Adana Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinin taşıma sözleşmesi kaynaklı itirazın iptali davasında güzergah ihlali ve navlun ücreti iadesine dair istinaf kararı.
Özet: Davacı, taşıma sözleşmesi kapsamında davalıya ödediği navlun bedelinin iadesi ve icra takibine yapılan itirazın iptali talebiyle dava açmış; davalının, anlaşmaya aykırı olarak güzergahı değiştirerek emtiaları farklı bir ülkeye teslim ettiğini ve bu durumdan kaynaklanan ek masrafları davacının karşılamak zorunda kaldığını iddia ederken; davalı ise taşıma sözleşmesinin şartlarına uyduğunu, güzergah konusunda anlaşma olduğunu veya net olmadığını, kendi sorumluluklarını yerine getirerek navlun bedellerini araç sahiplerine ödediğini savunmuştur.

T.C. ADANA BAM 22. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2026/2135 - 2026/37

T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
22. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2026/2135
KARAR NO : 2026/37
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN :
ÜYE :
ÜYE :
KATİP :
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 24/10/2025
NUMARASI : 2025/1031 Esas ve 2025/955 Karar
DAVACI :
VEKİLLERİ : Av.
DAVALI :
VEKİLİ : Av.
DAVANIN KONUSU : İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ :16/09/2026
KARAR YAZIM TARİHİ :16/09/2026
... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 24/10/2025 tarih, 2025/1031 Esas ve 2025/955 Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ile dava dışı 3. Kişi ... şirketi arasında yapılan Taşıma Sözleşmesi gereğince dava dışı 3. Kişi ... şirketine ait emtiaların, ...'den teslim alınıp, Sarp sınır kapısından çıkış yapılmak suretiyle Gürcistan-Rusya-Kazakistan rotası takip edilerek Almatı/Kazakistan'a taşınması hususunda anlaşma sağlandığını, davacı şirketin almış olduğu taşıma işini sözleşmede belirtilen koşullarda yapılması için davalı şirket ile anlaşma sağladığını, davalı tarafından düzenlenen 16.09.2022 tarih, ... numaralı, 09.09.2022 tarih ... numaralı, 05.09.2022 tarih ... numaralı ve 01.09.2022 tarih ... numaralı faturalara istinaden 36.500 USD navlun ücretinin davacı tarafından davalıya ödendiğini, dava dışı 3. Kişiye ait emtiaların araçlara yüklenerek sözleşmede belirtilen güzergah üzerinden alıcısına teslim edilmek üzere yola çıktığını,
... plakalı araçlara yüklenen emtiaların sözleşme gereği Artvin'de bulunan Sarp Sınır kapısından çıkarılması gerekirken, taşıtanın emri ve talimatı olmadığı halde davalı tarafından güzergah değiştirilerek Ağrı Doğubeyazıt” da bulunan Gürbulak sınır kapısından çıkarılarak İran'a götürüldüğün ve Bazargan Gümrük Müdürlüğüne bağlı bir gümrük deposuna teslim edildiğini, emtiaların yüklenmiş olduğu ... plakalı araçların Artvin'de bulunan Sarp sınır kapısı yönünde gitmesi gerektiği halde Ağrı Doğubeyazıt'ta bulunan Gürbulak sınır kapısına yakın bir yerde konuşlandığını ve şoförlerin navlun ücretlerini alamaması sebebiyle taşıma işini durdurduklarını, davalının gerçekleştirmekte olduğu taşıma işinde, taşıtanın emri ve talimatı olmadan güzergah dışına çıkıldığı gibi bir kısım emtiaların da hukuka aykırı bir şekilde başka bir alıcıya teslim edildiğinin görüleceğini, navlun ücretleri ödenmediğini iddia eden araçların navlun ücretlerinin davacı tarafından ödendiğini, İran'da depoya bırakılan 4 adet aracın depo sahibi tarafından navlun ödemesinin yapıldığından bahisle emtialar üzerinde hak iddia edildiğini, depoda bulunan emtiaların navlun ücretlerinin ve diğer masraflarının da davacı tarafından ödendiğini, davalı borçluya .... Noterliğinden 31.10.2022 tarih, 30175 yevmiye numaralı ihtarname gönderildiğini, ihtarname ile navlun ücreti olarak davalıya ödenen 36.500 USD'nin araç sahiplerine davacı tarafından ödenmesi nedeniyle iade edilmesi talep edildiğini, davalının herhangi bir ödeme yapmaması üzerine .... İcra Müdürlüğü'nün 2023/3126 Esas sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlatıldığını, davalının haksız itirazı üzerine takibin durdurulduğunu, haksız itirazın iptali ile takibin devamına, alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirket tarafından taşıma yapan araçlara navlun bedelli ödemelerinin eksiksiz ve sorunsuz şekilde yapıldığını, ürünlerin taşındığı 8 araç için dava dışı ... Uluslararası Nak. Tur. İnş. Oto. Pet. Ürün İth. İhr. Ltd. Şti.'ne 46.900 USD, ... Lojistik İthalat İhracat Ltd. Şti.” ne 2 araç için de 8.200USD olmak üzere