Kıbrısta kurulan vakfın galle fazlası ve evladı tespit davasında, Türk mahkemelerinin yargı yetkisizliği sebebiyle davanın usulden reddi kararının temyiz incelemesi.
Özet: Davacılar tarafından, bir vakfın galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduklarının tespiti istemiyle açılan davada, ilk derece mahkemesi talebi esastan reddederken; istinaf mahkemesi, vakfın Kıbrısta kurulmuş olması nedeniyle Türk mahkemelerinin yargı yetkisinin bulunmadığını tespit ederek, davanın dava şartı yokluğundan usulen reddine karar vermiş, bu karara karşı taraflarca temyiz yoluna başvurulmuştur.
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/2637 E., 2026/811 K.İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 18. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2018/321 E., 2024/83 K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar ve katılma yolu ile davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVADavacılar ... ve ... dava dilekçesinde; .... Vakfının galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduklarının tespitine karar verilmesini talep etmişlerdir.II. CEVAPDavalı ... vekili; dava konusu edilen vakfın kayıtlarına rastlanmadığını, vakıf evlatlığının tespitinin talep edilebilmesi için üst soyun kesinleşmiş vakıf evlatlığı kararının bulunması gerektiğini, üst soya dair kesinleşmiş yargı kararı sunulmadığını, kaldı ki talep edilen tespitin yapılabilmesi için vakfiyenin incelenmesi gerektiğini, dava konusu edilen vakfın kayıtlarına rastlanmadığını, açıklanan nedenlerle davanın reddini savunmuştur.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 5 Kasım 1823 tarihli ... Vakfiyeye göre, ...’nın vefatıyla galle fazlasını, batın şartı olmaksızın kendi sulbünden gelen evlatlarına şart kılındığı, davacıların iddia ettiği gibi akrabalara ve hısımlara galle fazlasından yararlanma şartı bulunmadığı, değerlendirmeye esas alınan şahsiyet kaydı ile nüfus kayıtlarına göre, vakıf kurucusu ...’nın evlatları, oğlu ..., ...’nın kızı ..., ...’ın ... ile evliliğinden olma oğulları ...., ...’in kızı ... olduğu, vakıf evlatlığının ...’nın kızı ...’den geldiği, vakıf evladı olmayan ... ’in ... Hanım ile evliliğinden başka ... ile evlenmesinden ... dünyaya geldiği, ... ve ...'in vakıf evladı olmadıkları için çocukları ...'in de vakıf evladı olmadığı, dolayısıyla davacıların dedesi ... ve soyundan gelenlerin vakıf evladı olmadıkları, ilgili yönetmelikler çerçevesinde, davacılar ... ile ...’in ... oğlu ... bin ... Vakfının evladı olmadıkları ve vakfiyede vakıf kurucusunun akrabalarına gelirlerden yararlanma şartı bulunmadığı için davacıların galle fazlasına müstehak vakıf evladı olmadıkları gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacılar tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu .... Müşiri ... oğlu ... Paşa Vakfı'nın 1238 H./1822 M. tarihli bir adet vakfiye ile 1239 H./1823 M. tarihli bir adet zeyl vakfiyesine göre Kıbrıs'ta kurulmuş olduğu, hayrı-zürri (mülhak) bir vakıf olduğu ve vakfedilen taşınmazların Kıbrıs adasında bulunduğu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 51. maddesi uyarınca işlerinin yönetildiği yer olan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Mahkemelerinin kesin yetkili olduğu, davada Türk Mahkemelerinin yargı yetkisinin bulunmadığı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 114/1-a maddesi gereğince Türk Mahkemelerinin yargı hakkının bulunmasının dava şartı olduğu, dava şartlarının 6100 sayılı Kanun'un 138. maddesi gereğince öncelikle inceleneceği, yargı hakkı bulunmama dava eksikliğinin de giderilmesi mümkün olmadığından, davanın dava şartı eksikliği sebebiyle usulden reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde verilen kararın isabetli olmadığı gerekçesi ile davacıların istinaf başvurusunun usulen kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın yargı yetkisi yokluğu sebebiyle dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZA. Temyiz Sebepleri1. Davacılar ... temyiz dilekçesinde; dava ve istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmişlerdir.2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; davanın reddine dair İlk Derece Mahkemesi kararında lehlerine vekalet ücretine hükmedilmesine rağmen, davacıların istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin davanın usulden reddine dair kararda lehlerine vekalet ücretine hükmedilmediğini ileri sürerek, temyiz incelemesi neticesinde kararın vekalet ücreti yönünden kaldırılması ve kararın düzeltilerek müvekkili İdare lehine vekalet ücretine hükmedilmesini talep etmiştir.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, vakfın gelir fazlasından faydalanma amacına yönelik galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduğunun tespiti istemine ilişkindir. Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, Bölge Adliye Mahkemesi kararındaki gerekçeye, 6100 sayılı Kanun’un 369/1. maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun’un 371. maddesinde yer alan sebeplerden biri bulunmadığına göre, temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davacılar ve davalı ... vekilinin temyiz dilekçelerinde ileri sürdükleri nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1. maddesi uyarınca ONANMASINA, 5737 sayılı ... Kanunu'nun 77. maddesinin ikinci fıkrası (7531 sayılı Kanun'un 20. maddesi ile değişik) uyarınca ... Genel Müdürlüğünden harç alınmasına yer olmadığına,732,00 TL peşin harcın onama harcına mahsubuna,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,24.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.