ankara 2. fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi, fil figürlü tanınmış markanın ihlal edildiği gerekçesiyle açılan logo tasarımının hükümsüzlüğü ve sicilden terkin talebini değerlendirdi.

Ankara 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi, fil figürlü tanınmış markanın ihlal edildiği gerekçesiyle açılan logo tasarımının hükümsüzlüğü ve sicilden terkin talebini değerlendirdi.

Özet: Bu hukuki dava, davacının, fil figürlü tescilli ve tanınmış markalarının davalı tarafından tescil ettirilmek istenen benzer fil figürlü logo tasarımı ile ihlal edildiğini, söz konusu tasarımın yeni ve ayırt edici olmadığını iddia ederek tescilinin hükümsüzlüğü ile sicilden terkinini talep etmesi üzerine açılmıştır; davalı ise tasarımının davacınınkinden yeterince farklı olduğunu, yalnızca teknik zorunluluktan kaynaklanan bir benzerlik taşıdığını ve bilgilenmiş kullanıcının tasarımları farklı algılayacağını savunarak davanın reddini istemiş olup, uyuşmazlık temel olarak davalı tasarımının yenilik ve ayırt edicilik niteliği taşıyıp taşımadığına odaklanmıştır.

T.C. ANKARA 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/287 Esas - 2025/455

T.C.

ANKARA

2. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİKARARTÜRK MİLLETİ ADINA

Esas No : 2024/287

Karar No : 2025/455

...

Dava : Tasarımla İle İlgili YİDK Kararının İptali, Tasarım Hükümsüzlüğü İle Sicilden Terkin

Dava Tarihi : 20/06/2024

Karar Tarihi : 06/11/2025

Gerekçeli Kararın

Yazıldığı Tarih : 06/11/2025

Davacı vekili tarafından davalılar aleyhine açılan Tasarımla İle İlgili YİDK Kararının İptali, Tasarım Hükümsüzlüğü İle Terkin istemli davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :

DAVA :

Davacı vekili dilekçelerinde özetle; davalının 15.02.2023 tarihinde ...başvuru numarasıyla gerçekleştirdiği logo tasarım başvurusuna müvekkili şirket tarafından fil figürü içeren tescilli tanınmış markaları gerekçe gösterilerek itiraz edilmiş olup, ... ibareli markaların yanı sıra fil figürünün de münhasıran müvekkiline ait olduğunu; müvekkilinin tüketiciler nezdinde fil figürü ile bilinmekte olduğunu; bu figürün doğrudan müvekkilini çağrıştırdığını, davalının logo tasarımının müvekkilinin tescilli ve tanınmış markasını içerdiğinden dava konusu tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiğini; müvekkilinin logosunu içeren dava konusu tasarımın yeni ve ayırt edici olmadığının aşikar olduğunu ifade ederek, .... sıra numaralı tasarım başvurusunun tescili halinde hükümsüzlüğü ile sicilden terkinine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVA....nolu “...” tasarımını konu alan tasarımın tescili için müvekkili kuruma başvuruda bulunduğunu; tescili talep edilen tasarım başvurusunun Resmi Endüstriyel Tasarımlar Bülteni’nde yayınlandığını; davacı tarafından tasarım tesciline itiraz edildiğini; yapılan itiraz ve karşı görüşlerin .... tarafından değerlendirilmiş olduğunu ve davaya konu edilen 22.04.2024 tarihli ve .... sayı ile tescilli markalarda yer alan figürlerin bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel görünüm itibarıyla farklı olduğunu ve kullanıcıların farklı tasarımlar karşısında bulunduklarını anlayabileceğinin tespit edildiğini; fil figürünün file benzemesi için zorunlu olan genel hatları dışında tüm detayların ve genel izlenimin farklı olarak tespit edildiğini ifade ederek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı şahıs vekili cevabında özetle; SMK ile bilgilenmiş kullanıcı üzerinde iki tasarımın bıraktığı genel izlenimin “belirgin” bir şekilde farklı olması gerekliliğinin ortadan kalktığını; sadece farklı olmasının yeterli görüldüğünü; yine bu düzenleme ile kıyaslanan tasarımların farklılıklarından çok ortak özelliklerine ağırlık verilmesi kuralının da kaldırıldığını; uyuşmazlığa konu tasarım değerlendirildiğinde tasarım ile davacı tarafça ayniyet derecesinde benzer olduğu ileri sürülen logonun bilgilenmiş kullanıcıda bıraktığı izlenimin birbirinden farklı olduğunu; yalnızca teknik zorunluluktan kaynaklı (her ikisinin de fil olması sebebiyle) bir benzerlik gösterdiğini ifade ederek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davanın açılmasını müteakip yargılamaya katılımı olan tarafların karşılıklı dilekçeleri tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, marka tescil ve başvuru dosyaları ile alâkalı kayıtları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulhe teşvik olunmuş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yazı İşleri Yönetmeliği'nin 41/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraf vekillerine tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

GEREKÇE :

Dosya uyuşmazlık konuları hakkında rapor tanzimi için bilirkişi heyetine tevdi edilmiş ve rapor tanzim ettirilmiştir.

Davacı ve davalılar arasındaki uyuşmazlık, dava konusu tasarımın yenilik ve ayırt edicilik vasıflarının olup olmadığı, .... yayınlandığı, davacı şirket tarafından .... tarih ve .... sayılı kararı ile davacı taraf itirazlarının nihai olarak reddine karar verildiği ve süresinde işbu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Toplanan delillere, birbirini destekler nitelikteki çoğunluk bilirkişi görüş raporları ve tüm dosya kapsamına göre;

YASAL DÜZENLEME VE BU DÜZENLEME BELİRTİLEN TEKNİK ZORUNLUK İLE SEÇENEK ÖZGÜRLÜĞÜ KAVRAMLARININ AÇIKLANMASI:

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’na göre bir tasarımın korunması için yeni olması ve ayırt edici niteliğe sahip olması gerekmektedir. İlgili maddeler şu şekildedir;

“MADDE 55- (1) Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür.

(2) Ürün, bilgisayar programları hariç olmak üzere, endüstriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesnenin yanı sıra birleşik bir ürün veya bu ürünü oluşturan parçaları, ambalaj gibi nesneleri, birden çok nesnenin bir arada algılanan sunumlarını, grafik sembolleri ve tipografik karakterleri ifade eder.

(3) Birleşik ürün, sökülüp takılma yoluyla değiştirilebilen veya yenilenebilen parçalardan oluşan üründür.

(4) Tasarım; bu Kanun hükümleri uyarınca tescil edilmiş olması hâlinde tescilli tasarım, ilk kez Türkiye’de kamuya sunulmuş olması hâlinde ise tescilsiz tasarım olarak korunur.”

“MADDE 56- (1) Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur.

(2) Birleşik ürünün parçasının tasarımı, aşağıdaki şartları taşıyorsa yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir:

a) Parça birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olmalıdır. b) Parçanın görünür durumda olan özellikleri, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılamalıdır.

(3) Bu maddede yer alan normal kullanım; bakım, servis veya onarım işleri hariç olmak üzere, son kullanıcı tarafından kullanımı ifade eder.

(4) Bir tasarımın aynısı;

a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,

b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.

(5) Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim;

a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.

(6) Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.”

“MADDE 58- (1) Tasarım sahibi, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu Kanundan doğan haklarını kullanabilir.

(2) Koruma kapsamının değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.

(3) Bu Kanun kapsamında sağlanan tasarım koruması, 5/12/1951 tarihli ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununda aranan şartları taşıması hâlinde söz konusu Kanunla öngörülen korumaya halel getirmez.

(4) Aşağıda belirtilen hâller koruma kapsamı dışındadır:

a) Kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı tasarımlar.

b) Ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri.

c) Tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün, başka bir ürüne mekanik olarak monte edilmesi veya bağlanması için belirli biçim ve boyutlarda üretilmesi zorunlu ürünlerin görünüm özellikleri.

ç) Paris Sözleşmesinin 2 nci mükerrer 6 ncı maddesi kapsamında yer alan hükümranlık alametleri ile bu kapsam dışında kalan ancak kamuyu ilgilendiren, dinî, tarihî ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş ve ilgili mercilerin tescil izni vermediği işaretlerin, armaların, nişanların veya adlandırmaların uygunsuz kullanımını içeren tasarımlar.