toplam 55.100 USD navlun bedelinin ödendiğini, davacı firma ile davalı arasında yapılan sözleşmelerin tek seferlik taşıma sözleşmesi olup, güzergaha ilişkin kayıtların bu sözleşmenin esas unsuru olduğunu, 07.09.2022, 19.08.2022 ve 29.08.2022 tanzim tarihli imzalanan taşıma sözleşmesinde güzergaha ilişkin kayıtların konulmadığını, davalı şirket tarafından da alternatif güzergahlar düşünülerek navlun fiyatı verildiğini, işbu önerinin davacı firma tarafından da kabul edildiğini, davalı firma tarafından taraflar arasında kararlaştırılan sözleşme hükümlerine riayet edilerek sorumlulukların yerine getirildiğini, taraflar arasında güzergaha ilişkin herhangi bir anlaşma yapılmadığı gibi araçların güzergahı konusunda eksik ve hatalı bilgi verildiği iddialarının da gerçeği yansıtmadığını, taraflar arasında imzalanan taşıma sözleşmelerinin 29.09.2023 tarihinde taraflarca karşılıklı olarak feshedildiğini, davalı firma tarafından toplam 55.100USD navlun bedeli ödemesi yapıldığını, haksız davanın reddine, alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ :
... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 24/10/2025 tarih, 2025/1031 Esas ve 2025/955 Karar sayılı kararında, davacı tarafça hazırlanın takip talebinde ve .... İcra Dairesince hazırlanan ödeme emrinde alacağın TL karşılığının bulunmadığını, bu nedenle ortada geçerli bir takibin de bulunmadığını, itirazın iptali davasının takibe sıkı sıkıya bağlı olup davanın görülebilmesinin ön şartının ortada geçerli bir takip olması olduğunu, somut olayda ortada geçerli bir takip olmadığından davanın da usule aykırı olduğu ve dava şartının yerine getirilmediği gerekçesi ile davanın usulden reddine karar verilmiştir.
DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemenin kararı, dosyanın geldiği usuli aşama ile de bağdaşmadığını, dosyanın ... Asliye Ticaret Mahkemesi’ne geliş şeklinin de önemli olduğunu, bu mahkeme, uyuşmazlığı ilk kez sıfırdan inceleyen bir mahkeme olmadığını, yetkisizlik kararı sonrası gönderilen, önemli ölçüde tahkikatı tamamlanmış ve bilirkişi raporu alınmış bir dosyayı devraldığını, bu durumda mahkemenin, dosyanın geldiği usuli aşamayı ve önceki işlemleri gözeterek karar vermesi gerektiğini, önceki mahkemece alınan deliller, yapılan incelemeler ve tamamlanan tahkikat işlemleri yok sayılarak, sanki hiç yargılama yapılmamış gibi sırf takip talebinin şekli üzerinden hüküm kurulmasının hukuken isabetsiz olduğunu, dahası, .... Asliye Ticaret Mahkemesi dosya üzerinde yıllarca esasa dönük işlem yapmış olduğunu, davalı taraf da buna göre savunmasını geliştirmiş olduğunu, bilirkişi raporlarına itiraz etmiş olduğunu, dosya tahkikatı fiilen tamamlanma aşamasına geldiğini, böyle bir dosyanın, yalnızca devralan mahkemenin yeni bir usulî bakış açısıyla doğrudan reddedilmesi, taraflarda öngörülemezlik yaratmakta ve yargılamanın bütünlüğünü zedelediğini, bu nedenle karar, yalnızca maddi hukuk yönünden değil, yargılamanın usuli devamlılığı bakımından da kaldırılması gerektiğini, icra takibinin hiç mevcut olmadığına ilişkin bir durum söz konusu olmadığını, ödeme emrinin düzenlendiğini, takip işlemiş olduğunu, davalı itiraz ettiği ve itirazın iptali davası açıldığını, takip talebinde yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığının nasıl gösterildiğine ilişkin tartışma, somut dosyada “takibin yokluğu” veya “davanın dinlenemezliği” sonucunu doğurmaması gerektiği kanaatinde olduğunu, mahkeme, bu tartışmayı taraflara usulünce açmamış, hukuki dinlenilme hakkını gözetmemiş olduğunu, dosyanın esasına girmediği ve olgunlaşmış bir uyuşmazlığı çözümsüz bıraktığını, açıklanan nedenlerle; ... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 24/10/2025 tarihli, 2025/1031 Esas ve 2025/955 Karar sayılı davanın usulden reddine ilişkin kararının kaldırılmasına, Bölge Adliye Mahkemesi’nce dosyanın mevcut haliyle esastan karar verilemeyeceği kanaatine varılması halinde; usulden ret kararının kaldırılarak, dosyanın esası incelenmek ve tüm deliller değerlendirilerek yeniden hüküm kurulmak üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine, öncelikle, dosyanın geldiği aşama ve toplanmış delil durumu gözetilerek, davalının icra takibine yaptığı itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesine, davalı aleyhine, koşulları oluştuğundan icra inkâr tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına, karar verilmesini talep etmiştir.
