Almanyada ikamet eden Türk vatandaşının nüfus kaydının düzeltilmesi davasında, Türkiyede yerleşim yeri olmaması nedeniyle 5490 ve 5718 sayılı kanunlar uyarınca yetkili mahkemenin tespiti.
Özet: Bu karar, yurt dışında ikamet eden ve Türkiyede yerleşim yeri bulunmayan bir Türk vatandaşının nüfus kaydının düzeltilmesi talebine ilişkin olarak, davacının adresinin Almanyada olması ve Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca davanın yerleşim yerinde açılması zorunluluğu nedeniyle yetkisizlik kararı veren iki ayrı Asliye Hukuk Mahkemesi arasındaki yargı yeri uyuşmazlığını çözüme kavuşturmuş; mahkeme, davacının nüfus siciline kayıtlı olduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesinin, ilgili kanun hükümleri çerçevesinde bu tür durumlarda yetkili mahkeme olması gerektiği sonucuna vararak uyuşmazlığı gideren kararı vermiştir.
5. Hukuk Dairesi         2025/11629 E.  ,  2026/1902 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2025/85 Esas, 2025/34 Karar
I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR
A. Ankara 37. Asliye Hukuk Mahkemesinin 28.04.2025 Tarihli ve 2025/190 Esas, 2025/204 Karar Sayılı Kararı
Davacının dava tarihindeki adresinin Almanya olduğu gözetildiğinde eldeki davada davacının isteminin kendi nüfus kaydının düzeltilmesi istemine dayandığı dolayısıyla 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun (5490 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının a bendinde yer alan "düzeltmeyi isteyen şahıslar" ibaresinin davacı bakımından kendi yerleşim yerinde davayı açmasını zorunlu kıldığı, davacının Türkiye'de yerleşim yeri yoksa bu durumda nüfusa kayıtlı olduğu yerin son yerleşim yeri olduğunun kabulü gerektiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
B. ... 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 25.06.2025 Tarihli ve 2025/85 Esas, 2025/34 Karar Sayılı Kararı
Davacının mernis adresinin Almanya Federal Cumhuriyeti olduğu, davacının nüfusa kayıtlı olduğu yer .../Kahramanmaraş olarak görünse de davacının Türkiye'de yerleşim yeri adresi olmadığı 5490 Sayılı Kanunu nun 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının a bendi ve 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunun (5718 sayılı Kanun) 41 inci maddesinin 1 inci fıkrası gereğince mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.
II. GEREKÇE
A. Uyuşmazlık
Uyuşmazlık, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun (5490 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının a bendi uyarınca nüfus kaydının düzeltilmesi istemine ilişkindir.
B. İlgili Hukuk
1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.
2. 5490 sayılı Kanun’un “Nüfus davaları” başlıklı 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının a bendi şöyledir:
“Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davaları, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafından yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.”
3. 4721 sayılı Kanun’un “Yerleşim yeri” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.”
4. 5718 sayılı Kanunun“Türklerin kişi hâllerine ilişkin davalar” başlıklı 41 inci maddesi şöyledir:
“Türk vatandaşlarının kişi hâllerine ilişkin davaları, yabancı ülke mahkemelerinde açılmadığı veya
açılamadığı takdirde Türkiye’de yer itibariyle yetkili mahkemede, bulunmaması hâlinde ilgilinin sâkin
olduğu yer, Türkiye’de sâkin değilse Türkiye’deki son yerleşim yeri mahkemesinde, o da bulunmadığı
takdirde Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde görülür.”
C. Değerlendirme
Dosya kapsamından, nüfus kaydı düzeltilmesi istenilenin yerleşim yeri adresinin Almanya Federal Cumhuriyeti olduğu, mernis adresinin bulunmadığı, nüfus siciline kayıtlı olduğu yerin ise .../Kahramanmaraş olduğu anlaşıldığından, uyuşmazlığın ... 4. Asliye Hukuk Mahkemesince sonuçlandırılması gerekmektedir.
III. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
6100 sayılı Kanun’un 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince ... 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,
09.02.2026 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.