(5) 56 ncı maddedeki şartları karşılamak kaydıyla farklı veya eş birimlerden oluşan modüler bir sistemde bu birimlerin birbirleriyle sonlu veya sonsuz olarak çeşitli biçimlerde bağlantı kurmasını sağlayan tasarımlar korumadan yararlanır.”

Dava konusunun, ....kararının iptali ve davaya konu logo tasarımın tescilinin iptalinden ibaret olduğu anlaşılmıştır.

Teknik Zorunluluklar Ve Seçenek Özgürlüğü Yönünden Değerlendirme;

Dava konusu tasarımın yenilik ve ayırt edicilik değerlendirmesine geçmeden önce, bu tür tasarımlarda tasarımcının seçenek özgürlüğü ve tasarımda bulunması gereken teknik zorunluluklar tespit edilerek tasarımın koruma kapsamının belirlenmesi gerekmektedir. 6769 sayılı SMK’nun 56/6 fıkrasında tasarımcının tasarımını geliştirirken seçenek özgürlüğüne sahip olup olmadığının ve seçenek özgürlüğü var ise bunun ne derece geniş olduğunun tespitinin gerekliliği üzerinde durulmuştur.

Somut olayda dava konusu tasarım “Logo” tasarımıdır. Tasarıma bakıldığında, hayvan figürü içerdikleri anlaşılmıştır. Bunun yanında figürün oluşturulması esnasında teknik olarak da tam silüet kullanılması ve kontur eksiltmeleri ile çeşitli uzuvların vurgulanmasının tercih edildiği anlaşılmıştır. Bilirkişi heyet raporlarında benzer teknik ile ortaya konulmuş çeşitli hayvan figürlerine yer verilmiştir.

Sayıları arttırılabilecek örneklerden de görüldüğü üzere konu hayvan figürü oluşturmak olduğunda teknik olarak tam silüet kullanılması ve kontur eksiltmeleri ile çeşitli uzuvların vurgulanması geniş bir kullanım alanına sahiptir. Her ne kadar aynı teknik kullanılıyor olsa da tasarımcı açısından seçenek özgürlüğünün bulunduğu da yine bilirkişi heyet raporlarında yer verilmiş örneklerden açıkça anlaşılmaktadır.

Bilgilenmiş Kullanıcının Kim Olduğuna İlişkin Değerlendirme;

Daha önce de belirtildiği gibi bilgilenmiş kullanıcılar birer uzman olmayacakları için tasarım üzerindeki detaylarda meydana gelen küçük farklılıklara dikkat etmeyecek; ancak, alım tercihlerini etkileyecek hususlarda yapılan değişiklikleri fark edebilecek kişilerdir.

Somut uyuşmazlıkta dava konusu tasarımlar “logo” tasarımları olup; dikkate alınması gereken Yasal düzenlemede olduğu üzere ayırt ediciliğin bilgilenmiş bir kullanıcı üzerindeki etkisidir. Somut olayda olduğu gibi, konu fil temelli bir logo tasarımı olduğunda, bilgilenmiş kullanıcının tam silüet kullanımındaki farklılıkları görebilecek yetkinlikte olduğu değerlendirilmiştir.

Huzurdaki davaya konu tasarımlar değerlendirilirken bu ilkelere riayet edilmiştir.

Davaya konu ... sayı ile tescilli markalarda yer alan figürlerin bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel görünüm itibarıyla farklı olduğu ve kullanıcıların farklı tasarımlar karşısında bulunduklarını anlayabileceklerinin düşünüldüğü belirtilmiş ve itirazın reddine ve ... nolu tasarımın tescilinin devamına karar verilmiştir.

İlgili tasarımlar ve itiraza mesnet marka görsellerine bilirkişi heyet raporlarındaki tabloda verilmiştir.

Davalıya ait ... nolu marka;

Tasarımlara bakıldığında, tüm tasarımların fil figürü içeren logo tasarımlarına ait olduğu anlaşılmıştır. Her iki tasarımda da fil figürü yan görünüşten iki boyutlu şekilde ele alınmıştır. Her iki tasarımda da gövde, iki ayak, kuyruk, hortum ve kulak figürlerinin birleşiminden fil figürü oluşturulmuştur.