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :
Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi'nce davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.
İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.
İstinaf konusu uyuşmazlık, takip talebinde yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığının gösterilmemiş olması nedeniyle, geçerli (usulüne uygun) bir icra takibinin bulunup bulunmadığı ve buna bağlı olarak itirazın iptali davasına özgü dava şartının gerçekleşip gerçekleşmediği noktalarında toplanmaktadır.
2004 sayılı İİK'nın 67.maddesinde düzenlenen itirazın iptali davası, alacaklının icra takibine karşı, borçlunun itirazının iptali ile itiraz üzerine duran takibin devamını sağlamayı amaçlayan, icra takibine sıkı sıkıya bağlı, takip hukuku içinde olmakla birlikte maddi hukuk ilişkisinin incelenerek uyuşmazlığı kesin hükümle sonuçlandıran bir davadır. Bu davanın açılabilmesi ve davanın esası hakkında karar verilebilmesi için 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunundaki genel hükümlerin yanı sıra itirazın iptali davalarına özgü bazı dava şartlarının bir arada bulunması gerekir. Bunlar; alacaklının dava ve takipte hukuki yararının bulunması, geçerli bir ilâmsız icra takibi yapılmış olması, süresi içinde yapılmış geçerli bir itirazın bulunması ve davanın itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içerisinde açılmasıdır (Yargıtay 3.HD'nin 30.09.2024 Tarih ve 2024/1347 Esas-2655 Karar sayılı ilamı).
2004 sayılı İİK'nın 58/3.maddesinde, alacağın veya istenen teminatın Türk parasıyla tutarının ve faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı günün, alacak veya teminat yabancı para ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiğinin ve faizinin takip talebinde belirtilmesi gerektiği düzenlenmiştir. Yine aynı Kanun'un 60/1-1.maddesinde de, alacaklının veya vekilinin banka hesap numarası hariç olmak üzere, 58. maddeye göre takip talebine yazılması lazım gelen kayıtların ödeme emrinde bulunması gerektiği belirtilmiştir.
Somut olayda, .... İcra Müdürlüğünün 2023/3126 Esas sayılı icra takip dosyası incelendiğinde; alacaklısının davacı ... Depolama ve Dağıtım Hizmetleri Ticaret Limited Şirketi borçlusunun davalı ... Uluslararası Taşımacılık Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olduğu, ödeme emrinde ve takip talebinde takip konusu yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığının gösterilmediği anlaşılmaktadır.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında yapılan değerlendirmede, itirazın iptali davalarında usulüne uygun bir icra takibinin bulunmasının bu dava türüne özgü bir dava şartı olduğu, 2004 sayılı İİK m. 58/3 ve 60/1-1 hükümleri uyarınca alacaklının takibe konu yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığını takip talebinde göstermesi zorunlu olup buna bağlı olarak bu zorunluluğun ödeme emrinde de yerine getirilmesi gerektiği, bu noksanlık kamu düzeni ile ilgili olduğundan bu hususun takibin her safhasında re'sen göz önünde tutulması gerektiği (Yargıtay HGK'nun 12/05/1999 tarih ve 1999/12-271 E.-99/301 K. sayılı kararı), somut olayda takip talebinde ve ödeme emrinde yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığı gösterilmediğinden "usulüne uygun bir icra takibinin bulunması" şeklindeki dava şartının gerçekleşmediği anlaşıldığından, İlk Derece Mahkemesince davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesinde herhangi bir isabetsizlik görülmemiştir (Yargıtay 3. HD'nin 24/02/2025 Tarih ve 2025/617 E.-1082 K. sayılı Bölge Adliye Mahkemesi Kararları Arasındaki Uyuşmazlığın Giderilmesi Kararı, Yargıtay 11.HD'nin 25/09/2024 Tarih ve 2023/4847 E.-2024/6761 K. sayılı kararı aynı yöndedir).
Yukarıda belirtilen sebeplerle İlk Derece Mahkemesi'nce verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu, davacı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1)-... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 24/10/2025 tarih, 2025/1031 Esas ve 2025/955 Karar sayılı kararına karşı davacı vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2)-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 732,00.TL karar ve ilam harcı peşin alındığından YENİDEN ALINMASINA YER OLMADIĞINA,
3)-6100 sayılı HMK'nın 326/1 maddesi gereğince davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
4)-6100 sayılı HMK'nın 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
5)-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde İADESİNE,
6)-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesince karar tebliğ işlemlerinin Dairemizce YAPILMASINA,
Dair, dairemizce dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda oy birliğiyle, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 353/1-b-1 bendi gereğince aynı kanunun 361/1 maddesi gereğince Dairemiz kararının tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere 16/09/2026 tarihinde karar verildi.
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır