danıştay idari dava daireleri kurulu, kosova diplomasına denklik başvurusunun reddi ve yurtdışı öğrenim süresi yönetmeliği hükmünün iptali talebini, dava tarihinde ilgili ibarenin yürürlükten kalkması nedeniyle incelemeye almadı.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, Kosova diplomasına denklik başvurusunun reddi ve yurtdışı öğrenim süresi yönetmeliği hükmünün iptali talebini, dava tarihinde ilgili ibarenin yürürlükten kalkması nedeniyle incelemeye almadı.

Özet: Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından yurt dışı diplomasına denklik verilmemesi işlemi ile birlikte, yurt dışında eğitim görülen ülkedeki bulunma süresinde her bir eğitim-öğretim dönemi için eksiklik tespit edildiğinde denklik başvurularının reddedileceğini düzenleyen yönetmelik hükmünün iptali talebiyle açılan davada, ilgili yönetmelik maddesindeki her bir eğitim-öğretim dönemi için ibaresinin, davanın açıldığı tarihten önce yapılan bir değişiklik ile yürürlükten kaldırılması nedeniyle, yürürlükte olmayan bu ibarenin iptali isteminin hukuken incelenemeyeceğine karar verilmiştir.

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2023/3015 E. , 2025/1035 K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU

Esas No : 2023/3015

Karar No : 2025/1035

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...

VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Başkanlığı

VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: Danıştay Sekizinci Dairesinin 16/02/2023 tarih ve E:2021/1947, K:2023/646 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Kosova'da bulunan "Iliria College-Iliria Royal University"den mezun olan davacının diplomasına denklik verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığının... tarih ve ... sayılı işlemi ile 05/12/2017 tarih ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinin iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 16/02/2023 tarih ve E:2021/1947, K:2023/646 sayılı kararıyla; 23/02/2006 tarih ve 5463 sayılı Kanun'la onaylanması uygun bulunan 11/04/1997 tarihli Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme'nin "Yükseköğretim belgelerinin tanınması" başlıklı VI. Bölümü'nün 1. maddesi, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 3. maddesinin 1. fıkrasının (u) bendi ile 7. maddesinin 1. fıkrasının (p) bendi, 06/11/2010 tarih ve 27751 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Denklik Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi ile 8. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi, 20/02/2016 tarih ve 29630 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fırkasının (h) bendi, 5. maddesinin 2. fıkrası, 7. maddesinin 5. fıkrasının (d) bendi, 05/12/2017 tarih ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fırkasının (f) bendi, 6. maddesinin 1. fıkrası ve 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinde yer alan kurallar aktarılarak,

05/12/2017 tarih ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendi yönünden;

Yönetmelik'in 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinde, "Öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda her bir eğitim-öğretim dönemi için öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir. Öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye’deki ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır." hükmüne yer verildiği,

14/04/2020 tarih ve 31099 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesi ile Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinde yer alan "her bir eğitim-öğretim dönemi için" ibaresinin yürürlükten kaldırıldığı ve aynı bende "Bir eğitim-öğretim dönemi için eğitim-öğretim süresinin %70’inden az olan süreler eksik sayılır. Ön lisans eğitiminde en fazla bir, lisans eğitiminde ise en fazla üç eğitim-öğretim döneminde, eğitim-öğretime devam etmiş olmakla birlikte o dönemler için aranan sürelerde eksiklik bulunanlarda, öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresi aranan toplam süreyi sağlıyorsa ilgili dönemlerdeki eksiklik dikkate alınmaz." cümlelerinin eklendiği,

Her ne kadar, dava konusu bireysel işlem ve dava tarihi itibarıyla Yönetmelik'in 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinin 14/04/2020 tarihli Yönetmelik'le değişiklik hali yürürlükte ise de; dava dilekçesinde yer alan beyanlardan ve dilekçeye eklenen Yönetmelik düzenlemesinden iptali istenilen düzenlemenin (başvuru tarihindeki haliyle) "Öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda her bir eğitim-öğretim dönemi için öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir. Öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye’deki ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır." şeklinde olduğu anlaşıldından incelemenin davacının istemi ile sınırlı şekilde yapıldığı,

Yönetmelik'in 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinde yer alan "her bir eğitim-öğretim dönemi için" ibaresi yönünden;

Yönetmelik'in 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinde yer alan "her bir eğitim-öğretim dönemi için" ibaresinin davanın açıldığı 22/01/2021 tarihinden önce 14/04/2020 tarih ve 31099 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile yürürlükten kaldırılması nedeniyle dava tarihinde yürürlükte olmayan söz konusu ibarenin iptali isteminin incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı,

Yönetmelik'in 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinin "her bir eğitim-öğretim dönemi için" ibaresi dışında kalan kısımları yönünden;

Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme'nin "Yükseköğretim Belgelerinin Tanınması" başlıklı VI. Bölümünün 1. maddesinde, Sözleşme'ye taraf olanların tanımanın istendiği belge ile tanımanın istendiği tarafça bu belgeye karşılık gelen diploma arasında önemli bir farklılık görülmediği durumda, diğer tarafta verilmiş yükseköğretim belgelerinin tanınacağının belirtildiği,

Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının tanıma ve denklik işlemlerinde uyulacak usul ve esasları belirlemek amacıyla 2547 sayılı Kanun'un 7. maddesi, Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme ve Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukuna Göre Kurulmuş Olan Üniversitelerin Karşılıklı Tanınmasına Dair Milletlerarası Anlaşma hükümlerine dayanılarak dava konusu Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin hazırlandığı,

Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme'ye taraf olan ülkemizde denklik vermeye yetkili kurum olan Yükseköğretim Kurulunca anılan Sözleşme'ye taraf olan ülkelerden alınan diplomalara ilişkin denklik taleplerinin hukuk devleti ve ahde vefa ilkeleri gereğince bu Sözleşme tarafından çizilen çerçeve içerisinde değerlendirilmesi ve objektif kriterlerin ortaya konulması gerektiği açık olmakla birlikte; dava konusu Yönetmelik hükmü uyarınca denklik başvurularında, Yükseköğretim Kurulu tarafından lisans eğitiminin düzeyi ve içeriğine yönelik olarak yapılacak inceleme ve değerlendirmeler kapsamında mezun olunan programın Türk yükseköğretim programlarına eşdeğer olup olmadığı hususuna ek olarak, başvuru sahiplerinin eğitime devam edip etmedikleri ve yurt dışında kalınan sürenin lisans eğitimi için yeterli olup olmadığı hususlarına karine teşkil edecek şekilde objektif bir kriter olarak getirilen dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı,

Davacının diplomasına denklik verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden;

Uyuşmazlık konusu olayda, Kosova'da bulunan "Iliria College-Iliria Royal University" hukuk bölümüne 2015 yılında başlayıp 2018 yılında mezun olan davacının pasaport verileri üzerinden yapılan incelemede ilgili ülkede toplam 57 gün kaldığının görüldüğü,

Yükseköğretim Kurulunca yapılan savunmada, ülkemizde bir eğitim-öğretim dönemi süresinin 14 haftaya denk geldiği, bu süreden hafta sonları çıkarılıp kalan günler hesaplandığında bir dönemin ortalama 70 güne denk geldiği ve örgün eğitimde %70 oranında (49 gün) devam zorunluluğunun bulunduğu belirtilmekte olup, davacının eğitim aldığı ülkede toplam 57 gün kaldığı görüldüğünden, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı,

Diğer taraftan, davacı tarafından okula kayıt yaptırdığı tarihte 06/11/2010 tarih ve 27751 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Denklik Yönetmeliği'nin yürürlükte olduğu ve anılan Yönetmelik'te devam zorunluluğuna ilişkin herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı ileri sürülmekte ise de; anılan Yönetmelik'in "Başvuru usulü ve aranacak belgeler" başlıklı 4. maddesinde, denkliği talep edilen yükseköğrenim süresince kullanılan pasaportların asılları veya giriş-çıkış tarihlerini ve işlem gören sayfaları havi okunaklı Türk Dış Temsilcilikleri ya da noter tarafından onaylanmış suretinin istenileceğinin belirtidliği, ilgili Yönetmelik'te ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvurularının reddedileceği açık bir şekilde ifade edilmemekte ise de, anılan Yönetmelik'i yürürlükten kaldıran 20/02/2016 tarih ve 29630 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 5. fırkasında, "Öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda her bir eğitim-öğretim dönemi için öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir." düzenlemesinin bulunduğu, davacının bu düzenlemenin yürürlükte olduğu dönemde de ülkede toplam 57 gün kaldığı görüldüğünden, davacının bu iddiasının tesis edilen işlemi kusurlandırıcı nitelikte olmadığı sonucuna varıldığı gerekçeleriyle,

05/12/2017 tarih ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinde yer alan "her bir eğitim-öğretim dönemi için" ibaresi yönünden davanın incelenmeksizin reddine, Yönetmelik'in 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinin "her bir eğitim-öğretim dönemi için" ibaresi dışında kalan kısımları ile davacının diplomasına denklik verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, 2547 sayılı Kanun'da, Türkiye'deki üniversitelerdeki devam hususunun üniversite senatolarının takdirine bırakıldığı, üniversite senato kararlarına bakıldığında ise öğrenime devam süresinin farklı şekillerde belirlendiğinin görüldüğü, Yönetmelik'in 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinin ise "muğlak" olduğu, eğitim için yurt dışına giden öğrencinin ilgili ülkede ne kadar süre kalması gerektiği konusunda belirli ve kesin bir yol çizmediği, yurt dışında eğitime başladığı tarihte 2010 yılında yürürlüğe giren Yönetmelik'in yürürlükte olduğu, kendisine de bu Yönetmelik'in uygulanması gerektiği, anılan Yönetmelik'te yurt dışında kalış süresi ile ilgili bir düzenlemenin bulunmadığı, dava konusu işlemin kazanılmış hakların korunması ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;

"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,

b) Hukuka aykırı karar verilmesi,

c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

1. Davacının temyiz isteminin reddine,

2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen incelenmeksizin reddine, kısmen esastan reddine ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 16/02/2023 tarih ve E:2021/1947, K:2023/646 sayılı kararının ONANMASINA,

3. Kesin olarak, 14/05/2025 tarihinde, davanın incelenmeksizin reddine ilişkin kısım yönünden oybirliği, davanın esastan reddine ilişkin kısım yönünden oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

X- 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasının (p) bendinde, "Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmek" Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.

