t.c. ankara 2. fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinde, eser niteliğindeki bilgisayar programının izinsiz ve lisanssız kullanımından kaynaklanan mali haklara tecavüz nedeniyle telif tazminatı tahsili davası.

T.C. Ankara 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde, eser niteliğindeki bilgisayar programının izinsiz ve lisanssız kullanımından kaynaklanan mali haklara tecavüz nedeniyle telif tazminatı tahsili davası.

Özet: Bu hukuki belge, davacının lisans haklarına sahip olduğu bilgisayar yazılımının davalı tarafından izinsiz ve lisanssız olarak ticari amaçlarla kullanıldığı iddiasıyla açtığı telif hakkı ihlali ve tazminat davasını incelemektedir. Davacı taraf, davalının işyerinde yapılan delil tespiti sonucunda bir bilgisayarda programın kaçak kullanımının belirlendiğini öne sürerek, yasal haklarının ihlali nedeniyle sözleşme bedelinin üç katı tutarında tazminat talebinde bulunmuş; davalı ise iddiaları reddederek şirket faaliyet alanının bu tür bir yazılıma ihtiyaç duymadığını ve bünyesinde lisanssız program bulundurmadığını savunmuştur.

T.C. ANKARA 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/457 Esas - 2025/307

T.C.

ANKARA

2. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİKARAR

TÜRK MİLLETİ ADINA

Esas No : 2024/457

Karar No : 2025/307

....

Dava : Eser Vasfındaki Bilgisayar Programının İzinsiz ve Lisansız Biçimde Bilgisayarlara

Kurulumunun Yapılarak Kullanılmasından Doğan Telif Tazminatının Tahsili

Dava Tarihi : 31/10/2024

Karar Tarihi : 17/09/2025

Gerekçeli Kararın

Yazıldığı Tarih : 17/09/2025

Davacı vekili tarafından davalılar aleyhine açılan Eser Vasfındaki Bilgisayar Programının İzinsiz ve Lisansız Biçimde Bilgisayarlara Kurulumunun Yapılarak Kullanılmasından Doğan Telif Tazminatının tahsili istemli davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :

DAVA :

Davacı vekili dilekçeleriyle özetle; davacının, lisans hakkı kendisine ait olan "..." isimli bilgisayar yazılımının ... uyarınca eser sahibi olduğunu, davacının ...yazılım programını ...." isimli programın, sahibinin hususiyetini taşıdığını ve ... kapsamında ilim ve edebiyat eseri vasfında olduğunu, davacı şirketin, tüm yasal hakları kendisinde bulunan bu programın kullanılması ve sair şekilde çoğaltılması, değiştirilmesi, işlenmesi, tersine mühendislik işlemine tabi tutulması, tamamının veya bir bölümünün başka bir şekilde kullanılması v.b. konularında yurt içinde veya yurt dışında hiçbir kişi ya da kuruluşa izin ya da yetki vermediğini, davalı firmanın işyeri adresinde ...programının lisanssız olarak kullanılıp kullanılmadığının tespiti için .....İş sayılı dosyasıyla firma adresinde mahkemece keşif / delil tespiti gerçekleştirildiğini, İşbu tespit sonrası düzenlenen bilirkişi raporunda davalının faaliyette bulunduğu işyerindeki 1 adet bilgisayarda, ...programının çeşitli modülleriyle birlikte lisanssız (kaçak) şekilde ticari amaç ile kullanıldığı tespit edildiğini, söz konusu tespit işlemi uyarınca Lisanssız kullanım tespit edilen bilgisayar/lara ilişkin bilgiler; Lisanssız kullanım tespit edilen bilgisayar/lara ilişkin bilgiler aşağıdaki şekilde olduğunu,.... olmadığı ve aktif olarak kullanıldığı ve program içerisinden erişilen lisans bilgilerinde davalılara ait bir lisans görünmediği, kullanımın lisanssız olduğu, Programın ...... uzantılı 332 adet öğe bulunduğu ilgili bilirkişi raporu ile birlikte davalı tarafından müvekkili şirket yazılımlarının izinsiz olarak, korsan diye tabir edilen biçimde yüklenmiş ve kullanılmakta olduğu tespit edildiğini, davalı şirketin, davacının sahibi olduğu bilgisayar yazılımlarını herhangi bir sözleşme ve izne tabi olmaksızın, şifre kırmak suretiyle bilgisayarında kullandığını, işi ve faaliyet alanı gereği bu programlardan haksız kazanç elde ettiği açıkça ortaya çıktığını, davalının ...’e aykırı hareket etmek suretiyle müvekkil şirketin mali haklarına tecavüz ettiğini; bu nedenle davalı aleyhine ...’in 68. maddesi uyarınca, davaya konu bilgisayar programının satımı konusunda sözleşme olması halinde belirlenecek bedelin 3 katı tutarında tazminat talep ettiklerini ifade ederek, müvekkili şirkete ait bilgisayar programlarının davalılar tarafından izinsiz ve lisanssız kullanılması nedeniyle müvekkili şirketin mali haklarının ihlalinden dolayı fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00.-TL'nin öncelikle programların yükleme tarihlerinin tespit edilmesi yükleme tarihinden itibaren, mümkün olmaması halinde ise haksız eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek ticari (reeskont) faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini; davacı vekili 03/06/2025 tarihli ıslah dilekçesiyle istemini 456.813,28.-TL'ye yükselterek, davanın kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP :

Davalılar vekili cevaplarında özetle; söz konusu davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu, davacının dava dilekçesi ile ileri sürdüğü iddialar asılsız olup taleplerinin hukuki dayanağı bulunmadığını, davalı şirketin, 2016'dan itibaren çevre danışmanlık ve .... raporu yazım sektöründe faaliyet gösteren köklü bir firma olduğunu, müvekkili şahısın ise müvekkil şirketin kurucu ortağı ve %100 hissedarı olduğunu, müvekkili şirket, 2016 yılından itibaren birçok kamu kurumuna .... raporu yazımı ve çevre danışmanlık hizmeti verdiğini, bünyesindeki bilgisayarların hiçbirinde herhangi bir kaçak yazılım bulundurmadığını, davalı şirketin bünyesinde ... faaliyetleri için görüşülen ve çalışılan firmalardan gerekli olan harita ölçüm ve benzeri çalışmalar, firmaların kendisinden temin edilip müvekkili şirket tarafından herhangi bir çizim/haritalama işlemi yapılmadığını, bu nedenle tespite konu program gibi herhangi bir yazılım programı müvekkili şirket bünyesinde kullanılmadığını bu program müvekkili şirketin faaliyet alanı olan çevre danışmanlık ve ... raporu sektöründe de herhangi bir fayda sağlanmadığını, Firmalar ... raporu hazırlanırken gerekli olan raporlamaları, haritalamaları ve benzeri çizimleri müvekkili şirkete hazır olarak sunmakla yükümlü olduklarını, zira müvekkil şirketin Web sayfasında da görüleceği üzere davaya konu yazılımın işlevi olan herhangi bir çizim, haritalama, kadastro vb. hizmetler müvekkil şirketin faaliyet alanı içerisinde olmadığını, 09/09/2024 tarihinde .... sayılı delil tespiti dosyası kapsamında müvekkili şirkete keşif için gelen bilirkişi heyeti şirketin bilgisayarlarına ...yazılımı ile ilgili olarak inceleme yapılacağı bildirilerek iş yerinde bulunan tüm bilgisayarları incelendiğini, İnceleme esnasında müvekkili şirkette 2022 yılından itibaren çevre görevlisi olarak çalışmakta olan ..... isimli personelin müvekkili şirket yetkililerinin izni ve bilgisi olmaksızın, şirket yetkililerinin iş yerinde bulunmadığı zamanda iş yerine getirdiği kendi şahsi laptop(dizüstü bilgisayar) söz konusu yazılımın tespit edildiğini, müvekkili şirkete ait olan hiçbir bilgisayarda söz konusu yazılım bulunmadığını, müvekkil şirketin envanter ve demirbaş listesinde kayıtlı bilgisayarlarda söz konusu yazılım tespit edilmediği ....isimli personel kendi şahsi laptop (dizüstü bilgisayarında) söz konusu yazılımın yüklü olduğunu, söz konusu yazılımı müvekkil şirket ile ilgili herhangi bir işte kullanmadığını ve herhangi gelir getirecek bir işlem yapmadığını açıkça beyan ve kabul ettiğini, bu hususun da keşif esnasında tutulan tutanak ile sabit olduğunu, Keşif esnasında bilirkişiler tarafından inceleme yapılan laptop (dizüstü bilgisayarın) müvekkili şirketin envanter ve demirbaş listesine kayıtlı olup olmadığı kontrol edilmeksizin, müvekkil şirket yetkililerinin ve müvekkil şahısın yokluğunda eksik ve hukuka aykırı araştırma ve tespit yapılarak personelin kişisel şahsi laptop (dizüstü bilgisayarı) ile ilgili olarak müvekkili şirket aleyhine tutanak tutulduğunu, Mahkeme heyeti tarafından tutulan tutanakta belirtildiği üzere söz konusu laptop (dizüstü bilgisayar) personel ....in şahsi laptopu olduğunu, müvekkili şirket ve şirketin işleri ile herhangi bir ilgisi bulunmadığını; dolayısıyla müvekkil şirket söz konusu yazılımdan herhangi bir ticari gelir elde etmediğini, ..... Değişik İş sayılı dosyasında söz konusu tutanağın aslı mevcut olduğunu söz konusu dosyanın celbini talep ettiğini, iş yerinde müvekkili şirketin işleri için kullanılmayan, ... isimli personelin şahsi laptop(dizüstü bilgisayarına) yüklü bulunan yazılım ile ilgili olarak müvekkil şirketin herhangi bir bilgisi ve sorumluluğu bulunmadığını, ... isimli personel, maden mühendisi olup iş harici olarak kişisel nedenlerle söz konusu yazılımı yüklemiş olduğunu beyan ettiğini, yapılan tespitte de söz konusu yazılım kullanılarak yapıldığı tespit olunan dosyanın müvekkili şirketin işi olmadığı, müvekkili şirkete ait olmayan bir iş olduğu açıkça ortada olduğunu, tespit esnasında çekilen fotoğraflarda söz konusu yazılım kullanılarak işi yapılan şirket/şahıslar müvekkili şirketin müşterisi olmadığını; bu husus Vergi Dairesi kayıtları ile de açıkça sabit olduğunu, gerekli görüldüğü taktirde tespit esnasında yazılım olduğu belirtilen laptop(dizüstü bilgisayarın) çekilen fotoğraflarında unvanları görünen şirketlerin, müvekkil şirket ile herhangi bir ticari ilişkisi bulunup bulunmadığı ile ilgili olarak Vergi Dairesine müzekkere yazılmasını talep ettiğini, Personel ...'in şahsi laptop (dizüstü bilgisayarını) kişisel işleri ile hiçbir gelir veya kar etmeyecek şekilde kullanmış olduğunu açıkça beyan ettiğini, söz konusu keşif ve inceleme sırasında ...'in şahsi laptop(dizüstü bilgisayarını) müvekkili şirkete ait olduğu ile ilgili olarak tutanak tutulması gerçek dışı ve hukuka aykırı olup, ...'in laptop(dizüstü bilgisayarını) kendi şahsi laptop(dizüstü bilgisayarını) olduğuna ilişkin beyanı da imzası ile birlikte alınarak tutanağa geçirildiğini ve ayrıca bu hususta söz konusu bilgisayarın satış faturası ile de laptop (dizüstü bilgisayarın) ... tarafından satın alındığı ve kişisel bir laptop (dizüstü bilgisayar) olduğu açık olduğunu, müvekkili şirketin zimmetinde olmayan söz konusu laptop (dizüstü bilgisayar) ile ilgili olarak herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, müvekkili şirketin faaliyet alanı ve ticari işleri değerlendirildiğinde söz konusu yazılımın da müvekkili şirket ile herhangi bir ilgisi bulunmadığını; hal böyle iken müvekkili şirketin ve müvekkili şahısın söz konusu yazılımdan ticari gelir elde etmemiş olup davacının iddiası haksız ve mesnetsi olduğunu, müvekkili şirket bilgisayarlarında herhangi yasal olmayan hiçbir yazılım bulunmadığını, müvekkili şirket kamu kurumları ile çalışmakta olan bir şirket olduğundan müvekkili şirkete ait herhangi bir bilgisayarda yasa dışı yazılımların bulunmasının da hayatın olağan akışına aykırı olduğunu ifade ederek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Tarafların tüm delilleri toplanmış, değişik iş dosyanın bir örneği celp olunmuş, teknik hususlara ilişkin mütalaa içeren bilirkişi raporu dosyaya ibraz ettirilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulhe teşvik olunmuş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını ve bilirkişi incelemesi yapılmasını müteakip, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yazı İşleri Yönetmeliği'nin 41/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraf vekillerine tahkikat ve yargılamının geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

