fikri ve sınai haklar mahkemesinde yazarın, sözleşme dışı dijital yayın yapan yayınevine karşı telif hakkı ihlali ve tazminat davası.

Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesinde yazarın, sözleşme dışı dijital yayın yapan yayınevine karşı telif hakkı ihlali ve tazminat davası.

Özet: Yazar, süresi sona eren ve tüm telif haklarının kendisine ait olduğu "Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlar" adlı kitabının, davalı yayınevi tarafından yetkisizce çeşitli internet sitelerinde sanal satışa sunulması, kiralanması ve elektronik ortamda çoğaltılarak umuma iletilmesi nedeniyle fikri ve sınai haklarının ihlal edildiğini iddia etmektedir. Davacı, yayınevinin bu eylemlerle çoğaltma, umuma iletim ve umuma arz haklarını çiğnediğini, davalıların bu durumu dikkatsizlik sonucu gerçekleştirdiğini kabul ettiğini ve önceden ihtiyati tedbir kararı alındığını belirterek, maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmaktadır.

T.C. ANKARA 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/484 Esas - 2025/429

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

ANKARA

2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2022/484

KARAR NO : 2025/429

....

DAVA : Fikir Ve Sanat Eseri Tazminat

DAVA TARİHİ : 05/12/2022

KARAR TARİHİ : 16/10/2025

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 16/10/2025

Davacı vekili tarafından davalılar aleyhine açılan Fikir Ve Sanat Eseri Tazminat istemli davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA :

Davacı vekili dilekçeleriyle özetle; müvekkili .... Cinsel Dokunulmazlığa Karşı suçlar isimli kitabın yazarı olduğunu bu kitabın ilim edebiyat eseri olduğunu, kitabın eser sahibinin ... m.8 gereği müvekkili olduğunu, kitabın basım ve dağıtımına ilişkin olarak .... ile anlaşıldığını ve üç ay süreyle basım, çoğaltım ve dağıtım haklarının yayın evine devredildiğini, taraflar arasındaki ilk sözleşme geçersiz hale getirilmeksizin 30.05.2019 tarihli ek protokol ile kitabın tüm telif hakları yazara ait olduğunun belirlendiğini, bu durumda taraflar arasında akdedilen ilk sözleşmenin sonraki tarihli protokol ile çelişmeyen kısımlarının geçerliliğini sürdürdüğünü, protokole aykırı kısımların ise geçersiz kabul edildiğini, söz konusu sözleşme ve protokolün .... yetkili müdür olan davalılardan Hakan Karaaslan tarafından imzalandığını, sözleşme ve protokolden gereği kitapla ilgili her türlü kağıt, baskı ve cilt masraflarının davacı yazar tarafından karşılanacak kitabın tüm tasarım, sayfa düzeni ve dağıtımının ise yayınevi tarafından yapılacağı konusunda anlaşıldığını, sözleşme süresini kitabın basım tarihinden itibaren üç ay olduğu ve bu süre dolduktan sonra sözleşmenin kendiliğinden sona ermiş sayılacağı ve sözleşme süresi içinde kitabın baskısı biter bittiği taktirde yeni bir sözleşme yapılmadan kitabın basılamayacağının belirtildiğini, dolayısıyla ..... sadece kitabın yayın ve dağıtımı konusunda yetki verildiğini, kitabın ilk kez Mayıs 2019 tarihinde basıldığını, dolayısıyla kitabın baskısı kitabın en geç 31 Mayıs 2019’a basımının yapıldığı ve dağıtıma çıkarıldığını ve bu yönde taraflar arasında akdedilen sözleşmenin en geç 31 Ağustos 2019 tarihi itibari ile kendiliğinden sona erdiğini, herhangi bir yetkisi bulunmamasına rağmen müvekkili kitabının adalet yayınevi tarafından....alan altı internet sitesinde, ...adlı internet sitesinde ve bu sitenin yönlendirdiği ..... de sanal satışı kiralanması süreli olarak ödünç verilmesi ve bunlar gibi yararlandırılması suretiyle kamuyu arz edilerek umuma iletildiğini, bu kapsamda davacının ... m. 25’te düzenlenen kamuya iletim hakkının ihlal edildiğini, ayrıca .... adlı internet sitesinde söz konusu kitabın kiralanmasını ve satın almasının söz konusu olduğunu bu anlamda müvekkilinin çoğaltma hakkının da ihlal edildiğini, ..... hesabına iyi olan kişi ve kurumların davacılar kitabın tümüne erişim sağlaya bildiğini yani kitabın sanal olarak elektronik nühasının tam anlamıyla dijital ortama konulduğunu bu anlamda davacının çoğaltma ve umuma eğitim hakkının ihlal edildiğini, bu kapsamda Tırcademy adlı internet sitesinde yer alan eserlerin söz konusu siteye üye kişi ve kurumlara tanımlı olan lisans ile beraber indirilen veya çevrimiçi görüntülenebilen kaynakların ... kapsamında kullandırıldığını ancak söz konusu sitenin anlaşmalı olduğu yayınevleri ile aralarında akdettikleri sözleşme uyarınca telif hakkına konu ilgili eseri lisans almak suretiyle kullanıcının okumasına sunduğunu ancak adalet yayınevinin müvekkilinin kitabını kamuya sunma hak ve yetkisi bulunmadığını bu nedenle .... Yayınevinin ... ile bu yönde bir anlaşma içerisine girmesinin mümkün olmadığını, .....değişik iş sayılı dosyası üzerinden de bilirkişi heyeti tarafından söz konusu testlerden yapıldığını ve davalıların rapora yönelik verdikleri beyanlarında müvekkiline ait kitabı dijital platformda yayınlanma satışa sunma markasını kabul ettiklerini ancak bunun tamamen dikkatsizlikten kaynaklandığını ifade ettiklerini, anılan dosyadaki ihtiyati tedbir taleplerinin mahkemece kabul edilerek, davalının müvekkilinin eserinden doğan mali ve manevi haklarına tecavüz oluşturan eylemlerin önlenmesine ve durdurulmasına karar verildiğini, bu anlamda davalı eylemlerinin sabit olduğunu, dolayısıyla hiçbir şekilde yetki verilmediği halde davalı yayınevi tarafından belirtilen internet sitelerinde gerçekleştirilen satış ve kiraya sunma elektronik ortamda çoğaltma ve kamu ve iletme eylemleri ... madde 22 ve 25 uyarınca davacının çoğaltma ve kamuya iletim haklarını ayrıca ... madde 14 hükmünde düzenlenen umuma arz hakkını ihlal ettiğini beyan ederek 1.000,00.-TL telif tazminatı veya maddi tazminatın ile davalıların dava tarihine kadar gerçekleştirmiş oldukları umuma arz gibi manevi haklarına tecavüz oluşturan eylemleri nedeniyle ... 70,84 ve TTK 58. madde hükümleri uyarınca 25.000,00.-TL manevi tazminatın eylem tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili 29.11.2023 tarihinde uyaptan göndermiş olduğu talep artırım dilekçesi ile telif tazminatı taleplerini 60.000,00.-TL'ye yükseltmiştir.

