yargıtay, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayalı taşınmaz tescili davasında hava fotoğrafları ve detaylı keşif incelemesi eksikliği nedeniyle bozma kararı verdi.

Yargıtay, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayalı taşınmaz tescili davasında hava fotoğrafları ve detaylı keşif incelemesi eksikliği nedeniyle bozma kararı verdi.

Özet: Davacı tarafından, tespit harici bırakılan taşınmazların satış ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak kendi adına tescili talebiyle açılan davada, ilk derece ve bölge adliye mahkemeleri talebi kabul etmişken, davalı hazinenin temyizi üzerine Yargıtay tarafından verilen bozma kararıyla, taşınmazların niteliği, zilyetlik koşulları ve imar-ihya durumu hakkında geçmiş tarihli hava fotoğrafları, yerel bilirkişi ve tanık ifadeleri, üç kişilik jeodezi-fotogrametri, üç kişilik ziraat ve fen bilirkişisi incelemeleri de dahil olmak üzere çok yönlü ve detaylı bir yeniden keşif ve araştırma yapılması gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur.

8. Hukuk Dairesi 2026/1890 E. , 2026/4380 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2024/177 E., 2024/57 K..

İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyularak verilen karar, davalı Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı ... vekili asıl ve birleşen dava dosyalarına sunduğu dava dilekçelerinde; satış ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak, Kahramanmaraş ili ... ilçesi ... Mahallesinde bulunan ve sınırları bildirilen yaklaşık 5.053,34 m² ve 60 - 70 dönüm miktarındaki tespit harici bırakılan taşınmazların, müvekkili olan davacı adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmazların imar-ihya edilmediğini, zilyetlikle kazanma koşullarının oluşmadığını, taşınmazların Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olup özel mülkiyete de konu edilemeyeceğini, taşınmazın imar planı içinde bulunup bulunmadığı, orman ve mera vasfında olup olmadığının araştırılması gerektiğini ileri sürerek, davanın reddini savunmuştur.

2. Davalı ... Belediye Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde; zilyetlikle kazanma koşullarının oluşmadığını ileri sürerek, davanın reddini savunmuştur.

3. Davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili idarenin davada taraf sıfatı bulunmadığını ileri sürerek, davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 25.04.2019 tarihli ve 2015/1672 Esas, 2019/250 Karar sayılı kararı ile, "dava konusu taşınmazların mera, yaylak, kışlak, orman gibi özel mülkiyete konu edilemeyecek yerlerden olmadığı, davacı yararına olağanüstü zamanaşımı yoluyla iktisap şartlarının gerçekleştiği" gerekçesiyle, asıl ve birleşen davaların kabulüne, Kahramanmaraş ili ... ilçesi ... Mahallesinde bulunan, 31.10.2018 havale tarihli bilirkişi raporuna ekli krokide etrafı kırmızı kalemle taralı ve (A) harfiyle gösterilen 5.118,77 m² yüzölçümündeki taşınmazın "bağ ve fıstık bahçesi" vasfıyla, aynı tarihli bilirkişi raporuna ekli krokide etrafı kırmızı kalemle taralı ve (B) harfiyle gösterilen 62.555,39 m² yüzölçümündeki taşınmazın "fıstık bahçesi" vasfıyla davacı adına tapuya tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen 25.04.2019 tarihli ve 2015/1672 Esas, 2019/250 Karar sayılı kararına karşı davalı Hazine temsilcisi tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 21.10.2021 tarihli kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 21.10.2021 tarihli kararının davalı Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 24.10.2023 tarihli ve 2023/5066 Esas, 2023/5783 Karar sayılı ilamıyla, "dava konusu taşınmaz bölümüne ait temin edilebilen en eski ve yeni tarihli ortofoto ve uydu fotoğrafları ile dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine (bulunmadığı takdirde bu tarihlere en yakın tarihlere) ait farklı dönemlerde çekilmiş en az üç adet stereoskopik hava fotoğrafının getirtilip dosya arasına konulması, davacı adına aynı çalışma alanı içerisinde belgesizden zilyetliğe dayalı olarak tespit ve tescil edilen taşınmaz bulunup bulunmadığının araştırılması, sonrasında mahallinde yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile üç kişilik jeodezi - fotogrametri mühendisi bilirkişi kurulu, üç kişilik ziraat bilirkişi kurulu ve fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılması, yapılacak keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, dava konusu taşınmazların öncesi itibarıyla kime ait olduğu, kimden kime ne zaman ve ne şekilde intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ve hangi tasarruflarla zilyet edildiği, imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı hususlarının etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılması, yerel bilirkişiler ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkilerin gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılması, yerel bilirkişi ve tanık sözlerinin komşu parsellere ait tutanak ve dayanaklarıyla denetlenmesi, ziraat mühendisi kurulundan dava konusu taşınmaz bölümlerinin niteliği, kullanım durumu, imar - ihyaya muhtaç yerlerden olup olmadıkları, böyle yerlerden ise imar-ihya edilip edilmedikleri, edilmiş ise hangi tarihte tamamlandığı, taşınmaz üzerinde bulunan ağaçların kaç yaşında ve aşılama mı dikme mi oldukları hususlarında, önceki tarihli ziraat bilirkişisi raporlarını da irdeler şekilde taşınmazların tarımsal niteliğini açıklayan, komşu parsellerle karşılaştırmalı biçimde toprak yapısını, eğimini, bitki desenini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetlik var ise zilyetliğin şeklini ve süresini bildiren, taşınmazların değişik yönlerden çekilmiş ve hangi bölüme ait olduğu işaretlenmiş renkli fotoğrafları ile desteklenmiş, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınması, jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişi kurulundan, dava konusu taşınmazların kadastro paftasındaki konumunun bilgisayar programı aracılığıyla hava fotoğraflarına aktarılması suretiyle hava fotoğraflarının ait oldukları yıllara göre taşınmazların niteliğini, imar-ihyaya konu olup olmadığını, olmuş ise imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığını ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığını, taşınmazların ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını ve zilyetliğin hangi tasarruflarla sürdürüldüğünü belirten, önceki raporların irdelendiği ayrıntılı ve gerekçeli rapor düzenlemelerinin istenilmesi, fen bilirkişisine keşfi takibe ve denetlemeye imkan verir krokili rapor hazırlatılması, bundan sonra iddia ve savunma çerçevesinde toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi" gereğine değinilerek, Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması suretiyle İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda, ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararla, "Yargıtay bozma ilamı sonrasında alınan bilirkişi heyeti raporu, dinlenen mahalli bilirkişi ve tanık beyanları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, olağanüstü zamanaşımı yoluyla iktisap şartlarının davacı bakımından gerçekleşmiş olduğu" gerekçesiyle, asıl ve birleşen davaların kabulüne, Kahramanmaraş ili ... ilçesi ... Mahallesinde bulunan, 21.08.2024 havale tarihli bilirkişi raporlarına ekli krokide etrafı kırmızı kalemle taralı ve (A) harfiyle gösterilen 5.118,84 m² yüzölçümündeki taşınmazın "bağ ve bahçe", aynı tarihli bilirkişi raporuna ekli krokide etrafı kırmızı kalemle taralı ve (B) harfiyle gösterilen 62.625,97 m² yüzölçümündeki taşınmazın "bahçe" vasfıyla davacı adına tapuya tesciline karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Hazine temsilcisi temyiz dilekçesinde; dava konusu taşınmazın 1988 yılında kesinleşen tesis kadastrosunda üzerinde orman ağaçları bulunması nedeniyle tespit harici bırakıldığını, İlk Derece Mahkemesince mahalli bilirkişi ve tanıkların taşınmaz üzerinde orman envanterinin varlığına ilişkin beyanlarının dikkate alınmadığını, bilirkişi raporlarının bilimsel verilerle desteklenmediğini, denetime elverişsiz, soyut ve yetersiz olduğunu, önceki raporlarla arasındaki çelişkinin giderilmediğini, eklemeli zilyetlik hususunun irdelenmediğini, davacının dava konusu yeri yıllar içinde genişletip büyüttüğünü, imar-ihyanın taşınmazın sınırlarının son haline getirilmesinden sonra tamamlanmış sayılması gerektiğini, davacının zilyetliğinin 2007 yılında yapılan orman kadastrosundan sonra başladığını, buna göre davacının ormanı açarak yer kazandığını, davacı yararına zilyetlikle iktisap koşullarının oluşmadığını ileri sürerek, hükmün bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dava, tapusuz taşınmazın tescili istemine ilişkin olup, taraflar arasındaki uyuşmazlık, dava konusu taşınmaz bölümleri üzerinde davacı yararına kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla iktisap koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hükmüne uyulan bozma ilamı doğrultusunda inceleme ve araştırma yapılarak, mevcut deliller takdir edilerek karar verildiğine, uygulanması gereken hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığına, bozma ilamına uyulmakla taraflar lehine ve aleyhine kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin yeniden incelenmesine hukukça imkan olmadığı gibi 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369/1. maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun’un 371. maddesinde yer alan sebeplerden biri de var olmadığına göre, İlk Derece Mahkemesi kararında yazılı gerekçeler dikkate alındığında temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davalı Hazine temsilcisinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının ONANMASINA,

Harçtan muaf olduğundan Hazineden harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,15.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.