Ülkemizin de taraf olduğu Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme'nin "Yükseköğretim belgelerinin tanınması" başlıklı VI. Bölümünün 1. maddesinde "Bir tanıma kararı, yükseköğretim belgesi tarafından belgelenen bilgi ve beceri esasına dayanıyorsa, her Taraf, tanımanın istendiği belge ile tanımanın istendiği Tarafça bu belgeye karşılık gelen diploma arasında önemli bir farklılık görülmediği durumda, diğer Tarafta verilmiş yükseköğretim belgelerini tanıyacaktır." hükmü yer almaktadır.

05/12/2017 tarih ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde, denkliğin Yükseköğretim Kurulunca tanınan yurt dışı yükseköğretim kurumlarından ve programlarından alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının, ilgili eğitim düzeyindeki kazanımlar bakımından Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarınca verilen ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarına eşdeğerliğinin tespit edilmesini ifade ettiği belirtilmiş; 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinin dava konusu edilen halinde ise, "Öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda her bir eğitim-öğretim dönemi için öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir. Öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye’deki eğitim-öğretimle ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır." hükmüne yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; ülkemizde bir eğitim-öğretim dönemi süresinin 14 haftaya denk geldiği, bu süreden hafta sonları çıkarılıp kalan günler hesaplandığında bir dönemin ortalama 70 güne denk geldiği ve örgün eğitimde %70 oranında (49 gün) devam zorunluluğunun bulunduğu dikkate alındığında, öğrenim görülen ülkede toplam 57 gün kalan davacının yurt dışında kalış süresinde eksiklik bulunduğu gerekçesiyle, denklik başvurusunun dava konusu işlem ile reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen Sözleşme hükmü uyarınca, tanımanın istendiği belge ile tanımanın istendiği Tarafça bu belgeye karşılık gelen diploma arasında önemli bir farklılık bulunmadığı sürece, taraf devletlerin, diğer taraflarca verilmiş yükseköğretim belgelerini tanıyacağı açık olup, söz konusu Sözleşme maddesinde, yükseköğretim diplomalarının tanınması için öğrenime devam süresinin taraf devletçe değerlendirilebileceğine yönelik bir koşul yer almadığı gibi, yükseköğretim diplomaları arasındaki önemli farklılığın değerlendirilmesine yönelik düzenlemenin, bu yöndeki incelemede öğrenime devam süresinin de göz önünde bulundurulabileceği şeklinde yorumlanmasının kabulüne olanak bulunmamaktadır.

Denklik incelemesi, bir yurt dışı yükseköğretim kurumundan alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının ilgili eğitim düzeyindeki kazanımlar bakımından eşdeğer olup olmadığına yönelik olup, bu kapsamda, davalı idare tarafından yapılacak incelemenin yurt dışı yükseköğretim programının sağladığı temel kazanımlar, eğitim-öğretimin dili, niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, stajlar ve projeler gibi hususlara yönelik bir değerlendirme olduğu açıktır.

Bu durumda, dava konusu Yönetmelik uyarınca denklik incelemesinin, ilgili eğitim düzeyindeki kazanımlar bakımından eşdeğerliğe yönelik bir değerlendirme olması ve Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme'de, yükseköğretim belgelerinin tanınması için öğrenime devam süresinin, taraf devletçe değerlendirilebileceğine yönelik bir koşulun bulunmaması ve öğretimin sağladığı temel kazanımların tespiti için bilimsel birçok metodun bulunması karşısında, öğrenim görülen ülkede bulunma süresinin, yurt dışında alınan yükseköğretim diplomalarının incelenmesi ile ilişkilendirilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.

Bu itibarla, davacının diplomasına denklik verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun öğrenim görülen ülkede bulunma süresinde eksiklik bulunduğu gerekçesiyle reddine ilişkin işlemde ve dayanağı 05/12/2017 tarih ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinin "her bir eğitim-öğretim dönemi için" ibaresi dışında kalan kısımlarında hukuka uyarlık görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, temyize konu Daire kararının davacının diplomasına denklik verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlem ile 05/12/2017 tarih ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinin "her bir eğitim-öğretim dönemi için" ibaresi dışında kalan kısımları yönünden davanın reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği oyuyla, kararın bu kısmına katılmıyorum.