8. Hukuk Dairesi, davacıların vakıf evladı olduklarının ve galle fazlasına müstehaklıklarının tespiti istemli davada, ilk derece mahkemesinin bozma sonrası hükmünü temyizen değerlendirmiştir.
Özet: Bu hukuki ihtilaf, davacıların birden fazla vakfın galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduklarının tespiti talebine ilişkin olup, önceki bir bozma ilamı sonrası ilk derece mahkemesi, davacıları bazı vakıflar yönünden hak sahibi olarak belirleyip diğerleri için talepleri reddetmiş veya davanın açılmamış sayılmasına karar vermiş; davalı vekili ise, kararın eksik incelemeye ve yetersiz bilirkişi raporlarına dayandığını ileri sürerek hükmün bozulmasını talep etmiştir.
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/373 E., 2024/389 K.İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA1. Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacılar ... ve arkadaşlarının Beyoğlu 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1994/738 Esas ve 1995/540 Karar sayılı kararı ile ... vakfının galteye müstehak vakıf evladı olduklarını ispatladıkları, davacıların üst soyu ... soyundan gelmekle –... Kızı ... Vakfı, ... Vakfı, ... Vakfı, ... Vakfı, ... Vakfı, ... Vakfının da evladı olduklarını ileri sürerek, müvekkilerinin galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduklarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.2. Mahkemece davada İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesi ile verilen yetkisizlik kararı Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesinin 12.12.2011 tarihli ve 2011/10387 Esas, 2011/12745 Karar sayılı ilamı ile Ankara Mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesi ile bozulması üzerine dosya 2012/74 Esas sırasına kaydedilerek yargılamaya devam edilmiştir.3. Birleşen dosyada (Ankara 22. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/285 Esas) davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ...'nun, ... Vakfı, ... Vakfı, ... Vakfı, ... Vakfı, ... Vakfı'nın galleye müstahak vakıf evladı olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.4. Yargılama sırasında aralarında fiili ve hukuki bağlantı bulunduğu gerekçesiyle davaların birleştirilmesine karar verilmiştir.II. CEVAPDavalı ... vekili cevap dilekçesinde; dava konusu vakıfların İstanbul’da kurulu olduğundan İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğunu, ayrıca vakıf evladı ve galle fazlasına müstehak olduklarının ispatı gerektiğini savunmuştur.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin 10.04.2018 tarihli ve 2012/74 Esas, 2018/141 Karar sayılı kararı ile ... kızı ... Vakfına ilişkin davanın açılmamış sayılmasına, ... Vakfı ve ... Vakıflarına yönelik açılan davanın reddine, ..., ... ve ... Vakıfları yönünden ise davacıların galle fazlasına müstehik vakıf evladı olduklarının tespitine karar verilmiştir.IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararının davacılar vekili ile davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 17.12.2018 tarihli ve 2018/14602 Esas, 2018/20246 Karar sayılı ilamıyla davacılar vekilinin tüm davalı ... vekilinin ise ... Vakfı dışındaki kararlara yönelik temyiz itirazları reddedilmiş, davalı ... Müdürlüğünün ... Vakfına yönelik temyiz itirazları ise; "davacıların vakıfın oğlu ...'nin mi yoksa vakıfın kızları ... ve ...'nin soyundan mı geldiklerinin tespiti, kızların soyundan geldiklerinin tespiti halinde ise öncelikle ...’nin soyunun kesilmesi şart kılındığından bu hususun araştırılması," gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "davacılar ... ve müşterekleri tarafından davalı ... aleyhine açılan galleye müstehak vakıf evladı olduğunun tespitine ilişkin davanın kısmen kabulü, davacılar ..., ..., ... ile müteveffa ... mirasçıları olan ..., ..., ... ve ...'nun ... Vakfının, ... vakfı ile ... Vakfının galleye müstehak vakıf evladı olduklarının tespitine, Kısmen reddine; ... ve ... Vakıflarına yönelik açılan davanın reddine, ... kızı ... Vakfı için açılan davanın vazgeçme sebebiyle açılmamış sayılmasına, ...2. Birleşen (Ankara 22. Asliye Hukuk Mahkemesine ait 2015/285 Esas ve 2015/282 Karar sayılı 