2821 Sayılı Sendikalar Kanununun 61. maddesi uyarınca sendika aidatı alacağı davasında işverenin temerrüde düşürülme şartlarının ve faiz başlangıcının Yargıtay tarafından değerlendirilmesi
Özet: Bu hukuki evrak, işverenin 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 61. maddesi uyarınca sendika üyelik aidatlarını süresinde sendikaya ödememesi nedeniyle ortaya çıkan alacak davasında, aidatların kesilmesi ve bir ay içinde gönderilmesi yükümlülüğüne rağmen faizin işlemeye başlaması için işverenin ayrıca temerrüde düşürülmesinin (ihtar çekilmesinin) gerektiğine; ancak toplu iş sözleşmesinde aidatın yatırılacağı tarihin belirtilmiş olması halinde ihtara gerek kalmadan o tarihten itibaren faize hükmedilmesi gerektiğine, aksi takdirde dava veya ıslah tarihinin temerrüt tarihi olarak kabul edileceğine hükmetmektedir.
9. Hukuk Dairesi         2012/34478 E.  ,  2012/37458 K.
    "İçtihat Metni"

    MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

    DAVA :Davacı, 2.000 TL aidat alacağının kesildikleri aylardan bir ay sonra başlayacak en yüksek işletme kredisi faizi oranında faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.
    Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır.
    Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
    Y A R G I T A Y K A R A R I
    A) Davacı İsteminin Özeti:
    Davacı, Belediye’nin Sendika adına kestiği aidatları 2821 sayılı yasanın 61 md. ve TİS hükümlerine aykırı olarak, ihtarnameye rağmen zamanında sendikaya ödemediğini ileri sürerek 2000 TL aidat alacağının faizleri ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.
    B) Davalı Cevabının Özeti:
    Davalı, taraflar arasında düzenlenen protokol gereğince ödeme yapıldığı, hangi aya ait aidatların talep edildiğinin belli olmadığı savunularak davanın reddini istemiştir.
    C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:
    Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, zamanaşımı savunması yerinde görülmeyerek, ... Belediye Başkanlığı emanet defteri kayıtlarına göre belediyenin sendikaya toplam 123.911,22 TL borcunun bulunduğu kabulü ile alacağının temerrüt tarihi olan 06/02/2006 tarihinden itibaren en yüksek işletme kredisi faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
    D) Temyiz:
    Kararı davalı temyiz etmiştir.
    E) Gerekçe:
    1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
    2- Dava, 2821 Sendikalar Kanunun 61. Maddesi uyarınca sendika üyelik aidatı alacağı isteğine ilişkindir.
    Sendikalar Kanunu'nun 61. maddesinin birinci fıkrasında: "İşyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesini tarafı olan işçi sendikasının, toplu iş sözleşmesi yapılmamışsa veya sona ermişse yetki alan işçi sendikasının yazılı talebi ve aidatı kesilecek sendika üyesi işçilerin listesini vermesi üzerine, işveren sendika tüzüğü uyarınca üyelerin sendikaya ödemeyi kabul ettikleri üyelik aidatını ve Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu gereğince sendikaya ödenmesi gerekli dayanışma aidatını, işçilere yapacağı ücret ödemesinden kesmeye ve kestiği aidatın nevini belirterek tutarını ilgili sendikaya göndermeye mecburdur." Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise, "Yukarıdaki fıkra gereğince sendika tüzüğüne uygun olarak kesilmesi istenen aidatı kesmeyen işveren ilgili sendikaya karşı kesmediği veya kesmesine rağmen bir ay içinde ilgili kuruluşa göndermediği miktar tutarınca genel hükümlere göre sorumlu olduktan başka aidatı sendikaya verinceye kadar bankalarca işletme kredilerini uygulanan en yüksek faizi ödemek zorundadır" denilmektedir.
    O halde; 2821 sayılı Sendikalar Kanunu'nun 61/1.maddesine göre bir işyerinde veya işletmede toplu iş sözleşmesi yapmak için 2822 Sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanununun 16. Maddesi uyarınca yetki belgesi alan işçi sendikası, yetki belgesine konu işyeri veya işletmede çalışan üyesi işçilerin listesini, sendika tüzüğüne göre üyelerin sendikaya ödemeyi kabul ettikleri üyelik aidatını ve sendikanın banka hesap numarasını işverene bildirmesi ve bu listeye göre üyelik aidatını kesilmesini ve sendikanın banka hesabına yatırmasını istemesi gerekir.
    Borçlar Kanunu'nun "Borçlunun temerrüdü" başlıklı 101. maddesinin birinci fıkrasında "Muaccel bir borcun borçlusu alacaklının ihtarı ile mütemerrit olur. " İkinci fıkrasında ise "Borcun ifa edileceği gün müttefikan tayin edilmiş veya muhafaza edilen bir hakka istinaden iki taraftan birisi bunu usulen ihbarda bulunmak suretiyle tespit etmiş ise, mücerret bu günün hitamı ile borçlu mütemerrit olur. " hükümleri yer almaktadır.
