Kooperatif üyeliğinden haksız ihraç kararı ile genel kurul kararının iptali istemli, usulsüz ihtarname ve borç iddialarına dayalı ticaret mahkemesi davası.
Özet: Bu hukuki evrak, davacının kooperatif üyeliğinden haksız ihraç edildiği iddiasıyla açtığı, ihraç kararına dayanak gösterilen abartılı borç miktarlarının ve usulsüz ihtarnamelerin geçersizliğini savunduğu bir davayı incelemektedir; davalı kooperatif ise davacının mali yükümlülüklerini yerine getirmediğini, ihraç sürecinin yasaya ve ana sözleşmeye uygun olduğunu, borçların gerçek olduğunu belirterek davanın reddini talep etmekte ve bu dava ile birleşen ayrı bir davada da kooperatif genel kurul kararının iptali istenmektedir.
T.C. ... 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C. TÜRK MİLLETİ ADINA VERİLEN ... GEREKÇELİ KARAR 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : 2022/156 KARAR NO : 2026/183BAŞKAN : ... ...ÜYE : ... ...ÜYE : ... ...KATİP : ... ...ASIL DAVA : DAVACI : ... - ... ..VEKİLİ : Av. ... -..DAVALI : ... - ... ...VEKİLİ : Av. ... ...DAVA : Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali DavasıDAVA TARİHİ : 05/03/2022BİRLEŞEN DAVA : (... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/451 E. Sayılı Dosyası) DAVACI : ... - ......VEKİLİ : Av. .....DAVALI : ... - ... ...VEKİLİ : Av. ....DAVA : Kooperatif Genel Kurul Kararının İptali DavasıDAVA TARİHİ : 07/07/2022KARAR TARİHİ : 05/03/2026G.K.YAZILDIĞI TARİH : 26/03/2026Mahkememizde görülen davaların yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:İDDİA VE SAVUNMALAR:Davacı vekili asıl davaya yönelik iddiasında özetle; Müvekkilinin, davalı kooperatifte 5 adet pay karşılığı üyeliğe sahip iken, kooperatifin gönderdiği usulsüz ihtarnamelere dayanılarak ve bu ihtarnamelerde yer alan abartılı borç tutarları gerekçe gösterilerek üyelikten ihraç edildiğinin bildirildiğini, verilen bu ihraç kararının Kooperatifler Kanunu ve davalı Kooperatif Ana Sözleşmesinde düzenlenen prosedüre uygun olmadığı gibi, ihraç kararına dayanak gösterilen birikmiş borç tutarının da gerçeği yansıtmadığını, ... 79.Noterliği'nin 14.12.2021 tarihli ve .... yevmiye numaralı işlemi ile müvekkiline gönderilen ihtarnamede ödeme için 30 gün süre verildiğini, oysa Kooperatifler Kanunu'nun 27.maddesinde bu sürenin 1 ay olarak düzenlendiğini, buna göre müvekkiline gönderilen ikinci ihtarnamenin salt bu nedenle usulsüz olduğunu, usulsüz ihtarnamelere dayanılarak alınan ihraç kararının da usulsüz ve kanunu aykırı olduğunu ve iptali gerektiğini, ayrıca ihtarnamelerde yer alan borç tutarlarının da gerçeği yansıtmadığını, ihtarnamelere ekli borç listelerinin de net, kesin ve denetime elverişli olmadığını belirterek, Müvekkili hakkında verilen ihraç kararının iptaline ve müvekkilinin üye bulunduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili asıl davaya yönelik savunmasında özetle; Müvekkili Kooperatife 5 pay karşılığı üye olan davacının, ödenmesi gereken parasal yükümlülükleri yerine getirmediğini, Kooperatifler Kanunu ve Kooperatif Ana Sözleşmesi hükümlerinde yer alan prosüder uyarınca gönderilen ve kendisine tebliğ edilen ihtarnamelere rağmen ödeme yapmaması üzerine hakkında yönetim kurulu tarafından ihraç kararı alınıp, noter kanalı ile usulüne uygun tebliğ edildiğini, davacının ihraç kararına gerekçe ve dayanak yapılan ihtarnamelerde belirtilen tutarda borçlarının bulunmadığı yönündeki iddiasının gerçeği yansıtmadığını, davacının her bir ortaklık payı için ödemesi gereken tutarın üyelik belgelerinde ve genel kurul kararlarında belirtildiğini, davacının ödeme yaptığına dair belge de sunmadığını, kendisi adına Halkbank tarafından verilmekti olan kredi için yapılan başvuruda da sadece bir pay için talebi kabul edilip, diğer paylar için kredi de çıkmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Davacı vekilinin birleşen davadaki iddiasında özetle; Davalı Kooperatifin ... 