim takımlarını teslim etmeye başladığını ve bunun karşılığında da teslim edilen malların bedelini ödediklerini, 2010 yılı içerisinde ... tekstil unvanlı firmaya 5.551.458 TL ve 2011 yılında 1.441.250 TL ödeme yaptıklarını ve bu firmaya başkaca borçlarının bulunmadığını, 3.12.2010 tarihinde ... Tekstil firmasından alarak Tedarik Bölge Başkanlığına teslim etmiş olduğumuz 56.000 adet nevresim takımında, tedarik Bölge Başkanlığının yapmış olduğu muayenelerde bazı nevresim takımlarında ... Tekstil unvanlı firmanın etiketlerinin olduğu görülmesi üzerine durumu sanık ...’a bildirdiklerini, adı geçen sanığın da tutmuş olduğu nakliyeciler vasıtası ile 56.000 adet nevresim takımı alıp etiketleri değiştirdiğini, muayenesi yapıldıktan sonra teslim ettiğini, katılan şirket ve diğer sanıklar ile ticaretinin olmadığını,

Savunmuşlardır.

IV. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık Konusuna İlişkin Açıklamalar

Ayrıntıları Yüksek Ceza Genel Kurulunun 18.06.2025 tarihli ve 2023/540 E. - 2025/264 K. sayılı kararında açıklandığı üzere;

Ceza muhakemesinin amacı, maddi gerçeği insan onuruna yaraşır biçimde ortaya çıkarmaktır. Geçmişte yaşanan ya da yaşandığı iddia olunan bu vakıayı/maddi gerçekliği, olay mahkemesi yapacağı öğrenme yargılaması ile, taraflar ve delillerle doğrudan muhatap olup, muhakeme hukukuna ilişkin normlar doğrultusunda, gerektiğinde mantık ilminden ve tecrübe kurallarından da faydalanarak sonradan mahkeme önünde temsil etmeye çalışacak, böylece sezgileriyle değil akıl yoluyla vicdani kanaate ulaşarak (Metin Feyzioğlu, Ceza Muhakemesinde Vicdani Kanaat, Yetkin Yayınevi, s. 139) maddi sorunu çözecektir. Bu yetki münhasıran olay mahkemesine aittir.

Ceza mahkemesinin öncelikle sanığa isnat olunan fiilin sanık tarafından işlenip işlenmediğini saptaması, yani maddi sorunu çözmesi gerekir. Kural olarak bu sorun çözüldükten sonra olayın hukuk karşısındaki durumu tespit edilecektir. Hukuki sorun; sanık tarafından gerçekleştirilmiş fiilin suç oluşturup oluşturmadığı, suç oluşturmakta ise hangi suçu oluşturduğu, bu suçun kamu adına takip edilebilir ve cezalandırılabilir bir suç olup olmadığı, hangi ölçüde bir cezanın belirlenmesi gerektiği gibi maddi ve yargılama hukukuna ilişkin normlar ile hukukun temel ilkeleri çerçevesinde çözülmesi gereken bir problemdir. Sağlıklı bir hukuki denetimin ön şartı, maddi vakıanın usulüne uygun, tam ve doğru olarak belirlenmiş olmasıdır.

Maddi sorunun, delil serbestîsi ilkesi doğrultusunda yargılama hâkimi tarafından, hukuka uygun yöntemle elde edilmiş ve usulünce tartışılmış her türlü delille çözülmesi gerektiğinde kuşku yoktur. Maddi gerçeğin açıkça ortaya konulmaya çalışılması, olayın sübutuna, suç teşkil edip etmediğine, suç oluşturuyorsa vasfının tayinine temas eden, sonuca etkili tüm delillerin toplanması ve tartışılması ile mümkündür.

Doktrin (Yener Ünver, "Ceza Muhakemesinde İspat", Ceza Hukuku Dergisi, 2006/2, s. 125, Erdal Yerdelen, Ceza Muhakemesinde Hükmün Gerekçesi, Adalet Yayınevi, Mart 2015, s. 356) ve uygulamada (YCGK'nın 01.05.2007 tarihli ve 2007/1-43 Esas - 2007/101 Karar sayılı kararı vb.) istikrarlı biçimde kabul edildiği üzere; eksik soruşturma ve araştırmanın söz konusu olduğu durumlarda mahkûmiyet kararı verilemeyeceği gibi beraat kararı da verilemez.