GEREKÇE :

Uyuşmazlık konuları hakkında rapor tanzimi için dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiş ve rapor tanzim ettirilmiştir.

Davacı ve davalılar arasındaki uyuşmazlık, davalıların davacıya ait yazılım programlarını lisanssız kullanıp kullanmadığı, davacının alabileceği tazminat miktarının ne olabileceği noktasında toplanmaktadır.

İstemin ...'in 68. maddesine dayalı telif tazminatına ilişkin bulunması eylemin belli bir süre devam etmesi karşısında, yargılamanın sürdürülebilir nitelikte olduğu düşünülmüştür.

İncelenen dosya kapsamına, benimsenen bilirkişi heyeti görüşlerine ve toplanan delillere göre;

....ş Sayılı dosya kapsamında alınan 09.09.2024 tarihli bilirkişi raporu sonuç kısmında; “-Toplam 5 adet bilgisayar incelenmiştir. 1 tane bilgisayarda ...yazılımının kurulu ve çalışır halde olduğu görülmüştür. ...yazılımı ile oluşturulan (.NCZ uzantılı) 332 adet proje görülmüştür. 4 adet bilgisayardan 1 tanesinin çalışmadığı diğer 3 bilgisayarda bu yazılımın kurulu olmadığı tespit edilmiştir.” şeklinde belirtildiği anlaşılmıştır.

