Mülhak vakıftan nafaka ve giysi yardımı almaya müstahak vakıf evladı tespiti davasında, vakfiyedeki batın şartının kız çocukları için aranmadığına dair karar.
Özet: Davacıların, mülhak vakfın vakfiyesinde belirtilen şartlar doğrultusunda nafaka ve giysi yardımı almaya müstahak vakıf evladı olduklarının tespiti talebiyle açtıkları davada, ilk derece ve istinaf mahkemeleri, vakfiyedeki batın şartının erkek evlatlar için genel gelir dağıtımına ilişkin olup erkek evladın kız çocuklarına şart koşulan giysi ve nafaka yardımı için geçerli olmadığına hükmederek, davacıların davalı vakıftan nafaka ve giysi yardımı almaya müstahak vakıf evlatları olduklarına karar vermiştir.
MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/611 E., 2024/1394 K.İLK DERECE MAHKEMESİ : Diyarbakır 2. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2022/42 E., 2022/541 K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar ... vekili ve ... Vakfı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA1. Dava dilekçesinde; davacı ...'in Diyarbakır'da Kurulu ... Vakfından nafaka ve giysi yardımı almaya müstahak evlad olduğunun tespitine karar verilmesi istenmiştir.2. Birleşen dosya dava dilekçesinde; davacı ...'ın Diyarbakır'da Kurulu ... Vakfından nafaka ve giysi yardımı almaya müstahak evlad olduğunun tespitine karar verilmesi istenmiştir.3. Yargılama sırasında aralarında fiili ve hukuki bağlantı bulunduğu gerekçesiyle davaların birleştirilmesine karar verilmiştir.II. CEVAP1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davaya konu vakfın mülhak vakıf olduğunu, 5737 sayılı ... Kanunu'nun (5737 sayılı Kanun) 76. maddesi: "Mülhak vakıflarda vakıf yönetimine, mülkiyet ve intifa hakkı iddiasına ait davalarda vakıf yönetimi ile Genel Müdürlük birlikte hasım gösterilir." amir hükmü nedeniyle kanuni hasım durumunda olduklarını, davacı tarafından açılan nafaka ve giysi yardımı almaya müstehak evladiyetin tespitine yönelik davalarda İlk Derece Mahkemesince bu konuda araştırma yapılırken dikkat edilmesi gereken hususlar bulunduğunu, dava, vasfı itibarıyla tespit davası olduğun, müvekkili olduğu İdarenin bu tür davalarda kanuni hasım olması nedeniyle, dava sonucu oluşacak yargılama giderleri ile vekalet ücretinden müvekkili olduğu kurumumun sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, davacının vakıf evladı olduğu ile ilgili iddiaları konusunda davasını kanıtlamasına ve dava dilekçesinin netice ve talep kısmının eksik kalması nedeniyle talebinin ne olduğunun açıklanmasının istenilmesine; aksi halde davasının reddine, kanuni hasım olma sıfatı ile her halükarda, mahkeme masrafları ve ücreti vekaletin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini savunmuştur.2. Davalı ... Vakfı vekili cevap dilekçesinde; vakfın vakıf senedinde öngörülen ana unsurun gerek galleye müstahik vakfın erkek evlatları arasında gerekse de erkek çocuklarının kız çocukları arasında batın tertibi olması karşısında davacının bu konudaki konumunun araştırılması gerektiğini, batın tertibinin ön batında yer alan herhangi bir evlat var iken sonraki batında yer alan evlatlar vakıf gelirinden yararlanamayacağı demek olduğunu, bu hususun vakfiyede erkekler için konulmuşsa vakıf kurucusunun kız evlatları için de öngörülmemesin düşünülemeyeceğini, erkek evlatlarının kız çocuklarına sadece nafaka ve giysi yardımı öngörüldüğünü, davada, davacının erkek evlatlarının kız çocuğu olduğunun ispatlanması gerektiğini, davacı tarafından açılan davanın davalı olarak müvekkili olduğu vakfın zorunlu taraf olması karşısında; açılan davanın somut delile dayanmayan, haksız ve mesnetsiz olması nedeniyle reddine karar verilmesini talep ettiklerini, müvekkili aleyhine yargılama gideri ile ücreti vekaletin kanun gereği hüküm altına alınmaması gerekmekte olduğunu savunmuştur. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile vakfiyedeki ifadeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde batın şartının erkek evlat için öngörüldüğü, erkek evladın kız çocukları için şart koşulan giyim ve nafaka yardımı için batın şartının bulunmadığı, davacıların erkek evlat soyundan gelen kız evlat oldukları vakfiyedeki erkek çocuklarının kız çocuklarına nafaka ve giysi olarak pay verilmesi şeklinde düzenleme olduğu bu sebeple davacıların, davalı vakfın nafaka ve giysi yardımı almaya müstehak vakıf evlatları olduklarının sabit olduğu bu kapsamda alınan bilirkişi raporunun hüküm kurmaya ve denetime elverişli olduğu gerekçesi ile asıl ve birleşen davanın kabulü ile asıl dosya davacısı ... ile birleşen dosya davacısı ...'