79. Noterliği'nin 25/11/2021 tarih ve .... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile geçmiş dönem genel kurullarında verilen yetkilere istinaden, Kooperatif Sözleşmesi'nin 14. Maddesinin 2. Fıkrasının uygulanması yönünde yönetim kuruluna yetki verildiği, ve bu yetki kapsamında da davalı kooperatif yönetim kurulu tarafından 31/10/2021 tarihi itibariyle müvekkilin birikmiş toplam borcunun 2.500.505,43 olduğunun ve bu borcun 10 gün içerisinde ödemesi gerektiğinin belirtildiğini, akabinde de ... 79. Noterliği'nin 14/12/2021 tarih ve .... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile müvekkilinin borcunun 31/10/2021 tarihi itibariyle 2.500.505,43 TL olduğu, bu tutarın 10 gün içerisinde ödenmediği, ilgili ödemenin 30 gün içerisinde yapılması gerektiğinin belirtildiğini, son olarak davalı Kooperatif Yönetim Kurulunun 24/01/2022 tarih ve 3 numaralı kararı ile müvekkilin belirtilen ihtarlara rağmen ödeme yapmaması gerekçe gösterilerek, müvekkilinin yönetim kurul kararı ile kooperatif ortaklığından çıkartılmasına karar verildiğini, kabul manasına gelmemek kaydıyla, davalı kooperatif tarafından müvekkile ilişkin alınan ortaklıktan çıkarma kararı bulunuyor olsa da taraflarınca bu kararın iptali için ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/156 Esas Sayılı Dosyası ile iptal davası açıldığını belirterek, davalı Kooperatifin 27/06/2022 tarihli ve 3 numaralı genel kurul kararının iptaline ve müvekkilinin kooperatif üyeliğinin devam ettiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekilinin birleşen davaya yönelik savunmasında özetle; Davacı tarafça daha önce ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/156 E. Sayılı dosyasında 24/01/2022 Tarihli Ortaklıktan Çıkarma Kararının iptal edilmesi istemli dava ikame edildiğini, davaya konu olağan genel kurul kararının davacı ile müvekkili kooperatif arasında ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/156 sayılı dosyasında devam eden kooperatif lehine bir karar verilmesi ve ortaklıktan çıkarılma kararının kesinleşmesi ile davacı yanın hali hazırda mevcut bulunan kooperatif ortaklığının son bulması durumunda hukuki bir anlam teşkil edeceğini, müvekkili kooperatifin hali hazırda devam eden birçok davası bulunduğunu, sonuç olarak davanın dava şartı yokluğundan usulden reddini, aksi takdirde davacının davasının ve taleplerinin esastan reddini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HÜKME ESAS GEREKÇE:Davalar, Asıl dava; Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali Davası, birleşen dava ise; Kooperatif Genel Kurul Kararının İptali Davasıdır.İhtilaflı konular; Davacı, davalı kooperatifin ortağı olduğunu, ortaklığının devam ettiğini, yasaya ve sözleşmeye aykırı usulsüz kararla kooperatiften ihracına karar verildiğini iddia ederek, asıl davada, kooperatif ortaklığından çıkartılmasına yönelik Yönetim Kurulu kararının, birleşen davada da bu yönde alınmış genel kurul kararının iptalini istemiş, davalı taraf ise alınan kararların usulüne uygun olduğunu savunarak, davanın reddi gerektiğini savunmuştur. Buna göre taraflar arasında dava konusu kararların Kanuna ve Ana Sözleşmeye uygun olup olmadığı, iptali şartlarının oluşup oluşmadığı konusunda ihtilaf olduğu anlaşıldı.Deliller; Tarafların dayandığı tüm deliller, Kooperatif Sicil Dosyası ve dava konusu kararlara ilişkin kayıtlar getirtilmiş, davalı Kooperatif kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış, Kooperatif Uzmanı bilirkişinin 23/09/2022 tarihli raporu dosyaya eklenmiştir. Dava konusuna ilişkin Kooperatifler Kanunu'ndaki yasal düzenleme; (Ortaklıktan Çıkarılma Esasları ve İtiraz) başlıklı 16. maddesinde; "Kooperatif ortaklığından çıkarılmayı gerektiren sebepler anasözleşmede açıkça gösterilir. Ortaklar anasözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar.Ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kurulunun teklifi ile genel kurulca karar verilir. Anasözleşme, çıkarılanın genel kurula başvurma hakkı saklı kalmak üzere, bu hususta yönetim kurulunu da yetkili kılabilir.Çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçirileceği gibi, ortaklar defterine de yazılır. Kararın onaylı örneği, çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere, on gün içinde notere tevdi edilir. Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir. Tebliğ edilen karar, yönetim kurulunca verilmiş ise ortak, üç aylık süre içinde genel kurula da itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere, yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır.Üç aylık süre içinde, genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmiyen çıkarılma kararları kesinleşir.(Ek: 6/10/1988 - 3476/4 md.) Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların yerine yeni ortak alınamaz. Bu kişilerin ortaklık hak ve yükümlülükleri, çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar devam eder."(Süre ve Ortaklığın yok olması) başlıklı 27. maddesinde; " Ortakların yüklendikleri paylar için ödiyebilecekleri para tutarını anasözleşme belirtir. Kooperatif, sermaye yüklemlerinde borçlu veya sair ödemelerle yükümlü bulunan ortaklarından elden yazılı olarak veya taahhütlü mektupla, bu husus mümkün olmazsa ilanla ve münasip bir süre belirterek yükümlerini yerine getirmelerini ister. İlk isteğe uymıyan ve ikinci istemeden sonra da bir ay içinde yükümlerini yerine getirmiyenlerin ortaklığı kendiliğinden düşer. Ortaklığın düşmesi alakalının, anasözleşme veya diğer suretlerle doğmuş borçlarının yok olmasını gerektirmez."(Kararların bozulması ve şartlar başlıklı 53. maddesinde; "Aşağıda yazılı kimseler kanuna, anasözleşme hükümlerine ve iyi niyet esaslarına aykırı olduğu iddiası ile Genel Kurul kararları aleyhine, toplantıyı kovalıyan günden başlamak üzere bir ay içinde, kooperatif merkezinin bulunduğu yerdeki mahkemeye başvurabilirler.1. Toplantıda hazır bulunup da kararlara aykırı kalarak keyfiyeti tutanağa geçirten veya oyunu kullanmasına haksız olarak müsaade edilmiyen yahut toplantıya çağrının usulü dairesinde yapılmadığını veyahut gündemin gereği gibi ilan veya tebliğ edilmediğini yahut da Genel Kurul toplantısına katılmaya yetkili olmıyan kimselerin karara katılmış bulunduklarını iddia eden pay sahipleri;2. Yönetim Kurulu;3. Kararların yerine getirilmesi Yönetim Kurulu üyeleri ile denetçilerin şahsi sorumluluklarını mucip olduğu takdirde bunların her biri;Bozma davasının açıldığı ve duruşmanın yapılacağı gün, Yönetim Kurulu tarafından usulen ilan olunur.Birinci fıkrada yazılı bir aylık hak düşüren sürenin sona ermesinden önce duruşmaya başlanılamaz. Birden fazla bozma davası açıldığı takdirde, davalar birleştirilerek görülür.Mahkeme, kooperatifin isteği üzerine muhtemel zararlarına karşı davacıların teminat göstermesine karar verebilir. Teminatın mahiyet ve miktarını belirtmek mahkemeye aittir.Bir kararın bozulması bütün ortaklar için hüküm ifade eder."Düzenlemesi yer almaktadır.Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeye göre; Parasal yükümünü bir ay geciktiren üyeye gönderilen ihtarname ile en az 10 gün süre verilerecek, ödeme yapılmaması üzerine noter kanalı ile gönderilen ikinci ihtarnamede en az 1 ay süre verilecek ve bu süre içinde ödeme yapılması halinde ilgili üye hakkında ihraç kararı verilebilir, verilen karar 10 gün içinde notere ibraz edilecek ve noter kanalı ile yapılan tebligatı alan üye, üç ay içinde ihraç kararının iptali talebi ile dava açmak veya ayın süre içinde genel kurul nezdinde itaraz etmek hakkına sahiptir. Genel Kurula itiraz eden üye, genel kuruldan karar çıkmadan önce dava açamaz. Genel kurul kararına karşı dava açma hakkı saklıdır. Kayıtlara göre; Davalı kooperatifin üreteceği konutlardan .... daireleri/bağımsız bölümleri edinmek üzere böylece beş pay için davalı kooperatife üye olan davacının, parasal yükümlerini yerine getirmediği gerekçesi ile kendisine ... 79.Noterliği'nin 25.11.2021 tarih ve .... yevmiye sayılı işlemiyle gönderilen birinci ihtarnamede, kooperatife 31.10.2021 tarihi itibariyle birikmiş 2.500.505,43 TL borcu bulunduğu ve bu borcu ihtarnamenin tebliğini takip eden 10 gün içinde ödemediği taktirde ortaklıktan çıkarılacağı hususunun bildirildiği, ihtarnamenin 29.11.2021 tarihinde tebliğ edildiği, davacının ödeme yapmaması üzerine yine ... 79. Noterliği'nin 14.12.2021 tarih ve .... yevmiye sayılı işlemi ile gönderilen ikinci ihtarnamede de daha önce gönderilen ihtarnameye rağmen 31.10.2021 tarihi itibariyle birikmiş 2.500.505,43 TL borcunu ödemediği, bu ihtarın tebliğini izleyen 30 gün içinde de ödeme yapılmaz ise Kooperatif Anasözleşmesinin 14/2 ve Kooperatifler Kanunu'nun 27.maddesi hükümleri uyarınca ortaklıktan çıkarılacağının bildirildiği, ihtarnamenin 15.12.2021 tarihinde tebliğ edildiği, birinci ihtarnameye eklenen ve her bir ortaklık payı için oluşan borcu gösteren cari hesap ekstreleri suretlerine göre davalı kooperatifin, davacıya....nolu daireye ilişkin pay yönünden 500.101.09 TL olmak üzere toplam 2.500,505,43 TL borç çıkardığı, davacının, kendisine gönderilen ve yukarıda açıklanan ihtarnamelerde belirtilen borçlarını ödememesi üzerine davalı ...Şehirören Konut Yapı Kooperatifi Yönetim Kurulu'nun 24.01.2022 tarih ve 3 nolu kararı ile üyelikten ihracına karar verildiği, kararın davacıya gönderilmesi için ... 63.Noterliği'ne aynı gün tevdi edildiği ve ilgili noterliğin 26.01.2022 tarih ev 2761 yevmiye sayılı işlemi ile davacıya tebliğ edildiği, davanın ise 05.03.2022 tarihinde açıldığı, ihraç kararı karşı yasal süresi içinde dava yoluna başvurulduğu görülmüştür.Somut olayda tüm deliller ve yasal düzenleme birlikte değerlendirildiğinde; Asıl davada; Davacıya ... 79.Noterliği'nin 14.12.2021 tarih ve 06803 sayılı işlemiyle gönderilen ikinci ihtarnamede 1 (bir) ay yerine 30 (otuz) gün süre verildiği, bu durumun Kooperatifler Kanunu'nun 27.maddesine ve Yargıtay'ın uygulamasına aykırı olduğu anlaşılmakla, dava kabul edilerek, davalı Koperatif Yönetim Kurulu'nun, "davacının Kooperatif ortaklığından çıkartılmasına" ilişkin 24/01/2022 tarihli ve (3) Karar sayılı kararının iptaline karar verilmiştir.Birleşen dava yönünden ise; Davalı kooperatifin 25/06/2022 tarihli Genel Kurulunda Gündemin 6. Maddesinde; "2022 yılı tahmini bütçesi okunarak, oybirliği ile kabul edildi. Okunan bütçe kapsamında, kooperatifimizin mevcut davaları sonucunda oluşabilecek giderler için ve ortaklıktan çıkarılma kararı alınan ... ve ....'ın hisse başına yüklenici firmaya ödenecek 250.000,00 TL bakiyelerinin ödenebilmesi için toplamda 7.840.000,00 TL tutarındaki bedelin kalan ortaklar tarafından ödenmesi oybirliği ile kabul edilerek, hisse başına toplanacak tutarın en fazla 20.000,00 TL'ye kadar olması, ödeme şeklinin nasıl olacağı hususunda yönetim kuruluna yetki verilmesi, belirlenecek tutarın yönetim ve tutarın ortaklara önceden bildirilmesi, ödeme yapmayan ortaklara aylık yasal faiz uygulanması oybirliği ile kabul edilmiştir.'' şeklindedir.Kooperatif Genel Kurul Kararlarının bozulması ve buna ilişkin şartlar 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu 53 madde hükmünde ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir.Yapılan düzenleme uyarınca ana sözleşme hükümlerine göre ve iyi niyet esaslarına aykırı olduğu iddiası ile genel kurul kararları aleyhine toplantıyı kovalayan günden başlamak üzere bir ay içinde kooperatif merkezinin bulunduğu yerdeki ticaret mahkemesine iptal davası açabilirler. Somut olayda, yukarıda belirtilen kooperatif genel kurulundan alınan kararın iptali için 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu 53 madde hükmünde öngörülen yasal bir aylık sürede olmak üzere davayı açmıştır. Bahse konu kooperatif genel kurul kararının davacı hakkında alındığı, davacının hukuki varlığını etkileyen bir karar hakkında toplantıya katılarak karara muhalefet şerhi olmasının aranmayacağı, bu nedenlerle dava yasada öngörülen koşullara ve sürelere uygun olacak şekilde açıldığı anlaşılmıştır.Asıl dava dosyasında, davacının davalı kooperatif ortaklığından çıkmasına yönelik verilen kararın iptali istemiyle açılan dava sebebi ile bu karar henüz kesinleşmemişken, hakkında verilen ihraç kararı kesinlemiş ve davacı ortaklıktan çıkmış gibi davacı hakkında mali konulara ilişkin karar alınmasının yerinde olmadığı ve kararın iptali gerektiği anlaşılmakla birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.Yukarıda açıklanan gerekçelere uygun olarak aşağıdaki hüküm verilmiştir.HÜKÜM : Açıklanan gerekçeye ve dosya kapsamına göre;1-ASIL DAVADA; Davanın KABULÜNE, Davalı Koperatif Yönetim Kurulu'nun, "davacının Kooperatif ortaklığından çıkartılmasına ilişkin 24/01/2022 tarihli ve (3) Karar Sayılı KARARININ İPTALİNE,a-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732 TL nispi karar ve ilam harcından dava dosyasında peşin alınan 80,70 TL harcın mahsubu ile kalan 651,30 TL harcın davalıdan alınıp Hazineye gelir kaydedilmesine,b-Davacı tarafından yapılan 161,40 TL harç giderinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,c-Davacı tarafça yapılan 267 TL tebligat ve posta gideri, 1.000 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 1.267 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, d-Dava sırasında kendisini vekille temsil ettiren davacı yararına takdir edilen 45.000 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,e-HMK 333. Maddesi gereğince mahkemece yatırılan avansın kullanılmayan kısmının kararın kesinleşmesine müteakip iadesine, 2- BİRLEŞEN ... 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NİN 2022/451 ESAS SAYILI DOSYASINDA; Davanın KABULÜNE, Davalı Kooperatifinin 25/06/2022 tarihli Genel Kurulunun 6. Maddesinin 2. Bendinde yer alan "Ve ortaklıktan çıkarılma kararı alınan, ... ve ...' ın hisse başına yüklenici firmaya ödenecek 250.000,00 TL bakiyelerinin, ödenebilmesi için toplamda 7.840.000,00 TL tutarındaki bedelin kalan ortaklar tarafından ödenmesinin kabulüne" ilişkin bölümündeki davacı ...' ı ilgilendiren yüklenici firmaya ödenecek 250.000,00 TL bakiyesinin ödenmesine ilişkin ödeme yönünde alınan kararın İPTALİNE, a-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732 TL nispi karar ve ilam harcından dava dosyasında peşin alınan 80,70 TL harcın mahsubu ile kalan 651,30 TL harcın davalıdan alınıp Hazineye gelir kaydedilmesine,b-Davacı tarafından yapılan 161,40 TL harç giderinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,c-Dava sırasında kendisini vekille temsil ettiren davacı yararına takdir edilen 45.000 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,d-HMK 333. Maddesi gereğince mahkemece yatırılan avansın kullanılmayan kısmının kararın kesinleşmesine müteakip iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemeleri'nde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. Başkan ... E-imzalıdırÜye ... E-imzalıdırÜye ... E-imzalıdırKatip ... E-imzalıdır