Aralıklı çalışan işçinin kıdem tazminatı hesaplamasında hizmet birleştirmesi, avans ödemeleri ve organik bağ bulunan grup şirketlerinin sorumluluğuna ilişkin Yargıtay içtihadı.
Özet: Yargıtay, işçinin kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer işçilik alacakları talebine ilişkin davada, yerel mahkemenin davalı şirketle organik bağı bulunan yurt dışındaki ayrı bir tüzel kişilik nezdindeki çalışma süresini davalı sorumluluğuna dahil etmemesini hatalı bularak, aynı işveren grubuna bağlı farklı şirketlerdeki hizmetlerin birleştirilmesi gerektiğini belirtmiş; ayrıca, aralıklı çalışmaların kıdem tazminatı hesabında nasıl dikkate alınması gerektiğini, önceki tasfiyeler, avans niteliğindeki ödemeler ve zamanaşımı hükümleri çerçevesinde yeniden değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayarak, yerel mahkemenin bu konudaki kararını bozmuştur.
9. Hukuk Dairesi         2012/29363 E.  ,  2012/37578 K.
    "İçtihat Metni"

    MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ
    DAVA :Davacı, kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin, hafta tatili, bayram ve genel tatil ücret alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.
    Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.
    Hüküm süresi içinde taraflar avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
    Y A R G I T A Y K A R A R I
    1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre tarafların aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
    2-Davacı işçi, davalı şirketin yurt içi ve yurt dışında bulunan şantiyelerinde çalıştığını, saat ücreti üzerinden yabancı para olarak belirlendiğini, 3 öğün yemek yardımı, barınma ve ısınma gibi ihtiyaçlarının işveren tarafından karşılandığını, haklı bir neden olmaksızın iş sözleşmesinin işverence feshedildiğini beyanla, kıdem tazminatı ile ihbar tazminatı ile bir kısım işçilik alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir.
    Davalı, zamanaşımı defini ileri sürmüş, çalışmaların bir kısmının ayrı tüzel kişiliklerde geçtiğinden bahisle husumet itirazında bulunmuş, iş sözleşmelerinin belirli süreli olduğu, haklarının ödendiğini savunmuştur.
    Mahkemece, davacının yabancı uyruklu ve aralarında ortaklık ve irtibat görülmeyen ... şirketinin işverenliğinde çalıştığı, iş sözleşmesinde sadece imzasız şirket kaşesinin görüldüğü anlaşılmakla davacının, davalı şirkete bağlı olarak çalışması söz konusu olmadığı gerekçesiyle adı geçen dava dışı şirkette geçen dönem için isteklerin reddine, davalı işveren yönünden kısmen kabulüne karar verilmiştir.
    Dosya içindeki bilgi ve belgelere göre davacı işçi zaman zaman davalı şirket işçisi olarak çalışmış bazen de davalı şirkete organik bağı olduğu anlaşılan dava dışı ... şirketinin işçisi olarak yurt dışına gönderilmiştir. Davacı işçinin davalı ile aynı ismi taşıyan yabancı şirket işçisi olarak çalışmış olması karşısında adı geçen şirketin davalı şirket ile aynı guruba bağlı olduğu ve yurt dışında faaliyetleri yürütmek için kurulmuş bir şirket olduğu anlaşılmaktadır. Davalı ile aralarında organik bağ olmakla, dava dışı şirket dönemine ait davaya konu işçilik alacaklarından da davalı şirket sorumlu tutulmalıdır.
    3-Davacı işçi davalıya ait değişik şantiye işyerlerine aralıklarla çalıştığını iş sözleşmesinin işverence feshedildiğini ve haklarının ödenmediğini ileri sürerek ihbar ve kıdem tazminatı ile diğer bazı işçilik alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir.
    Davalı işveren zamanaşımı defini ileri sürmüş, çalışmaların bir kısmının ayrı tüzel kişiliklerde geçtiğinden bahisle husumet itirazı yapılmış ve iş sözleşmelerinin belirli süreli olduğu, haklarının ödendiği savunmuş ve ibranameye dayanmıştır.
    Mahkemece, davacı işçinin aralıklı çalışmalarının sona erdiği dönemlerde yapılan ödemeler tasfiye olarak değerlendirilerek bu yönde hazırlanan ek rapor doğrultusunda isteklerin kısmen kabulüne karar verilmiştir.
    Kararı her iki taraf vekili de temyiz etmiştir.
