Ankara 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin, 6769 Sayılı SMK 5/1-h maddesi uyarınca "dini değerleri veya sembolleri" gerekçesiyle reddedilen marka tescil başvurusunun iptali davası.
Özet: Davacının "... " kelimesini içeren marka başvurusunun, kurum tarafından "ibadet edilen yer" anlamına geldiği ve dini değerleri veya sembolleri içeren işaret olduğu gerekçesiyle reddedilmesi üzerine açılan davada, davacı bu kelimenin mimari bir terim olduğunu ve dine özgü olmadığını savunmuştur. Yapılan incelemelerde ve bilirkişi raporunda, "..." kelimesinin dini bir değer/sembol ifade eder şekilde kullanılmadığı, marka görselinde bu algıyı tetikleyecek bir unsur bulunmadığı, ticari bir kullanımda ortalama duyarlılıktaki inanç sahipleri üzerinde kutsal etki yaratmayacağı ve tüketicinin bu ibareye farklı anlam yükleyeceği belirtilmiştir.

T.C. ANKARA 4. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/57 Esas - 2026/230

T.C. "TÜRK MİLLETİ ADINA"
ANKARA
4. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR
HUKUK MAHKEMESİ
K A R A R
ESAS NO : 2025/57
KARAR NO : 2026/230
DAVA : Marka ... Sayılı ... Kararı İptali
DAVA TARİHİ : 07/02/2025
KARAR TARİHİ : 13/05/2026 Yazıldığı tarih : 22/05/2026
İDDİA:
Davacı vekili dava dilekçesinde ÖZETLE: Müvekkilinin ... sayılı “...” markası için yapılan marka tescil başvurusunun SMK’nın 5/1-h maddesi kapsamında red edildiğini, “...” kelimesinin Türkçe sözlükte bulunmadığını, bu kelimenin cami, kilise ve sinagog gibi dinsel mekan olmadığını, inşaat ve mimari alanda kullanılan bir terim olduğunu, herhangi bir dine özgü olmadığını, ... tarafından ... kelimesinin tescil edildiğini belirterek .... 09.12.2024 tarih ve ... sayılı ... kararının iptalini, ... sayılı markasının tescil işlemlerinin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiş, duruşmada da dilekçesini aynen tekrar etmiştir.
SAVUNMA:
Davalı kurum vekili dilekçe ve beyanında ÖZETLE: Alınan kararlar ve yapılan işlemlerin usule ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.
MUHAKEME:HMK kapsamında "Yazılı Yargılama Usulü " uygulanmıştır.
DELİLLER ve DEĞERLENDİRME:
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın;
Davacı firmanın 35,41,42,43,44 ve 45 inci sınıftaki emtialar yönünden ... başvuru sayılı markasının SMK 5/1 -h bendine göre " Dini değerleri veya sembolleri içeren işaret " olduğu gerekçesiyle mutlak ret sebebi sayılarak davacı başvurusunun ve itirazının nihai olarak reddi konusunda verilen ... sayılı ... kararının iptalinin gerekip gerekmediği noktasında olduğu anlaşılmıştır.
... kararının 10.12.2024 tarihinde davacı tarafa tebliğ edildiği, davacının da 5000 sayılı ... Kanununun 15/C maddesinde öngörülen iki aylık süre içerisinde 07.02.2025 tarihinde ve 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu 156.ncı maddesinde görevli ve yetkili mahkemeye dava açtığı anlaşılmıştır.
... ... ...'nun sayılı kararında;" ... başvuru numaralı "..." ibareli başvurunun 6769 s. SMK'nın 5/1-(h) bendi uyarınca reddine yönelik ... kararına karşı yapılan itiraz incelenmiştir.
Bilindiği üzere, 6769 s. SMK'nın 5/1-(h) bendi "Dini değerleri veya sembolleri içeren işaretler marka olarak tescil edilmez" hükmünü amirdir. Bununla birlikte, ... şu açıklamalar yer almaktadır; "Bir işaretin ilgili bent kapsamında değerlendirilmesinde iki temel unsur dikkate alınır: Toplumda sadece dini bir terim ya da sembol olarak kullanılan ya da doğrudan dini bir çağrışım yapan işaretleri münhasıran ya da esas unsur şeklinde içeren işaretler bu kapsamda değerlendirilir. (Örneğin, "....", kutsal kitapların isimleri v.b.) Dini bir içerik ve anlama sahip olmakla birlikte başka alanlarda da kullanılması. ya da doğrudan dini çağrışım yapan bir ibare olmaması gibi nedenlerle doğrudan dini değerlere atıfta bulunmayan işaretler Yapılan incelemede, başvurunun "..." ibaresinden oluştuğu ve ... ibaresinin “ibadet edilen yer, ibadethane, ibadete mahsus bina” anlamına geldiği ve bu kapsamda 6769 s. SMK'nun 5/1-(h) bendi gereğince verilen ret kararının yerinde olduğu kanaatine ulaşılmıştır.
