Kamulaştırma Kanununun 10. maddesi uyarınca daimi ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespitine ilişkin davada, fındık bahçesi değerlemesi ve geçici irtifak süresi hesaplamasına dair davacı idarenin temyiz başvurusu.
Özet: Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayalı olarak açılan daimi ve geçici irtifak hakkı bedel tespiti ve tescili davasında, ilk derece mahkemesi davanın kabulüne karar vermiş, davacı idarenin ilk istinafı üzerine karar kaldırılarak dosya yeniden yargılamaya gönderilmiş, ancak ilk derece mahkemesi aynı yönde tekrar karar verince davacı idare kararı yeniden istinaf etmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi, bilirkişi raporundaki değerleme yönteminin Kamulaştırma Kanununa uygun ve bedelin makul olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunu esastan reddederken, davacı idare, bilirkişi raporları arasındaki fahiş farklar, taşınmazın imar durumu ve niteliklerinin eksik araştırılması, objektif değer artışı ve fındık ağacı bedeli hesaplamasındaki mükerrerlik ile geçici irtifak hakkı süresinin hatalı belirlenmesi gibi gerekçelerle temyiz başvurusunda bulunmuştur.
5. Hukuk Dairesi         2025/10846 E.  ,  2026/1930 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/3806 Esas, 2025/948 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/28 Esas, 2024/401 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 28 53... (eski 71) ve 28 53... (eski 72) parsel sayılı taşınmazlarda kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dosyada alınan rapor ile acele el koyma dosyasında alınan rapor arasında fahiş farklar bulunduğunu, dava konusu taşınmazın imar durumu ve taşıdığı özelliklerinin yeterince araştırılmadığını, taşınmaz tarla olarak değerlendirilmiş ise de sulu tarım arazisi mi kuru tarım arazisi mi olduğuna ilişkin tespit yapılmadığını, bilirkişilerce objektif değer artışı uygulanmasının kabul edilemez olduğunu, taşınmazın değerine etki edecek faktörlerin dikkate alınmadığını, taşınmazın kullanım tarzı ve niteliklerinin kapitalizasyon faizi içerisinde değerlendirildiği hâlde, bu gibi özelliklerin mükerrer olarak objektif değer artırıcı unsurlar olarak ve çok fahiş bir oran üzerinden değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, hattın geçtiği kısımda fındık bulunmadığının bilirkişi raporunda belirtilmesine rağmen, fındık ağacı bedeli hesaplandığını, bulunan arazi bedeli içinde fındık ağaçlarının bedeli de yer aldığından Yargıtay içtihatları doğrultusunda fındık ağaçları için ayrıca bir bedel hesabı yapılamayacağını, inşaat süreci 6 ay boyunca devam ettiği hâlde, bilirkişilerin geçici irtifak bedeli hesaplamasını 2 yıllık net gelir üzerinden yaptıklarını, hesaplamanın geçici irtifak hakkı süresince yapılması gerekirken 2 yıl gibi uzun bir zaman dilimi için hesaplamaya gidilmesinin hatalı olduğunu belirterek, istinaf başvurularının kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılarak kararın bozulmasına, dosyanın karar vermek üzere mahkemeye gönderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kapama fındık bahçesi niteliğindeki taşınmazın olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmaz yönünden kapitalizasyon faizi ve taşınmazın konumu dikkate alınarak belirlenen objektif değer artış oranının da yerinde olduğu, belirlenen kamulaştırma bedelinin makul olduğu gerekçesiyle davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Kapama fındıklık niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesi ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve boru hattı güzergahı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle daimi ve geçici irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesi ve kesilen fındık ağaçlarına maktuen değer biçilmesi yerindedir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı idare vekilinin yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
10.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.