.....İş Sayılı dava dosyasına bakıldığında, davacı ...Yazılım A.Ş.’nin, huzurdaki davayı açmadan önce ....D.İş dosyası kapsamında, davalı ..... firmasının, .... ... adresinde Bilirkişi ve mahkeme heyeti ile 09.09.2024 tarihinde birlikte tespit yaptırdığı, bu kapsamda düzenlenen 09.09.2024 tarihli Bilirkişi .... tarafından hazırlanan bilirkişi raporunda; “09/09/2024 tarihinde .... şirketine gidildi ve şirkette bulunan bilgisayarlar üzerinde inceleme yapıldı. Toplam 5 adet bilgisayar üzerinde inceleme yapıldı. 1 adet bilgisayar üzerinde ...yazılımının çalışır, kullanımda olduğu görüldü. ... Marka ...Yazılımının Kurulu Olduğu Bilgisayar ve Detaylarında, ...5.2 Versiyonun kurulu olduğu, ...ile tasarlanmış *..... öğe bu bilgisayarda bulunduğu, ...Kurulu olan bilgisayarın .... olduğu” hususlarına yer verildiği anlaşılmıştır.

Davaya Konu Yazılımın ve Ekli Modüllerin Eser Niteliği:

5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun “Tanımlar” Kenar Başlığını taşıyan 1/B maddesinin a bendinde; fikri hukukun temel kavramlarından bir tanesi olan eser kavramının tanımı yapılmıştır. Bu maddeye göre eser, “Sahibinin hususiyetini taşıyan ve ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan her nevi fikir ve sanat mahsullerini” ifade etmektedir. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunundaki bu tanımdan da anlaşılacağı üzere, bir fikri emek ürününün; eser olarak addedilebilmesi için birtakım şartların kümülatif olarak bir arada bulunması gerekmektedir.

Bu koşullardan bir kısmı “esasa” bir diğer kısmı da “şekle” ilişkindir:

Esasa ilişkin şart: “Eserin, sahibinin özelliğini/hususiyetini taşıyor olması”dır. Sahibinin hususiyetini taşımaktan kasıt, herkes tarafından vücuda getirilememe, yani “fikri” bir çalışmada ortaya konulan bağımsız bir bilgi, hüner, beceri, yorum, düşünce, özel çaba ve emeğin bulunması ve eser sahibinin bilimsel erkini ortaya koyarak, ortalama nitelikteki bir insanın sergileyebileceğinden daha yaratıcı niteliğe sahip olması” demektir.

Şekle ilişkin şart ise “Kanunda Belirtilen Eser Kategorilerinden Birine Dahil Olma” koşuludur. Sahibinin hususiyetini taşıyan, yani orijinallik niteliğini haiz bir fikri emek ürününün, eser olarak addedilebilmesi için; aynı zamanda 5846 Sayılı ...’de dört ana kategori altında ifade edilen ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanat ve sinema eser çeşitlerinden birine dahil olması gerekmektedir.

Bu bağlamda, ...’in 2. maddesinin 1. fıkrası davaya konu fikri ürün ile ilintili olarak “herhangi bir şekilde dil ve yazı ile ifade olunan eserler ve her biçim altında ifade edilen bilgisayar programları ve bir sonraki aşamada program sonucu doğurması koşuluyla bunların hazırlık programlarının” ilim ve edebiyat eseri olarak addedileceğini ifade etmiştir.

...’in 2/1. maddesi, bilgisayar programları ve sonraki aşamada program sonucu doğurması koşuluyla bunların hazırlık tasarımları birer fikri eser olarak koruma altına alınmıştır.

Yine ... 1/B-g maddesinde bilgisayar programları; “bir bilgisayar sisteminin özel bir işlem veya görev yapmasını sağlayacak bir şekilde düzene konulmuş bilgisayar emir dizgesini ve bu emir dizgesinin oluşum ve gelişimini sağlayacak hazırlık çalışmaları" şeklinde tanımlanmıştır.

Bir bilgisayar programı esas olarak dört bölümden oluşmakta olup, bunlar program akışı, algoritma, kodlar ve kullanıcı ara yüzler şeklindedir.

Bilgisayar programı değişik aşamalardan geçerek oluşan bir mimari yapı gibi olup; ortaya çıkarılan bu yapıda programın esasını ve bunun temelinde yatan düşünceleri okumak mümkündür. Bu düşünce ve fikirler tek başlarına korunmasalar da programlara özgünlük veren ve korunmasını gerekli kılan bu fikir ve düşüncelerin “bilgisayar programı” olarak somutlaştıklarında, nesnel fikri ürünler olarak korunmaları mümkündür.

Program akışı, sistem analizlerinin yapılıp, gereksinimlerinin belirlendiği ve işletim kavramının oluşturulduğu bir bölümdür. Bu bölümde programcı sistem mimarisini kurmakta, verilerin ve girdilerin değerlendirilmesini yapıp, somut problemin çözümü ile ilgili sistemin mimarisini mantıksal dizilimini yapmaktadır. Böyle bir sonucun ise bir fikri çaba gerektirip, elde edilen sonucun bir fikir ifadesi olduğu; şu hâlde yazılımın program akışı bölümü de koruma altındadır.