Son olarak, başvuru sahibinin emsal kararlar gerekçeli itirazı, farklı markalar hakkında verilen kararların incelenen başvuruyla ve bu başvuru hakkındaki kararla bağlantısının bulunmaması nedeniyle haklı bulunmamıştır.
KARAR: İtirazın ve başvurunun reddedilmesine oybirliği ile karar verilmiştir. " ifade edilmiştir.
6769 sayılı SINAİ MÜLKİYET KANUNU (10/01/2017 yürürlük tarihli)
4. Maddesinde "Marka,......... her türlü işaretten oluşabilir",
5.nci maddede "h) Dinî değerleri veya sembolleri içeren işaretler."( mutlak red sebebi ) marka olarak tesçil edilemez.
Burada başvurusu yapılan markanın işaretsel olarak herhangi bir dine ait "Dinî değerleri veya sembolleri içeren işaretler" olarak görülmesi halinde SMK 5 .nci madde kapsamında mutlak red sebebi sayılarak başvuru reddedilecektir.
Yukarıdaki kriterler, işaretsel yönden karşılaştırıldığında;
Davacı başvuru Markası Redde Gerekçe Madde
... ....
10.12.2025 tarihli Bilirkişi Raporunda Özetle : " (OYÇOKLUĞU) Somut uyuşmazlıkta da dava konusu ... şeklindeki başvuruda, “...” kelimesini, dini bir değer/sembol ifade eder şekilde algı yaratır nitelikte kullanılmamıştır. Marka görselinde bu algıyı tetikleyecek hiçbir ek unsur bulunmamaktadır. Zira başvurunun mevcut görselinde dini bir değerin ticari olarak kullanıma konu edildiği yönünde bir izlenimin ortaya çıkmasına veyahut belli bir inanç grubunu ya da ibadet merkezini etkileyecek, küçük düşürecek, ticarileştirilerek tüketicinin duygularını sömürecek nitelikte bir izlenime yol açacak hiçbir unsurun bulunmadığı, başvurunun kapsamındaki mal ve hizmetlerde, “...” ibaresinin, ortalama duyarlılıkta inanç sahipleri üzerinde bir güç ya da kutsal etki yaratmayacağı, aksine “...” kavramının günümüzdeki yaygın kullanımında, tüketicinin bu ibareye yükleyeceği anlam düşünüldüğünde, ibarenin sahip olduğu dini temayı geri plana iten, dolayısıyla dava konusu markada “...” sözcüğünün kullanımının, din sömürüsü veyahut dinsel inançların rencide edilmesine yol açacak, bir dini kavramın ticarileştirilmesine yol açacak sonuçlar doğurmayacağı görüş ve kanaatlerine takdiri Mahkemeye ait olmak üzere varılmıştır.
(KARŞI GÖRÜŞ) ... kelimesinin kökenine inildiğinde farklı bir kullanımla karşılaşılır. ...; genelde Müslüman olmayanların ibadet yerlerine verilen isimdir. Aslında Yahudi geleneğinde yaygın olan bu sözcük Yahudilerin dini ve dünyevi işlerini, yürüttükleri mekan için kullanılır. Bu sözcük Türkçede “...” sözcüğü ile yapılan çevirisiyle bilinmektedir. Yahudiler, bu mekânları hem ibadet hem eğitim hem de sosyal ve kültürel faaliyetleri için kullanırlar. .... da toplantı yerleri için ... sözcüğünü kullanır. Dünyanın dört bir yanında yaygın dinlere ait ibadet yerleri için kullanılan sözcüler ise şöyle sıralanabilir: .... tapınağa "..." anlamında .... (veya ....), .... İnancında tapınağa ...., .... tapınağına .... (....), .... (....) denir. .... tapınakları: Bölgeye ve dile bağlı olarak farklı sözcüklerle ifade edilir. Bunlar arasında ...., ...., .... ve .... sözcükleri yaygındır. .... ve ....'da hem .... hem de .... tapınaklarına ...., ...., .... ve .... gibi bazı dinlerde ibadet ve meditasyon için kullanılan bir yapılara girda, .... tapınağına derasar ismi verilir. Şintoizm'de kutsal tapınaklar jinja diye isimlendirilir. Özetle: Yeryüzünde yaygın olan her din kendi ibadet yeri için farklı sözcük üretmiştir. Bu ibadet yerlerine genelde ... denilse de özelde bu sözcüğün Yahudi ibadet ve kültür mekanları için kullanıldığı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda davaya konu olan markanın 6769 s. Kanun 5/1-h maddesi kapsamına gireceği değerlendirilmiştir. " şeklinde ifade edilmiştir.
... yazılan müzekkereye verilen 24/09/2025 tarihli cevabi yazıda "Sormuş olduğunuz “...” kelimesi, Arapçadan dilimize girmiştir. Türkçede “...” biçiminde yazılan bu kelime, Güncel Türkçe Sözlük’te “1. İçinde ibadet edilen yapı; ..., ibadethane, ibadetgâh. 2. ..... Özel bir konuda, sevgi ve saygı ile bağlanmanın ortaya konulduğu yer.” biçiminde tanımlanmıştır. "şeklinde ifade edilmişti.