    Ayrıca 2821 sayılı Sendikalar Kanunu'nun 61/2. fıkrasında sendika üyelik aidatının bir ay içerisinde sendikaya gönderilmesi öngörülmüş ise de; yukarıda açıklandığı şeklide kanunda işverene bir aylık ödeme süresi öngörülmesi temerrüt için yeterli görülmemiş, işverenin ayrıca temerrüde düşürülmesi gerektiği kabul edilmiştir.
    Toplu İş Sözleşmelerinde kesilen aidatın ne zaman sendikaya yatırılacağı hususu düzenlenmiş ise ( 2822 Sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanununun 16. Maddesi uyarınca yetki belgesi alan işçi sendikası, her yetki döneminde yetki belgesine konu işyeri veya işletmede çalışan üyesi işçilerin listesini, sendika tüzüğüne göre üyelerin sendikaya ödemeyi kabul ettikleri üyelik aidatını ve sendikanın banka hesap numarasını işverene bildirmesi koşulu ile ) ayrıca ihtara gerek kalmadan bu tarihlerden itibaren faize karar verilmeli, düzenlenmemiş ise taraf sendikanın işvereni temerrüde düşürmesi gerekir. Dava tarihinden önce sendika tarafından işverenin temerrüde düşürülmesi söz konusu değil ise dava ve ıslah tarihi temerrüt tarihini oluşturmaktadır.
    Somut olayda, sendika ile işveren arasında imzalanan Toplu İş Sözleşmeleri dosyaya getirtilmemesi sebebi ile bu konuda düzenleme olup olmadığı tespit edilememiş ise de, Sendikanın toplu iş sözleşmesi döneminde yetki belgesine konu işyeri/işletmede çalışan üyesi işçilerin listesini, sendika tüzüğüne göre üyelerin sendikaya ödemeyi kabul ettikleri üyelik aidatı miktarını ve sendikanın banka hesap numarasına dair her üç bilgiyi içeren bildirimi davalı işverene göndermediğinin anlaşılması karşısında sendikaca işverene gönderilen 20.01.2006 tarihli ihtarnamenin tebliğ tarihi temerrüt tarihini oluşturacaktır. Ancak, ihtarname tebliğ tarihi araştırılmadan karar verilmesi hatalıdır.
    Bundan başka, davacı dava dilekçesinde dava konusu aidatların ilişkin olduğu dönemi belirtmeyerek HMK 119 maddesi hükmüne uygun hareket etmemiş; Mahkemece davacıya dilekçesi açıklattırılmamıştır.
    HMK 119 maddesi hükmünce dava dilekçesinde davanın dayanağını oluşturan tüm olayların gösterilmesi zorunludur. Bu nedenle dava dilekçesi açıklatılarak hangi yıllarla ilişkin aidat alacaklarının istendiği belirlenmelidir.
    Öte yandan dava konusu edilen aidat alacaklarının ait olduğu tarih aralığı belirlendikten sonra davalı işverenin dava ve ıslah dilekçesine karşı süresi içerisinde yaptığı zamanaşımı savunması değerlendirilmelidir. Bu savunma dikkate alınmadan reddine karar verilmesi hatalıdır. Anılan alacaklar Borçlar kanununun 126. maddesi uyarınca 5 yıllık zamanaşımına tabi olup, bu sürenin ıslah ve dava tarihinden itibaren geriye doğru hesap edilmesi gerekir.
    O halde Mahkemece dosyaya Belediye ile sendika arasında imzalanan TİS’ler getirtilerek, tespit edilecek uyuşmazlık konusu dönemde yürürlükte olan TİS’lerden üyelik ve varsa dayanışma aidatı ile yararlanan işçilerin sayısı belirlenerek ve üyelik fişleri dosyaya getirtilerek, bu döneme ait Belediye emanet defteri kayıtları eksiksiz olarak yeniden istenerek, getirtilecek üye listesi ve varsa dayanışma aidatı ile yararlanan işçilerin listesi üzerinden bilirkişi vasıtası ile tespit edilecek aidat alacağı miktarı, Belediye kayıtları ile de karşılaştırılarak, ödeme dekontlarının tamamı dosyaya getirtilip zamanaşımı defi dikkate alındıktan sonra kalan alacaklara yönelik yapılan ödeme olup olmadığı da ayrıca belirlenerek sonuca gidilmelidir. Ayrıca ... ve Otobüs İşletmesi ile ilgili taraf beyanları doğrultusunda araştırma yapılarak, davalı savunmasında açıklandığı şekilde ... Büyükşehir Belediyesi’ne devir olup olmadığı, davalı kurum tarafından burada çalışan işçilerin ücretlerinden kesilip sendikaya ödenmeyen zamanaşımı defi dışında kalan döneme ait alacak olup olmadığı kesin olarak saptanarak yukarıdaki açıklamalar uyarınca karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması hatalıdır.
    F) Sonuç:
    Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 13.11.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.