18.06.2015 tarihli) dosyanın davacısı ... tarafından, birleşen dosyanın davalısı ... aleyhine açılan galleye müstehak vakıf evladı olduğunun tespitine ilişkin davanın kısmen kabulü ile davacı ...'nın ... Vakfının, ... vakfı ile ... Vakfının galleye müstehak vakıf evladı olduklarının tespitine, kısmen reddine; ... ve ... Vakıflarına yönelik açılan davanın reddine, ... kızı ... Vakfı için açılan davanın vazgeçme sebebiyle açılmamış sayılmasına," karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz SebepleriDavalı ... vekili temyiz dilekçesinde; eksik ve yetersiz incelemeye dayalı bilirkişi raporları esas alınarak karar verildiğini, davanın reddi gerekirken kabulü yönünde hüküm kurulmasının hatalı olduğunu ileri sürerek, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.B. Değerlendirme ve GerekçeDosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, vakfın gelir fazlasından faydalanma amacına yönelik galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduğunun tespiti istemine ilişkindir. 1. Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyulan bozma ilamı doğrultusunda inceleme ve araştırma yapılarak, mevcut deliller takdir edilerek karar verildiğine, uygulanması gereken hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığına, bozmaya uyulmakla taraflar lehine ve aleyhine kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin yeniden incelenmesine hukukça imkan olmadığı gibi 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3. maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428. maddesi ile 439. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerin biri de var olmadığına göre, İlk Derece Mahkemesi kararında yazılı gerekçeler dikkate alındığında temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davalı ... vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.2. Her dava, açıldığı tarihteki maddi vakıalara göre değerlendirilir. Ancak yargılama sırasında davanın konusuz kalması halinde Mahkemece, dava konusuz kaldığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir.Galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduğunun tespitine ilişkin davalar, şahsa bağlı davalardan olup, davanın bu niteliği gereği dava konusu talebin mirasçılara intikal etmeyeceğinden, mirasçıların vakfın galle fazlasından yararlanmaya yönelik bir talepleri var ise kendi adlarına galle fazlasına müstehak vakıf evladı istemli dava açmaları gerekir. Asıl dosya davacılarından... dava açıldıktan sonra 23.02.2020 tarihinde vefat ettiği anlaşıldığına göre, işbu davacı yönünden konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi gerekirken usulüne uygun harçlandırılarak kendi adlarına dava açmamış mirasçılar ..., ..., ... ve ... hakkında yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmayıp hükmün bu nedenle bozulması gerekir. Ne var ki bu yanlışlığın düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 438. maddesinin yedinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.VI. KARARYukarıda (V.B.1) numaralı bentte açıklanan sebeplerle, davalı ... vekilinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE,Davalı ... vekilinin temyiz itirazının (V.B.2) numaralı bentte açıklanan sebeplerle kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı hüküm fıkrasının (1) numaralı bendinde yer alan "ile müteveffa ... mirasçıları olan ..., ..., ... ve ..." ibaresinin hükümden çıkartılarak (1) numaralı hüküm fıkrasında yer alan "... galleye müstehak vakıf evladı olduklarının tespitine," ibaresinden sonra gelmek üzere devamına "davacı ... bakımından konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına" ibaresi yazılmak suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,5737 sayılı ... Kanunu'nun 77. maddesinin ikinci fıkrası (7531 sayılı Kanun'un 20. maddesi ile değişik) uyarınca ... Genel Müdürlüğünden harç alınmasına yer olmadığına, Peşin harcın istek halinde temyiz edene iadesine,1086 sayılı Kanun'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yoluna başvurulabileceğine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,09.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.