.... yazılan müzekkereye verilen 03/03/2026 tarihli cevabi yazıda " Arapçada "ibadet edilen yer ,ibadethane, ibadete mahsus bina" anlamına gelen ... kelimesi bir dine bağlı olanların belli zamanlarda toplu olarak veya tek başına ibadet etmeleri için yapılmış özel mekanı ifade etmektedir. "şeklinde ifade edilmiştir.
GEREKÇE:
Tarafların iddia ve savunması, marka başvuru kapsamı ve görseli, bilirkişi heyet raporu, ... kararı, ilgili kurumlardan gelen yazı cevapları ve dosyanın bütünü birlikte ele alındığında;
Davacının " ..." ibareli başvuru markasının Kurum nihai kararı ile SMK 5/1h maddesine göre " Yapılan incelemede, başvurunun "..." ibaresinden oluştuğu ve ... ibaresinin “ibadet edilen yer, ibadethane, ibadete mahsus bina” anlamına geldiği ve bu kapsamda 6769 s. SMK'nun 5/1-(h) bendi gereğince verilen ret kararının yerinde olduğu kanaatine ulaşılmıştır. " şeklinde gerekçe ile başvuru reddedilmiştir.
" ..." ibareli başvuru markasının işaretsel açıdan hedef kitle yani ortalama tüketici kitlesi nazarında bu işareti bir ticari işletmenin malını/hizmetini tanıtan ve diğer işletmelerin aynı tür mallardan/hizmetlerden ayırt edildiğini algılamasına yol açan bir işaret olarak değil dini bir terim ya da sembol olarak kullanılan ya da doğrudan dini bir çağrışım yapan işaret olarak algılayacaktır.
Diğer yönden ... nun 24/09/2025 tarihli cevabi yazıda "Sormuş olduğunuz “...” kelimesi, Arapçadan dilimize girmiştir. Türkçede “...” biçiminde yazılan bu kelime, Güncel Türkçe Sözlük’te “1. İçinde ibadet edilen yapı; ..., ibadethane, ibadetgâh. 2. ..... Özel bir konuda, sevgi ve saygı ile bağlanmanın ortaya konulduğu yer.” biçiminde tanımlanmıştır.
Ayrıca .... yazılan müzekkereye verilen 03/03/2026 tarihli cevabi yazıda " Arapçada "ibadet edilen yer ,ibadethane, ibadete mahsus bina" anlamına gelen ... kelimesi bir dine bağlı olanların belli zamanlarda toplu olarak veya tek başına ibadet etmeleri için yapılmış özel mekanı ifade etmektedir. "şeklinde ifade edilmiştir.
Nitekim benimsenen bilirkişi heyeti karşı görüş raporunda bu husus özetle " ...; genelde Müslüman olmayanların ibadet yerlerine verilen isimdir. Aslında Yahudi geleneğinde yaygın olan bu sözcük Yahudilerin dini ve dünyevi işlerini, yürüttükleri mekan için kullanılır. Bu sözcük Türkçede “...” sözcüğü ile yapılan çevirisiyle bilinmektedir. Yahudiler, bu mekânları hem ibadet hem eğitim hem de sosyal ve kültürel faaliyetleri için kullanırlar. Masonlar da toplantı yerleri için ... sözcüğünü kullanır. ....... Yeryüzünde yaygın olan her din kendi ibadet yeri için farklı sözcük üretmiştir. Bu ibadet yerlerine genelde ... denilse de özelde bu sözcüğün Yahudi ibadet ve kültür mekanları için kullanıldığı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda davaya konu olan markanın 6769 s. Kanun 5/1-h maddesi kapsamına gireceği değerlendirilmiştir. " şeklinde de izah edildiği ;
Bu açıdan ... ... tarafından davaya konu marka başvurusunun SMK 5/1-h kapsamında "" tespitinin yerinde ve doğru olduğu ( HMK 282 .nci maddede " Hâkim, bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir." hükmünden hareketle aksi görüşe itibar edilmemiştir.) sonucuna varılarak dava reddedilmiştir.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 732,00 TL maktu karar harcından peşin alınan 615,40 TL'nin düşümü ile bakiye 116,40 TL'nin davacıdan tahsiliyle Hazine'ye gelir kaydına,
3-AAÜT uyarınca 55.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsiliyle davalıya verilmesine,
4-Karar kesinleştiğinde arta kalan gider avansının yatıran tarafa iadesine,
Dair verilen karar taraf vekillerinin yüzüne karşı, 6100 sayılı HMK 341 ila 345 inci maddesine göre tebliğden itibaren 2 haftalık süre içinde mahkememiz aracılığı ile .... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yoluna dilekçe ile başvurulabileceğine yönelik karar okunup açıklandı.13/05/2026
Katip ....
E imza
Hakim ....
E imza