2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa dayalı daimi ve geçici irtifak hakkı bedeli tespitinde bilirkişi raporu uyuşmazlığı ile istinaf ve temyiz incelemesi.
Özet: Bu hukuki süreç, bir taşınmaz üzerindeki daimi ve geçici irtifak hakkının kamulaştırma bedelinin tespiti ve tesciline ilişkin olup, ilk derece mahkemesinin davanın kabulüne dair kararı sonrasında tarafların istinaf başvurusu üzerine bölge adliye mahkemesi kararı kaldırarak dosyayı iade etmiş, ilk derece mahkemesinin yeniden kabul kararı vermesiyle taraflar tekrar istinafa başvurmuştur. Bölge adliye mahkemesi, fındık bahçesi niteliğindeki taşınmazın net geliri üzerinden bilimsel metotlarla belirlenen bedelin, objektif değer artışının ve kamulaştırma bedelinin makul olduğu gerekçesiyle istinaf başvurularını esastan reddetmiş, bu karar taraflarca temyiz edilmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2025/11735 E.  ,  2026/1935 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/3932 Esas, 2025/1125 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/35 Esas, 2024/427 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 37... parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas alınan raporda bilirkişilerin önceki rapor ile bu rapor arasında oluşan fahiş farklara hiç değinmediklerini, neden farklı sonuçların çıktığı konusunda bir açıklamada bulunmadıklarını, hesaplanan bedellerin olması gerekenden yüksek olduğunu, davaya konu parselin raporda tarla olarak nitelendirildiğini, raporda sulu tarım arazisi mi kuru tarım arazisi mi olduğuna ilişkin bir tespite yer verilmediğini, hükme esas alınan raporda objektif değer artışı uygulanmasının kabul edilemez olduğunu, daimi irtifak tesis edilen alan üzerindeki fındık ağaçları için ayrıca bir bedel hesabı yapılamayacağını, inşaat süreci 6 ay boyunca devam ettiği hâlde, bilirkişinin geçici irtifak bedeli hesaplamasını 2 yıllık net gelir üzerinden yaptığını, hesaplamanın irtifak hakkı süresince hesaplanması gerekirken 2 yıl gibi uzun bir zaman dilimi için hesaplamaya gidilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
2.Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; bedel tespitinde kullanılan verilerin bilimsel kriterlerden uzak olduğunu, karara dayanak bilirkişi kurulu tarafından dava konusu taşınmaza ilişkin yapılan tespitin hatalı olduğunu, dava konusu taşınmazın ve üzerindeki fındık ocaklarının bedellerinin tespitinin hatalı şekilde yapıldığını, tespit edilen değerin günümüz emsal arsa bedellerinin bir hayli altında kaldığını, taşınmazın belediye imkanlarından yararlanan yerleşim alanlarında olduğu belirtilmesine rağmen emsaller altında bedeller belirtildiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kapama fındık bahçesi niteliğindeki taşınmazın olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmaz yönünden kapitalizasyon faizi ve taşınmazın konumu dikkate alınarak belirlenen objektif değer artış oranının da yerinde olduğu, belirlenen kamulaştırma bedelinin makul olduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
2.Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Kapama fındıklık niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesi ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve boru hattı güzergahı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle daimi ve geçici irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesi ve kesilen fındık ağaçlarına maktuen değer biçilmesi yerindedir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Taraf vekillerinin yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
10.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.