    1475 sayılı Yasanın 14/2 maddesi, işçinin aynı işverene bağlı olarak bir ya da değişik işyerlerinde çalıştığı sürelerin kıdem hesabı yönünden birleştirileceğini hükme bağlamıştır. O halde kıdem tazminatına hak kazanmaya dair bir yıllık sürenin hesabında, işçinin daha önceki fasılalı çalışmaları dikkate alınır. Bununla birlikte, her bir fesih şeklinin kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde gerçekleşmesi, hizmet birleştirmesi için şarttır. İşçinin önceki çalışmaları sebebiyle kıdem tazminatı ödenmişse, aynı dönem için iki defa kıdem tazminatı ödenemeyeceğinden, tasfiye edilen dönemin kıdem tazminatı hesabında dikkate alınması mümkün olmaz. Yine, istifa etmek suretiyle işyerinden ayrılan işçi kıdem tazminatına hak kazanmayacağından, istifa yoluyla sona eren önceki dönem çalışmaları kıdem tazminatı hesabında dikkate alınmaz. Ancak aynı işverene ait bir ya da değişik işyerlerinde çalışılan süre için kıdem tazminatı ödenmemişse, bu süre aynı işverende geçen sonraki hizmet süresine eklenerek son ücret üzerinden kıdem tazminatı hesaplanmalıdır. Zamanaşımı definin ileri sürülmesi halinde, önceki çalışma sonrasında ara verilen dönem on yılı aşmışsa önceki hizmet bakımından kıdem tazminatı hesaplanması mümkün olmaz.
    İşçinin iş sözleşmesi feshedilmediği halde çeşitli nedenlerle kıdem tazminatı adı altında yapılan ödemler avans niteliğinde sayılmalıdır. İşçinin iş sözleşmesinin feshinde kıdem tazminatına hak kazanılması durumunda, işyeri ya da işyerlerinde geçen tüm hizmet sürelerine göre kıdem tazminatı hesaplanmalı, daha önce avans olarak ödenen miktar yasal faiziyle birlikte mahsup edilmelidir. Dairemizin Kararlılık kazanmış olan uygulaması bu doğrultudadır (Yargıtay 9.HD. 2008/18826 E, 2008/14859 K).
    Dosya içindeki bilgi ve belgelere göre davacı işçi davalı işverenin değişik şantiyelerinde aralıklarla çalışmıştır. Davalı işveren iş ilişkisinin her defasında sona erdirildiğini ve yasal hakların ödendiğini savunmuştur. Bu yönde bazı ödeme belgeleri ile ibranameler sunulmuşsa da davacı vekili belge asıllarının getirtilmesini talep etmiş ve fotokopi olan belgeler üzerinden değerlendirme yapılamayacağı bildirilmiştir. Mahkemece belge asılları getirtilmemiştir. Dosyaya işverence fotokopi olarak sunulan ödeme, ihbar öneli tanıma, ibraname gibi belgelerin geçerliliğinin denetlenebilmesi için asıllarının getirtilmesinin ardından davacı taraftan diyecekleri sorulmalı ve mahkemece geçerlilik denetimi yapılmalıdır. İşçinin imzasını taşımayan belgelere değer verilmemelidir.
    İşçinin imzasını taşıyan, fesihten sonra düzenlenen ve savunma ile çelişmeyen, davaya konu hakların sayıldığı ibranamelere değer verilmeli, salt miktar içermemiş oluşu ibranamenin geçersizliği sonucunu doğurmamalıdır. Miktar içeren ibranameler ise makbuz olarak değerlendirilmelidir.
    Davacının aralıklı çalışmalarının her birinin iş sözleşmesinin feshi ile sonlanıp sonlanmadığı belirlenmeli ve bu feshe göre işçiye yasal haklarının ödenip ödenmediği tespit olunmalıdır. Feshe göre işçilik haklarının ödendiği belirlendiğinde, önceki çalışmalarının tasfiye edildiği kabul edilmeli ve tazminat hesabı açısında daha sonraki çalışma süresine eklenmemelidir. Ancak yapılan ödemelerin yasal hakların altında kaldığının anlaşılması halinde yine tasfiye esası benimsenmekle birlikte zamanaşımı defi sebebiyle zamanaşımına uğramayan dönem için belirlenen fark alacaklar her bir dönem ücretine göre belirlenmeli ve istekler yönünden karar verilmelidir.
    İşçinin iş sözleşmesinin feshinde işçilik alacaklarının hiç ödenmediği anlaşıldığında bu defa aralıklı çalışma süreleri birleştirilmeli ve en son tazminata hak kazanacak şekilde gerçekleşen feshe göre son ücret üzerinden hesaplama yapılarak sonuca gidilmelidir.
    Mahkemece, eksik hususlar tamamlanarak bilirkişiden yukarıda belirtilen esaslar dahilinde denetime elverişli rapor alınmalı ve sonucuna göre karar verilmelidir.
    Sonuç: Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 13.11.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.