Vakıf evladı galle müstehaklığı tespiti davasında vakfiyenin batın sınırlaması yorumu, bilirkişi çelişkileri ve ardışık temyiz incelemeleri neticesinde verilen karar.
Özet: Bu hukuki süreç, davacının iki farklı vakıftan galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduğunun tespiti talebi üzerine gelişmiş olup, ilk derece mahkemesinin kararları vakıflardan birinin vakfiyesindeki galle dağıtımına ilişkin nesil sınırı ve neslin inkırazı şartlarının yorumu hususunda üst mahkemece iki kez bozulmuş, çelişkili bilirkişi raporlarının giderilmesi ve vakfiye iradesinin doğru anlaşılması gerektiği vurgulanmıştır; nihayetinde ilk derece mahkemesi bozmaya uyarak davacının her iki vakıf için de galleye müstehak vakıf evladı olduğuna karar vermiş, davalı idare ise bu kararı kurucu neslinin kesildiği iddiasıyla temyiz etmiştir.
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/1024 E., 2024/233 K. İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyularak verilen karar davalı ... Genel Müdürlüğü vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili davacı ...'nin İstanbul'da kurulu ... Vakfı ile ... Vakfı'nın galleye müstehak vakıf evladı olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAPDavalı ... Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçelerinde; her iki vakfın ayrı tüzel kişiliklere sahip olması nedeniyle, davacının ayrı ayrı dava açması gerektiğini, ispat külfetinin davacıda olduğunu, davasını ispat edemediği taktirde davanın reddine, davanın ispat edilmesi halinde müvekkili idare aleyhine yargılama masraflarına hükmedilmemesine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin 15.04.2014 tarihli ve 2012/501 Esas, 2014/133 Karar sayılı kararı ile bilirkişi raporunda, ... Vakfına ait Vakfıyede, galle fazlasının sadece birinci, ikinci ve üçüncü batın evlatlar arasında paylaştırılacağı, daha sonraki batında bulunan evlatlara galle ödeneceği yolunda bir hüküm bulunmadığından, davacının bu vakfın galleye müstehak vakıf evladı olmadığı gerekçesi ile talebinin reddine; davacının ... Vakfı'nın galleye müstehak vakıf evladı olduğu anlaşıldığından, bu vakıf yönünden talebin kabulüne karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİİlk Derece Mahkemesinin 15.04.2014 tarihli kararına karşı davacı vekili ile davalı ... Genel Müdürlüğü vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Dairemizin 19.04.2017 tarihli ve 2017/10233 Esas, 2017/5798 Karar sayılı ilamıyla davalı ... Genel Müdürlüğü vekilinin yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddine; davacı vekilinin temyizi yönünden ise; davaya konu ... Vakfı'ndan galle ödenip ödenmeyeceğine ilişkin olarak Mahkemece alınan 27.02.2014 tarihli bilirkişi raporu ile aynı vakıfla ilgili Beyoğlu 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2007/757-2003/90 sayılı dosyasındaki bilirkişi raporu arasındaki çelişki giderilmeden davanın reddine karar verilmesi doğru görülmediği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.Bozma ilamı sonrası İlk Derece Mahkemesinin 21.01.2020 tarihli ve 2019/22 Esas, 2020/48 Karar sayılı kararı ile Beyoğlu 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 11.03.2003 tarihli ve 2000/757 Esas, 2003/90 Karar sayılı dosyasında alınan raporun denetime elverişli olmadığı, raporda vakfiyenin çevirisi yapılmadığı gibi gerekli incelemenin de yapılmadığı gerekçesiyle eldeki davada aldırılan rapora itibar edilerek bozma öncesi gibi davacının ... Vakfı'nın gallleye müstahak vakıf evladı olmadığı gerekçesi ile talebinin reddine; davacının ... Vakfı'nın galleye müstehak vakıf evladı olduğunun tespitine karar verilmiştir.İlk Derece Mahkemesinin 21.01.2020 tarihli kararına karşı davacı vekili ile davalı ... Genel Müdürlüğü vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Dairemizin 16.02.2022 tarihli ve 2020/2752 Esas, 2022/1267 Karar sayılı ilamıyla, davalı ... Genel Müdürlüğü vekilinin yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddine; davacı vekilinin temyizi yönünden ise; talebin reddine karar verilen ... Vakfı'na ait "...vakfiyede ilk üç batın için galle fazlasının paylaştırılmasına yönelik bir özel usul öngörüldüğü, bu özel usulün ilk üç batın ile sınırlı olup olmadığı hususunda vakfiyede açıklayıcı bir hüküm bulunmadığı ancak özel usulün öngörüldüğü cümlenin hemen devamında vakfın evladının münkariz olması (soyunun kesilmesi) halinde vakıf yönetiminin azatlı kölelerine fakat galle fazlasının harameyn-i muhteremeyn fukarasına (Mekke ve Medine fakirlerine) bırakıldığı, buna göre vakfın iradesinin soyunun kesilmesine kadar galle fazlasının evlada ödenmesi şeklinde olduğu,..." gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamı doğrultusunda davacı ...'nin, dava konusu ... Vakfı ile ... Vakfı'nın galle fazlasına müstahak evladı olduğunun tespitine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz SebepleriDavalı ... Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde; Kültür ve Tescil Daire Başkanlığı vakıf uzmanınca yapılan inceleme ve araştırmalar neticesinde düzenlenen ve dosyaya sundukları raporla, davacının ... oğlu “... Vakfı” olarak anılan vakfın asıl isminin “... Vakfı” olduğu, vakfın kurucusu ...’nın, ...’nın oğlu olduğu ve ...’nın evlatlarının neslinin kesildiği, bu nedenle ...’nın günümüzde yaşayan bir evladının olmasının mümkün olmadığının tespit edildiğini, karara dayanak yapılan bilirkişi raporlarında, ...'nın Edirne'de kurulu vakfiyesinin yeterince incelenmediğini, davacının vakfedenle soybağının ne şekilde kurulduğunun ve davacının vakfedenin hangi evladının soyundan geldiğinin tartışmaya yer vermeyecek şekilde kanıtlanamadığını, "... Vakfı" ile galleye müstehik vakıf evlatlığı yönünden ise davacının vakfın evladı olmadığı, akrabası olduğunu ileri sürerek, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.B. Değerlendirme ve GerekçeDosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, vakfın gelir fazlasından faydalanmaya yönelik galle fazlasına müstahak vakıf evladı olduğunun tespiti istemine ilişkindir. Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, yapılan yargılama ve uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirmesine, uyulan bozma ilamı doğrultusunda hüküm verildiğine ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3. maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428. maddesi ile 439. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerin biri de var olmadığına göre, uyulan bozma ilamında ve İlk Derece Mahkemesi kararında yazılı gerekçeler dikkate alındığında temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davalı ... Genel Müdürlüğü vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının ONANMASINA, 5737 sayılı ... Kanunu'nun 77. maddesinin ikinci fıkrası (7531 sayılı Kanun'un 20. maddesi ile değişik) uyarınca ... Genel Müdürlüğünden harç alınmasına yer olmadığına, 1086 sayılı Kanun'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yoluna başvurulabileceğine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,09.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.