CEVAP :

Davalılar vekili dilekçeleriyle özetle; tarafların maddi manevi tazminatı ayırmayarak kül halinde 68.475,45 TL olarak tazminatı belirlediklerini bunu ikiye bölmek suretiyle eşit olarak 34.237,72 TL maddi ve aynı oranda manevi tazminat şeklinde ödendiğini kabul edilmesi gerektiğini, anlaşma belgesinde yaralan hüküm sebebiyle müteselsil sorumlu dava dışı diğer kişilerin boştan tamamen ibra edildiğinin açık şekilde görüldüğünü, borcun bir kere ifa etmekte son bulacağını ayrıca davacının dava dilekçesinde müşterek müteselsil diğer sorumlular yönünden imzalamış olduğu ibranamenin irade Fesadı haliyle iptalini istemediğine göre ibranın borcu sona erdirdiği dikkate alınarak davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, ayrıca davalı adalet yayınevi bakımından ise davalıya ait ....üzerinde kitap satışını gerçekleştirilmediğini ve bu duruma yönelik bir tespitte bulunulmadığını, yine bu kitabın tanıtımını davalı yayınevinin kendisine ait internet sitesinde yaparak satış art arz etmesi eylem açısından değerlendirildiğinde bunun bir ihlal olmadığını ifade ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Tarafların tüm delilleri toplanmış, değişik iş dosyası celp olunmuş, bilirkişi raporları dosyaya ibraz ettirilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulhe teşvik olunmuş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını ve bilirkişi incelemesi yapılmasını müteakip, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yazı İşleri Yönetmeliği'nin 41/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraf vekillerine tahkikat ve yargılamının geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

GEREKÇE :

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının maddi ve manevi tazminat isteminin yerinde olup olmadığı, bu istemi yerinde ise tazminat miktarının ne kadar olabileceği, davalının husumet itirazının yerinde olup olmadığı, dava dışı şahıs tarafından ödenen tazminat miktarının müteselsil sorumluluk gereği davalıdan istenip istenemeyeceği noktalarında toplanmaktadır.