Dava konusu tasarım oluşturulması esnasında teknik olarak tam silüet kullanılması ve kontur eksiltmeleri ile çeşitli uzuvların vurgulanması tercih edilmişken, mesnet tasarımda figürün çizgiler kullanılarak oluşturulduğu anlaşılmıştır. Ana fil figürünü oluşturan alt bileşen figürlerin hem biçimleri hem de birbirleri ile orantısal ilişkileri birbirlerinden farklıdır.

Dava konusu tasarım ve mesnet tasarım arasında yapılan değerlendirme sonucunda tespit edilen benzerlikler karşısında tespit edilen farklılıkların tasarımlara ana karakterinde farklılaşmaya neden olduğu, dava konusu tasarıma yenilik ve bilgilenmiş kullanıcı gözünde ayırt edicilik niteliklerini kazandırdığı kanaatine varılmıştır.

Zira marka olarak tescilli filin hortumu, sırt kavisi, kuyruğu ve ayak yapısı dava konusu tasarımdan farklılık arz etmektedir. Markadaki görünüm filden ziyade domuz benzeri bir görünüm sunmaktadır.

Davalıya ait ... nolu marka;

Tasarımlara bakıldığında, tüm tasarımların fil figürü içeren logo tasarımlarına ait olduğu anlaşılmıştır. Tüm tasarımların oluşturulması esnasında teknik olarak benzer şekilde tam silüet kullanılması ve kontur eksiltmeleri ile çeşitli uzuvların vurgulanmasının tercih edildiği anlaşılmıştır. Her iki tasarımda da fil figürü yan görünüşten iki boyutlu şekilde ele alınmıştır.

Dava konusu tasarım gövde, iki ayak, kuyruk, hortum ve kulak figürlerinin birleşiminden fil figürü oluşturulmuşken, mesnet tasarımda farklı olarak 4 ayak ve göz bulunmaktadır. Ana fil figürünü oluşturan alt bileşen figürlerin hem biçimleri hem de birbirleri ile orantısal ilişkileri birbirlerinden farklıdır.

Dava konusu tasarım ve mesnet tasarım arasında yapılan değerlendirmeler sonucunda tespit edilen benzerlikler karşısında tespit edilen farklılıkların tasarımlara ana karakterinde farklılaşmaya neden olduğu, dava konusu tasarıma yenilik ve bilgilenmiş kullanıcı gözünde ayırt edicilik niteliklerini kazandırdığı kanaatine varılmıştır.

Zira marka olarak tescilli filin kulak, sırt kavisi ve dörtlü ayak yapısı dava konusu tasarımdan farklılık arz etmektedir.

Davalıya ait...

Zira marka olarak tescilli filin kulak, sırt kavisi ve dörtlü ayak yapısı dava konusu tasarımdan farklılık arz etmektedir.

Neticede, toplanan delillerden, birbirini destekler nitelikteki çoğunluk bilirkişi görüş raporları ve tüm dosya kapsamından;

Dava konusu ... kararının yerinde olduğu ve iptali şartlarının oluşmadığı, davaya konu davalının tasarım başvurusunun hükümsüzlük ile terkin koşullarının oluşmadığı, tüm dosya kapsamından anlaşıldığından, davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M :

Davanın Reddine,

Alınması gereken 615,40.-TL harçtan, peşin alınan 427,60.-TL harcın mahsubuyla, eksik kalan 187,80.-TL harcın davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,

Davacının yapmış olduğu yargılama giderlerinin kendisi üzerinde bırakılmasına,

Davalı kurum ve davalı şahıs kendilerini vekille temsil ettirdiklerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan takdiren 55.000,00.-TL maktu ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,

Davalıların yapmış olduğu bir gider olmadığından bu konuda bir karar verilmesine yer olmadığına,

Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının, hükmün kesinleşmesini müteakip re'sen yatıran tarafa iadesine,

Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde ... yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.06/11/2025

Kâtip Hâkim ...

✍e-imzalıdır ✍e-imzalıdır