Kod yazılımı teknik anlamda program yazılımının en önemli bölümlerinden biridir. Hazırlanan program ve hazırlık tasarımları gerek insan gerekse donanım (hardware) tarafından okunup, girdi ve verilerin istenilen şekilde çıktılarının alınmasını sağlayan bölüm kodlama ile mümkündür. Bu nedenle programın kod bölümü de kaynak (source) veya amaç (object) kod ayrımı yapılmadan koruma altındadır.

Algoritma ve ara yüz veya kullanıcı ara yüzü diye bilinen son iki unsur ise koruma kapsamı dışındadır.

Tüm bu hukuki ve teknik anlatımlar bağlamında ...ismi ile üretilip pazarlanan bilgisayar programının, sahibinin hususiyetini yansıtacak biçimde şekillenmiş bulunması, ...’de öngörülen eser türlerinden birinin içine girmesi ve fikri bir çabanın ürünü olması nedeniyle ... anlamında eser olduğu ve “ilim ve edebiyat eseri” vasfında olduğu kanaatine varılmıştır.

Mali Haklarının veya Kullanılma Yetkisinin Davacıya Ait Olup Olmadığı:

...’in eser sahipliğine ilişkin olarak benimsemiş olduğu temel ilke “yaratma ilkesi”dir. Gerek md.1-B/b ve gerekse md.8’de bir eserin sahibinin, onu yaratan kişi olacağı belirtilmiştir. Dolayısıyla, bu yaratma olgusuyla, herhangi bir tescil, kayıt veya benzeri bir prosedüre gere kalınmaksızın eser sahipliği adı verilen hukuki durum yaratılmış olmaktadır. ... md. 11 hükmüne göre de yayımlanmış eser nüshalarında veya bir güzel sanat eserinin aslında, o eserin sahibi olarak adını veya bunun yerine tanınmış müstear adını kullanan kimse, aksi sabit oluncaya kadar o eserin sahibi sayılır. Yukarıda da ifade edildiği üzere, ancak gerçek kişiler, eser sahibi olarak addedilebilecektir. ... md.18/II’de açık bir biçimde ifade edildiği üzere, ‘aralarındaki özel sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça, memur, hizmetli ve işçilerin işlerini görürken meydana getirdikleri eserler üzerindeki hakların bunları çalıştıran veya tayin edenlerce kullanılacaktır.” Bir diğer ifadeyle, tüzel kişiler, sipariş üzerine veya görevleri gereği yaratılan eserler üzerinde eser sahibi olmayıp; eser sahipliğinden doğan yetkileri kullanan kişiler olarak karşımıza çıkmaktadır. Dava dosyası bu açıdan tetkik edildiğinde, davacı şirketin davaya konu bilgisayar yazılımı üzerindeki mali hakların kullanımına ilişkin olarak herhangi bir nizanın bulunmadığı ve davacı şirketin, bu ürünü, kendi tescilli markası altında piyasaya sunduğu gözlemlenmiştir. İzah edilmeye çalışılan bu nedenlerle, davaya konu bilgisayar yazılımı üzerinde, davacı şirketin, mali hakları kullanma yetkisi bulunmaktadır.

Dosyada davacı tarafından sunulmuş olan tescil belgeleri ve ... hükümleri de nazara alındığında, dava konusu bilgisayar programının, davalı tarafından kullanımının tespiti tarihinden de evvel, davacı tarafından hazırlatıldığı ve pazarlanmakta olduğu, eserle ilgili mali hakların tasarruf yetkisinin davacı şirkette olduğu; ...’ten doğan mali hakların davacı şirket eliyle kullanılacağı, davacı şirketin engelleme ve tazminat davası açma haklarının olduğu kanaatine varılmıştır.

Davalı İş Yerinde Yapılan Delil Tespiti Sonucu Tanzim Edilen Bilirkişi Raporu Gözetilerek Anılan Yazılımın ve Ekli Modüllerin Davalının Kaç Adet Bilgisayarına Yüklenmiş Olduğu:

.... adresinde adresinde Bilirkişi ile 09.09.2024 tarihinde birlikte tespit yaptırdığı, bu kapsamda düzenlenen 09.09.2024 tarihli Bilirkişi .... 19.10.2024 tarihli Bilirkişi .... tarafından hazırlanan bilirkişi raporunda;

.... Marka dizüstü bilgisayarda;

• ...5.2 GIS ana modül ve Netsurf ek modüllerin yüklü olduğu,

• Kurulum tarihinin: tespit edilemediği, haksız fiilin başlangıç tarihi tespit tarihi olan 09.09.2024 olarak alınacaktır.