B. Somut Olayda Hukuki Nitelendirme

Şirket yöneticisi olan ve şirket adına hareket eden sanıkların ticari faaliyetleri sırasında fikir ve eylem birliği içerisinde hileli davranışlarla katılan şirketi zarara uğratmak suretiyle kendilerine yarar sağladıklarının iddia edildiği olayda;

... Giyim Ltd. Şti. adına hareket eden sanıklar ...ve ... tarafından katılan şirkete üretimi yaptırılan suça konu nevresim takımlarının Milli Savunma Bakanlığının açmış olduğu ihaleyi kazanan sanık ...’in ortağı ve yetkilisi olduğu ... Tekstil San. Ltd. Şti’ye satılmadan önce sanık ...’in ortağı olduğu ... Tekstil Ltd. Şti. ve sanık ...’un damadı olan sanık ... ...’in ortağı olduğu ... Tekstil Gıda İnş San. ve Tic. Ltd. Şti’ne satılması, sanıklar ... ve ...’in şirketlerinin sanık ... tarafından yönetildiğini, kamu ihalelerine katılım sağlamak için gerekli olan iş bitirme belgesi almak için söz konusu alım satım işinin yapıldığını savunmaları, katılan şirkete yapılacak iş karşılığında verilen ve sonradan karşılıksız olduğu anlaşılan çekleri keşide eden ... Tekstil Ltd. Şti’nin eski ortağının sanık ... ve suç tarihinden kısa süre önce bu şirket ile ... Giyim Ltd. Şti.’nin adreslerinin ayniyet arz etmesi, yine ... Tekstil Gıda İnş San. ve Tic. Ltd. Şti’nin merkez adresi ile ... Giyim Ltd. Şti’nin şube adresinin, ... Tekstil Ltd. Şti’nin kuruluş adresi ile ... Giyim Ltd. Şti’nin adresinin aynı olduğunun tespit edilmesi hususları birlikte dikkate alındığında;

Maddi gerçeğin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi ve müsnet suçun unsurlarının oluşup oluşmadığının tespiti bakımından; sanık ... tarafından katılan şirketten alınan mallar karşılığında ciro edilip verilen çekleri keşide eden ... Tekstil Ltd. Şti'nin ve katılan şirkete ait malların alım satımı ile ilgileri bulunan diğer şirketlerin; suç tarihinde vergi mükellefiyetlerinin ve gerçek bir ticari faaliyetlerinin bulunup bulunmadığı, suça konu çeklerin bedel hanesinde yazılı tutarda işlem yapacak ticari potansiyellerinin olup olmadığı, sanık ... ile çekleri kendisine verenler ve mal alım-satımı yapanlar arasında gerçek bir mal ya da hizmet alımının gerçekleşip gerçekleşmediği, ticari işlem hacimleri itibarıyla çek bedellerini ödeyebilecek mal varlıklarının bulunup bulunmadığı hususlarının araştırılması ile taraflar ve bahsedilen ilgililer arasındaki mal ve hizmet alımına ilişkin tüm fatura, belge ve ticari defterler de getirilerek alanında uzman bilirkişi heyetinden denetime elverişli rapor alınmasından sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre sanığın hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken eksik araştırmaya dayalı olarak hüküm kurulmasının usul ve kanuna aykırı olduğu kabul edilmelidir.

Bu itibarla, Yerel Mahkemece eksik araştırmaya dayalı olarak sanıklar hakkında nitelikli dolandırıcılık suçundan verilen direnme kararına konu beraat hükümlerinin bozulmasına karar verilmelidir.

V. KARAR

Açıklanan nedenlerle;

1- İstanbul 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 13.06.2023 tarihli ve 707-305 sayılı direnme kararına konu beraat hükümlerinin gerekçelerinin İSABETLİ OLMADIĞINA, söz konusu hükümlerin eksik araştırmaya dayalı olarak karar verilmesi isabetsizliğinden BOZULMASINA,

2- Dosyanın, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 18.02.2026 tarihli müzakerede oy birliğiyle karar verildi.