Yargıtay 5. Hukuk Dairesince 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu uyarınca daimi ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespiti ile tescili davasında bilirkişi raporu ve değerleme yöntemine yönelik temyiz incelemesi kararı.
Özet: Bu hukuki evrak, bir taşınmaz üzerindeki daimi ve geçici irtifak hakkının kamulaştırma bedelinin tespiti ve davacı idare adına tescili davasına ilişkindir. İlk derece mahkemesinin davanın kabulü kararı, tarafların istinafı üzerine bölge adliye mahkemesince bozulmuş ve dosya yeniden ilk derece mahkemesine gönderilmiştir. Tekrar kabul kararı veren ilk derece mahkemesi hükmü, taraflarca bir kez daha istinaf edilince bölge adliye mahkemesi, davacı idarenin istinaf başvurusunu esastan reddederken, davalı vekilinin istinaf başvurusunu kısmen kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını düzelterek yeniden esas hakkında hüküm kurmuştur. Tarafların bu bölge adliye mahkemesi kararını temyiz etmesi üzerine dosya Yargıtaya gelmiş olup, uyuşmazlık temel olarak taşınmazın değeri, niteliği (fındık bahçesi mi, arsa mı), kapitalizasyon faizi, objektif değer artışı ve zirai ürün bedellerinin hesaplanmasındaki farklılıklar et
5. Hukuk Dairesi         2025/10860 E.  ,  2026/1931 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/3539 Esas, 2025/924 Karar
KARAR : Esastan ret / Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/20 Esas, 2024/457 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekili istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 26... parselde kayıtlı taşınmazda kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz ile ilgili daha önce acele el koyma dosyasında bilirkişi raporu alındığını, arada fahiş farklar bulunduğunu, hesaplanan bedellerin olması gerekenden oldukça yüksek olduğunu, mahkemece yeniden keşif yapılarak kamulaştırma bedelinin tespit edilmesi gerektiğini, net gelir metoduna göre tanzim edilen raporun Sakarya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü verileri dikkate alınarak hazırlandığını, davaya konu parsel ... ilçesinde yer aldığından ... İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün 2020 yılına ilişkin net gelir tablosu dikkate alınarak rapor tanzim edilmesi gerektiğini, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin yerleşik içtihatlarına göre sulu tarım arazisinin kapitalizasyon faizinin %4, kuru tarım arazisinin kapitalizasyon faizinin ise %5 olduğunu, objektif değer artışı uygulanmasının kabul edilemez olduğunu, raporda hattın geçtiği kısımda fındık bulunmadığı belirtilmesine rağmen fındık ağacı bedeli hesaplandığını, ayrıca kabul anlamına gelmemekle birlikte; irtifak alanı üzerinde zarar gören fındık ocaklarının bedelinin hesaplamasının da hatalı olduğunu ileri sürerek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunun denetime elverişli bir rapor olmadığını, dava konusu taşınmazın arsa vasfında olduğunu, fındık bahçesi niteliğine göre yapılan hesaplamanın hatalı olduğunu, kapitalizasyon faiz oranının düşük olduğunu dava konusu taşınmazın bulunduğu konum ve ... ilçesinin emlak değerleri bazında aşırı değerlendiği göz önüne alındığında bu özelliklerin taşınmazın değerinin, %200 oranında arttıracağının şüphesiz olduğunu, zirai ürünlerin ağaç başına bedellerinin eksik hesaplandığını, ayrıca geçici kamulaştırma sonrası dönemde yeni yetiştirilecek zirai ürünlerin hasada kadar 10 yıllık bir süre boyunca verim alınamayacağı göz önünde bulundurulduğunda bu 10 yıllık dönemde oluşacak zararın da hesaplanmasını talep ettiklerini ileri sürerek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kapama fındık bahçesi niteliğindeki taşınmaza olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmaz yönünden kapitalizasyon faizi ve taşınmazın konumu dikkate alınarak belirlenen objektif değer artış oranının da yerinde olduğu, belirlenen kamulaştırma bedelinin makul olduğu ancak İlk Derece Mahkemesinin ilk kararı ile davalıya ödenmesine karar verilen bakiye kamulaştırma bedeli 24.053,78 TL yönünden ikinci kararda faize ilişkin hüküm kurulmaması, ikinci karar öncesi depo edilip ikinci karar ile ödenmesine karar verilen 34.408,75 TL yönünden ise faiz bitiş tarihinin ilk karar olarak belirtilmesi, dava tarihi olan 03.09.2020 tarihinden 4 ay sonrası olan 04.01.2021 tarihi yerine faiz başlangıcının 03.01.2021 olarak belirtilmesi yerinde olmadığından davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabul ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Kapama fındıklık niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesi ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve boru hattı güzergahı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle daimi ve geçici irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesi yerindedir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Taraf vekillerinin yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
10.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.