Yüklü Yazılımların .... Mahiyetinde Olup Olmadığı:

Davalı bilgisayarlarında kurulu ...yazılımlarının yüklü yazılımın .... sürümü olmadığı, normal ticari sürüm olduğu anlaşılmaktadır.

Yükleme Tarihinin Ne Olduğu:

Bilgisayarda yükleme tarihin tespit edilmediği,

Haksız fiilin başlangıç tarihi tespit tarihi olan 09.09.2024 olarak alınması gerektiği değerlendirilmiştir.

Hangi Sürümünün Yüklendiği:

Lenova Marka Laptop’da; ...5.2 Sürümünün yüklü olduğunun tespit edildiği anlaşılmıştır.

Hangi Modüllerinin Olduğu:

.... Marka Laptop’da; ...5.2 GIS ana modül ve Netsurf, ek modüllünün yüklü olduğunun tespit edildiği anlaşılmıştır.

Kullanılıp Kullanılmadığı:

Davacı işyerinde bulunan yukarıda anılan bir bilgisayarda ...Programının kurulu ve çalışır durumda olduğu, ...programı ile oluşturulmuş çizim dosyası bulunduğu, ...programın açılarak var olan çizimlerin görüntülenmesi de kullanım olarak değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Nasıl Çalıştırıldığı:

...yazılımın lisanlı olarak alınmasıyla, Anahtar, Token, Dongle, Aladdin gibi isimlerle adlandırılan programa özel USB cihazı verilmekte, bu anahtar olmadan program çalışmamaktadır. Lisanslı yazılımlarda, kullanılacak ürünler kullanıcıya özel tanımlanarak müşteriye verilmektedir.

Lisansız yazılımlarda bu USB cihazı bulunmamaktadır. Yazılımın, “kırık (...)” olarak tabir edilen bir kurulum dosyasından kurulduğu, diğer bir ifadeyle, yazılımın lisanslı alınması halinde yazılım CD’si ve beraberinde gelen kilit aparatı (dongle) mevcut olmadığı halde, bilgisayarca “varmış gibi algılanacak şekilde düzenlenmiş bir kurulum dosyasından” yüklendiği değerlendirilmiştir.

Lisanslı Olup Olmadığı:

Davalı bilgisayarlarında tespit edilen davacıya ait programlar için taraflar arasında yapılmış herhangi bir lisans sözleşmesinin bulunmadığı anlaşılmıştır.

İhlal Olunan Mali Hakların Neler Olduğu:

Lisanssız olarak kurulu ve çalışır vaziyette olan program, üretici firma/kişi/kişiler tarafından eser olarak tescil ettirilmiş ve lisanslı olarak kullanılmasına izin verilen program olup 5846 sayılı ... kapsamında koruma altındadır. Kanunun 21, 22, 23, 24 ve 25 maddelerinde mali haklardan “işleme”, “çoğaltma”, “yayma”, “temsil” ve “umama iletim” hakları düzenlenmektedir. Eser sahibi veya mali hak sahibi bu hakların bizzat kendisi kullanabileceği gibi, onlar üzerinde üçüncü kişilere lisans yolu ile kullanma yetkisi tanıyabilir. Ayrıca bu hakların her biri üzerinde devir muameleleri de yapılabilir. Lisans veya devirler süreli veya süresiz olabilir.

Bir eserin aslına ihtiyacı ortadan kaldırabilecek şekilde başka bir ortama aktarılmasına çoğaltma denilir. Bilgisayar programının kullanılabilir bir kopyasının herhangi bir ortama aktarılması “çoğaltma” fiilini ifade eder. Dolayısıyla bir programın gerek taşınabilir bir diskten gerekse internetten bir başka bilgisayar ortamına yüklenmesi teknik olarak ... anlamında “çoğaltma” fiilidir. Bu bağlamda, dava konusu olayda çoğaltma hakkının tasarrufu niteliğinde bir eylem söz konusudur. Eser üzerindeki mali hakların başkaları tarafından her türlü kullanımı, hak sahibinin iznine bağlıdır. ... m.52 hükümlerine göre yapılmış yazılı sözleşmeye dayanmayan kullanımlar, mali hak ihlali oluşturur.

Somut olayda, davacıya ait eserin davalı tarafın bilgisayara yüklenebilmesi için, hak sahibinin izninin alındığını gösteren bir belge dosyada mevcut değildir. Yine olayda mali hakları davacının tasarrufunda olan bilgisayar programının, davalının kontrolünde olan bir bilgisayara izinsiz (lisanssız) yüklenerek çoğaltılması söz konusudur. Dolayısıyla hak sahibinin ... m.22’den kaynaklanan çoğaltma hakkının ihlal edildiği değerlendirilmiştir.

Tespit Edilen Yazılım ve Modül Sürümlerinin, Tespit Edilebilen Yükleme Tarihi İtibariyle Rayiç Bedelin Hesaplanması:

...ürünlerinin piyasa sürüldüğü tarihler aşağıda belirtilmiştir.