ın Mülhak .... Vakfının nafaka ve giysi yardımı almaya müstehak vakıf evlatları olduklarının tespitine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalılar ... vekili ve mülhak vakıf vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleşen davanın mülhak vakfın vakfiyelerinde kız evlada şart koşulan nafaka ile giysi yardımını almaya yönelik tespit kararı verilmesi istemine ilişkin olduğu, dava konusu ... Vakfının 11 Şevval 942 H. (3 Nisan 1536 M.) tarihli vakfiyesinde nafaka ve giysi yardımı için birden fazla tekrar eden şekilde hükümlerin olduğu, vakfiyenin ikinci sayfasında; "...fakat vakfın gelirleri erkek çocukları arasında eşit şekilde bölüştürülür. Erkek çocuklarının kız çocuklarına ise nafaka ve giysi olarak pay verilmesi gerekir çünkü onlar benim evlatlarım ve vakfımın fakirleridirler ve kız çocukları için sıla-i rahimdir. Kız çocuğunun çocuklarına ise herhangi bir şey verilmeyecektir..." üçüncü sayfada; "... köyü ise Padişah tarafından verilen sahih bir temlik ile mülkiyetimize geçmiştir. Ve ben bu köyü bütün asırlarda erkek evlatlarıma ve onların çocuklarının çocuklarının çocuklarına batın tertibi üzere vakfettim. Köyün geliri onlara eşit şekilde köyde taksim edilecektir. Her hak sahibinin hakkının kendisine verilmesi düşüncesiyle erkek çocukların kız çocuklarına nafaka ve giysileri verilecektir..." yedinci sayfada ise; "...Bu vakfiyenin içeriğinden de anlaşılacağı üzere mülkümden olup vakfiyede bulunanları ve bahsedilen yerleri sahih/geçerli kanuni ve ebedi olarak asırlar boyunca batın tertibi üzere en olgun evlatlarıma vakfettim..." şeklinde birbirinin tekrarı mahiyetinde ibareler mevcut olduğu, vakfiyedeki ifadeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde batın şartının erkek evlat için öngörüldüğü, erkek evladın kız çocukları için şart koşulan giyim ve nafaka yardımı için batın şartının bulunmadığı, davacının erkek evlat soyundan gelen kız evlatlar olduğu, Diyarbakır 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 15.04.2014 tarihli ve 2014/177 Esas ve 2014/616 Karar sayılı kararı ile davacıların babası ...'in adı geçen vakfın galleye müstehak vakıf evladı olduğunun tespitine karar verildiği, Mahkeme kararı, nüfus kayıtları ve vakfiyedeki hükümler, bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde vakfeden ile davacılar arasında soy bağı ilişkisinin kanıtlandığı gözetilerek yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesi ile davalılar ... vekili ve mülhak vakıf vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurularının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 353/1-b-1. maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Sebepleri1. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek davalı mülhak vakfa karşı açılmış diğer davalarda İlk Derece Mahkemesince aldırılan bilirkişi raporları ile işbu davada aldırılan bilirkişi raporu arasında çelişkiler mevcut olduğunu, en son Diyarbakır 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/143 Esas sayılı dosyasında bilirkişi heyeti tarafından Vakfiyenin aslına bakıldığında sadece birinci nesil evlada galle fazlası, nafaka ve giysi yardımı olduğu birinci nesilden sonra bunların bütünüyle son bulduğunun değerlendirildiğini, çelişkinin giderilmesi için vakfiyeler getirtilip alanda uzman bilirkişiler tarafından incelenerek hazırlanacak bir bilirkişi raporuna göre karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.2. Davalı ... Vakfı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu, davacıların vakıf kurucusunun soyundan gelip gelmediği ve nafaka yardımı almaya hak kazanıp kazanmadığı tam olarak belirlenmesi gerektiğini, galle fazlası gibi nafaka ve giysi yardımında da batın şartı aranması gerektiğini, vakfiyede kız evlatlara yardımın niteliğinin yoksul durumdaki batından gelme kız evlatlarının mağduriyetini gidermek iken bu durumun araştırılmadığını, İlk Derece Mahkemesince müvekkil vakıf lehine vekalet ücreti takdir edilmesi gerektiğini ileri sürerek, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.B. Değerlendirme ve GerekçeAsıl ve birleşen dosyadaki dava, mülhak vakfın vakfiyelerinde kız evlada şart koşulan nafaka ile giysi yardımını almaya yönelik tespit kararı verilmesi istemine ilişkindir.Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile Bölge Adliye Mahkemesi kararındaki gerekçeye, 6100 sayılı Kanun’un 369/1. maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun’un 371. maddesinde yer alan sebeplerden biri de bulunmadığına göre, temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davalılar ... vekili ve mülhak vakıf vekilinin temyiz dilekçelerinde ileri sürdükleri nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1. maddesi uyarınca ONANMASINA,615,40 TL peşin harcın onama harcına mahsubu ile kalan 116,60 TL'nin temyiz eden ... Vakfından alınmasına,5737 sayılı ... Kanunu'nun 77/2. maddesi (7531 sayılı Kanun'un 20. maddesi ile değişik) uyarınca ... Genel Müdürlüğünden harç alınmasına yer olmadığına, peşin harcın istek halinde temyiz eden ... Genel Müdürlüğüne iadesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,24.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.