İNCELEME VE DEĞERLENDİRMELER;

Davacı ile davalı adalet yayınevi arasında 29.05.2019 tarihli basın yayın ve telif hakkının devrine ilişkin sözleşme imzalandığı, sözleşmenin birinci fıkrasına göre Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlar isimli kitabın basımı ile ilgili olarak ....Yayınevi yetkilisi Hakan Karaaslan ile kitabın yazarı .... sözleşmenin müteakip maddeleri bakımından anlaştıkları, sözleşmenin ikinci fıkrasına göre bu sözleşme ile yazarın sözleşme süresince kitabın basılması çoğaltılması, işlenmesi ve dağıtılmasına ilişkin telif haklarını yayınevine devrettiği, üçüncü fıkrasına göre kitabın tüm tasarımı ve sayfa düzeninin yayınevi tarafından yapılacağı, dördüncü fıkrasına göre her türlü kağıt baskı ve cilt masraflarının yazar tarafından karşılanacağı, beşinci fıkrasına göre kitabın brüt 530 net 500 adet basılacağı, altıncı fıkrasına göre yazara telif ücret karşılığı 200 adet kitap verileceği, yedinci maddesine göre sözleşme süresinin kitabı yayım tarihinden itibaren üç ay olduğu, sözleşme süresi bittiğinde sözleşmenin sona ermiş sayılacağı, sözleşme süresi içinde kitabın baskısının bitmesi durumunda davacının .... Yayınevine devrettiği basım ve dağıtıma çıkartılmaya dair çoğaltma ve yayma haklarının kendiliğinden talep edene devredeceği ve yayınevinin anlaşma yapmadan kitabı tekrar basamayacağının akit altına alındığı,

Söz konusu sözleşmenin akdedildiği tarihi müteakiben 30.05.2019 tarihinde davacı ile davalı .... Yayınevi bir arasında protokol düzenlenerek imza altına alındığı, protokolün birinci fıkrasına göre dava konusu kitabın basım ve dağıtımı ile ilgili olarak .... Yayınevi yetkilisi Hakan Karaaslan ile kitabın yazarı olan davacı, protokolü müteakip maddeleri bakımından anlaştıkları, protokolün ikinci fıkrasına göre kitabın brüt 530 net 500 adet basılacağı, üçüncü fıkrasına göre kitabın tüm telif haklarının yazara ait olacağı, kitapla ilgili her türlü kağıt, baskı ve cilt masraflarını yazar tarafından karşılanacağı, dördüncü fıkrasına göre kitabın tüm tasarımı ve sayfa düzeninin yayınevi tarafından yapılacağı, beşinci fıkrasına göre kitabın dağıtımının yayınevi tarafından yapılacağı, altıncı fıkrasına göre yazarın kitabını basım maliyetine istinaden 6.000,00.-TL peşin olarak yayınevine ödendiği, geriye kalan 7.500,00.-TL ücretin ise 15.06.2019 tarihinde yayın evine ödeneceği, yedinci fıkrasına göre dağıtım iskontosunun %40 üzerinden verileceği, sekizinci fıkrasına göre Yayınevi’ne satılan kitapların ücretini sırasıyla 30.09.2019 - 30.10.2019 - 30.03.2020 ve takip eden üçer aylık periyotlar halinde yazara vereceğinin ifade edildiği,

Taraflar arasındaki sözleşmeler birlikte değerlendirildiğinde önceki sözleşmenin yedinci fıkrasında belirtilen çalışma şartını taraflar arasında geçerliğini sürdürdüğü, buna göre söz konusu kitabın brüt 530 net 500 adet basılması ve dağıtımda ilişkin telif haklarına kitabı yayım tarihinden itibaren üç ay süre ile davalı .....Yayınevi’nin kullanabileceği bu sürenin dolması ile basım ve dağıtma ilişkin telif haklarının kendiliğinden davacı yazara ödeneceği, dosya kapsamında bulunan dava konusu kitabın Mayıs 2019 tarihinde basımını yapıldığı ve aksi yönde bir kayıt olmadığından yayınevinin yetkisinin en geç 31 Ağustos 2019 tarihinde sona ereceği,

.... 17.04.2023 tarihli yazısında ise söz konusu kitabın 2019 yılında alınan bandrol sayısının 530 olduğunun belirtildiği, bandrol talep formu ve taahhütnamesinin tarihinin 31.05.2019 olduğu, bu kapsamda fiziki basıma dair başkaca veri bulunmadığından sözleşmede yer alan adet kadar basımın yapıldığı,