- 2004 yılında, ...4.0 versiyonu,

- 2006 yılında, ...5.0 versiyonu,

- 2012 yılında ...6.0 versiyonu,

- 2017 yılında, ...7.0 versiyonu,

- 2019 yılında, ...8.0 versiyonu,

- 2022 yılında, ...8.5 versiyonu, çıkmıştır.

...8.0 versiyonu ile yeni eklenen özellikler;

...yazılımın geliştirilmeye devam ettiği, ......)alınan bilgilere göre aşağıdaki şekilde olduğu;

· Otomatik Yakalama/Auto Snap' Yeteneği,

· CAD Yeteneklerinde Geliştirme ve Yenilikler,

· Arayüz İyileştirmeleri,

· Tabakalar, Hattipi ve Sembollerin Filtrelenebilme Yeteneği,

· Kartografik Çizim,

· Sık Kullanılan İşlemleri İçin Hazır Mimar Modelleri,

· ....Arazi Modeli'ne dönüştürülebilmesi,

· Konumsal Veriler İçin 'Geri Al/Yeniden Yap',

· Veri Karşılaştırma Aracı,

· TUCBS Temalarına Uygun Hazır Veri Tabanı ve Sayısallaştırma Kalemleri,

· Konuşan Netcad,

· Performans İyileştirmeleri yapıldı · Nokta bulutu desteği eklendi.

· Tabaka Sayısı sınırsız yapıldı.

· Otomatik raster register yeteneği eklendi.

· Yeniden yap işleminde işlem limiti sınırsız yapıldı.

· Arayüz iyileştirmeleri yapıldı.

....yetenekleri arttırıldı.

· Karşılama ekranı geliştirildi. Katalog ekranına hızlı ulaşım sağlandı.

· Otomatik yedekleme yetenekleri geliştirildi. Proje versiyonlama yeteneği geliştirildi.

· ...arama yetenekleri geliştirildi.

...'lerden anlık veri aktarımı ve ... noktasına aplikasyon yetenekleri geliştirildi.

· .... araçlarında iyileştirme yapıldı.

· Nokta kodları 30 karaktere çıkarıldı.

· Yumuşatılmış eğrilerde son nokta yakalama işlemleri geliştirilmiştir.

· Dosya ekle ve yerleştir işleminde son nokta yakalama işlemleri geliştirilmiştir.

· Çizim işlemi ve obje yakalama işlemlerinde highlight geliştirmeleri ve ekranda oluşan hatalar giderilmiştir.

· Veri Aktar altyapısı yeniden ele alınmış ve hatalar çözülmüştür.

· Veri Kontrol Kütüphanesi geliştirilmiştir.

· Nsign, imzalama altyapısında ve kullanılan sertifikalarda güncellemeler yapılmıştır.

Buna göre, davalı işyerinde tespiti yapılan ...5.2 yazılımın 2024 yılında güncel sürüm olmadığı, güncel sürümün ...8.5 olduğu anlaşılmıştır.

Davalı işyerinde tespit edilen bilgisayardaki lisansız, ...5.2 programı için hâksiz fiilin başlangıç tarihi tespit tarihi olan 09.09.2024 tarihinin baz alınacağı, dolayısıyla tazminat hesabı yapılırken 2024 yılındaki fiyat listesi dikkate alındığı anlaşılmıştır.

Bu kapsamda huzurdaki dava ile benzer başka bir davada Davacı firmada yapılan yerinde muhasebe incelemesi sonucu Davacı firmanın 2024 yılı içerisinde yaptığı satışların tüm verileri üzerinden ortalama satış fiyatı bulunduğu; davacı firmadan da kaşeli imzalı olarak alınan ortalama bedel dokumanın bilirkişi heyet raporunda ekte sunulduğu; ilgili ürünler için rayiç bedel hesaplamasında bu bilgilerin kullanıldığı anlaşılmıştır.

Lenova Marka Dizüstü bilgisayardaki modüllerin fiyatları:

Lenova marka bilgisayarda bulunan ...5.2 ana modül ve ek modüllerin lisans bedeli KDV hariç toplam 190.338,87.-TL olduğu; ... m.68 uyarınca 3 kat telif tazminatı talebinde bulunduğundan, davacının talep edebileceği tazminat tutarının 190.338,87.-TL x 3 = 571.016,61.-TL mertebesinde olabileceği;

...5.2 ürünün 2006 yılında çıktığı, ...6.0 yazılımın 2012 yılında, ...7.0 sürümünün de 2017, ...8.0 sürümünün 2019, ...8.0 sürümünün 2021 yılında çıktığı, davalı işyerindeki bilgisayara 27.11.2021 tarihinde kurulduğu dikkate alındığında, 2021 yılında güncel sürümün ...8.0 olduğu, davalının üç eski sürüm yazılım aldığı değerlendirildiğinde ürünün eski sürüm oluşu ve eksik özellikleri sebebiyle %20 oranında daha indirim yapılabileceği değerlendirilmiştir.

...5.1 anamodül ve ek modül için yukarıda belirtilen indirimli lisans bedelinin KDV hariç toplam 190.338,87.-TL olduğu, bunun üzerinden %20 indirim yapıldığında lisans bedelinin: 152.271,09.-TL olduğu hesaplanmış olup; ... m.68 uyarınca 3 kat telif tazminatı talep edildiğinden davacının talep edebileceği tazminat tutarının 152.271,09.-TL X 3 = 456.813,28.-TL mertebesinde olabileceği anlaşılmıştır.

Davaya Konu Yazılımın Tespit Edildiği Bilgisayarın Sahiplik Bilgileri;

Davalılar, davaya konu yazılım tespit edildiği Lenova Marka dizüstü bilgisayarın çalışanları ...’e ait olduğunu belirttiği, tespit esnasında hazırlanan tutanağa anılan bilgisayarın şahsi olduğunu, .... ile ilişkisinin bulunmadığını belirttiği ve faturayı sunduğu anlaşılmıştır.

Faturaya bakıldığında, faturanın Lenova Ideapad marka bir bilgisayara ait olduğu, tespiti yapılan bilgisayarın Lenova Ideapad marka olduğu ve özelliklerin örtüştüğü, sunulan faturanın davaya konu yazılımın tespit edilen bilgisayara ait olduğu anlaşılmıştır.

Neticede, toplanan delillerden, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamından;

Davaya konu ...adlı bilgisayar programının 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (...) 2. Madde kapsamında “ilim ve edebiyat eseri” niteliğinde olduğu,

Davacı ...Yazılım A.Ş.’nin söz konusu bilgisayar programı üzerinde mali hakları kullanma yetkisine sahip olduğu,

Dava konusu bilgisayarda tespit edilen programların lisanssız olması karşısında bu yazılımların yüklemesinin davacının ... 22. Maddede düzenlenen çoğaltma hakkının ihlali anlamına geleceği,

Davalının işyerindeki 1 (bir) bilgisayarda 1 adet ...Ana Modül ve ek modüllerin yüklü ve kullanılabilir durumda bulunduğu;

Lenova Marka Laptop’da; ...5.2 GIS ana modül ve .... ek modüllünün bulunduğu ana modül ve ek modüllerin kurulu ve çalışır durumda olduğu, yazılımların lisansız olduğu, demo sürümü olmadığı,

Kurulum tarihinin tespit edilemediği, haksız fiilin başlangıç tarihi tespit tarihi olan 09.09.2024 olarak alınacağı,

Davaya konu bilgisayar programının, davalının kontrolünde olan bir bilgisayara davacı hak sahibinden izin alınmaksızın (lisanssız) yüklenerek kullanılması şeklinde ortaya çıkan fiilin davacı hak sahibinin ... md. 22’den kaynaklanan “çoğaltma” hakkını ihlal etmiş olduğu,

Programlar için haksız fiilin başlangıç tarihi, 09.09.2024 olarak dikkate alınacağı; taraflar arasında farazi sözleşmenin bu tarihte kurulduğu kabulünden hareketle;

Lenova Bilgisayarda bulunan ...5.2 ana modül ve ek modüllerin lisans bedeli KDV hariç toplam 190.338,87.TL olduğu; ... m.68 uyarınca 3 kat telif tazminatı talebinde bulunduğundan, davacının talep edebileceği tazminat tutarının 190.338,87.-TLx3=571.016,61.-TL mertebesinde olabileceği,

H ÜK Ü M :

Davanın Kabulüne,

456.813,28.-TL telif tazminatının 09.09.2024 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline,

Alınması gereken(456.813,28.x%68,31=)31.204,92-TL harçtan peşin alınan 427,60.-TL harcın mahsubu ile (9.353,00.-269,85.=) bakiye 30.777,32‬-TL eksik nispi ilâm harcının davalılardan alınarak hazineye irad kaydına,

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A-13 ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi m.7/3 hükmü uyarınca 3.800,00.-TL arabulucu ücretinin davalılardan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,

Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan takdiren 72.521,99.-TL nispi ücreti vekaletin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

Davacının yapmış olduğu aşağıda dökümü yazılı 30.493,4‬0.-TL yargılama giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

Davalıların yapmış olduğu bir gider bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının, hükmün kesinleşmesini müteakip re'sen taraflara iadesine,

Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde .... Adliye Mahkemesine İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.17.09.2025

Kâtip Hâkim ....

✍e-imzalıdır

MASRAF DÖKÜMÜ

İlk Masraf : 916,00.-TL

Tespit Masrafı : 6.408,9‬0.-TL

Bilirkişi Ücreti :15.000,00.-TL

Islah Harcı : 7.631,00.-TL

P.P : 537,5‬0.-TL

TOPLAM :30.493,4‬‬0.-TL