Diğer yandan taraflar arasındaki bir tespit davasında; ....com ve sürelikitap.com.tr adreslerinde davacıya ait kitabın bulunduğunun tespit edildiği ve kiralama ve satın alma faaliyetlerinin yürütüldüğü bu anlamda davacının çoğaltma, umuma iletim ve umuma arz haklarının ihlal edildiğinin tespit edildiği,

Mahkememizce Informascope ....’ye yazılan müzekkere sonucunda yapılan açıklamada davacıya ait kitabın 29.12.2019 ve 06.02.2022 tarihleri arasında süreli kitap platformu üzerinden bir adet kiralandığını, ... platformu üzerinden beş bilgisayar oturumu tarafından sekiz defa indirildiğini, ... platformu üzerinden 270 bilgisayar oturumu tarafından 333 defa okunduğu bilgisinin iletildiği, kiralama, indirme ve okuma yapan bilgisayar oturumu sayısı kadar fiziki kitabın satışının engellenmiş olduğu,

Öncelikle, dava dilekçesinde söz konusu sözleşme ve protokolden görüleceği üzere kitapla ilgili her türlü kağıt, baskı ve cilt masraflarının davacı yazar tarafından karşılanacağı kitabın tüm tasarım, sayfa düzeni ve dağıtımının ise yayınevi tarafından yapılacağı konusunda anlaşıldığı” hükmüne göre tazminat hesabında yayınevinin 5.000,00.-TL, epub için ise 3.000,00.-TL masraf yapmış olabileceği değerlendirilmiştir.

Ayrıca tazminat hesabının fiziki baskı fiyatı üzerinden yapıldığı, bu fiyatta aynı zamanda yayınevinin yaptığı masraflarının da içinde olduğu dikkate alınarak masraflar mahsup edilmiştir. Taraflar arasındaki sözleşmede yayımcıya %40 iskonto verildiğinden hesaplamada bu oran dikkate alınmıştır.

(150*276)- 8.000 = 33.400, 00 TL.

Bu oranın da sözleşme gereği %60 ı alındığında ulaşılan bedel: 20.040,00 TL

... m. 68 gereği= (20.040*3)=60.120,00.-TL telif tazminatı olabileceği, tazminata talep doğrultusunda avans faizi işletilmesi gerektiği,

Favacının ...’ten doğan manevi haklarından umuma arz hakkının ihlâl edildiği, buna göre 10.000,00.-TL manevi tazminat takdirinin hakkaniyete uygun olacağı,

Hükmedilen tazminatlara talep doğrultusunda 09.12.2021 tarihinden itibaren avans faizi işletilmesi gerektiği,

Davacı vekilinin talep artırım dilekçesiyle 60.000,00.-TL telif tazminatı talebinde bulunduğu anlaşıldığından mahkememizce telif tazminatının talep doğrultusunda kabul edildiği,

Davalıların dava konusu eylemlerden müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları sonuçlarına ulaşılmış olup davanın kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H ÜK Ü M :

Davanın Kısmen Kabulüne,

60.000,00.-TL telif tazminatının 09.12.2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline,

10.000,00.-TL manevi tazminatın 09.12.2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline,

Alınması gereken (70.000,00.-TLx%068,31)=4.781,70.-TL harçtan, peşin alınan 444,02.-TL harcın mahsubu ile, eksik kalan (4.781,70.-444,02.)=4.337,68.-TL nispi bakiye karar harcının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye irat kaydına,

Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen maddi tazminat için hesap edilen takdiren 40.000,00-TL maktu ile kabul edilen manevi tazminat için 10.000,00.-TL nispi olmak üzere iki ayrı vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

Davanın kabul ret oranının takdiren %85 olarak kabulüne,

Harcın davanın yalnızca kabul edilen kesimi üzerinden alınması nedeniyle, davacının peşin yatırdığı 444,02.-TL'nin tamamının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

Davacının bunun dışında yapmış olduğu aşağıda dökümü yazılı 7.334,90.-TL yargılama giderinin %85'inin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

Davalıların yapmış olduğu bir gider bulunmadığından bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına,

Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının, hükmün kesinleşmesini müteakip re'sen davacıya iadesine (HMK m.333),

Dair, davacı vekili ile davalılar vekilinin yüzlerine karşı, tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde ..... İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.16.10.2025

Kâtip Hâkim ..... ✍e-imzalıdır ✍e-imzalıdır

MASRAF DÖKÜMÜ

İlk Masraf :1.102,20.-TL

Bilirkişi Ücreti :3.500,00.-TL

Tespit Giderleri :2.360,70.-TL

P.P : 372,00.-TL

TOPLAM :7.334,90.-TL