Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararı: Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönergesinin kurum açılış ve devir süreçlerindeki bakanlık yetki ve onay mekanizmalarının hukuka uygunluğunun incelenmesi.
Özet: Bu hukuki evrak, özel yükseköğrenim barınma hizmeti veren kurumların ilk açılış ve devir süreçlerine ilişkin bir yönergede yer alan, başvuruların Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğüne pazar analizi için gönderilmesi ve ilgili Bakan Yardımcısının onayıyla ruhsatlandırılması şartı getiren düzenlemelerin hukuka uygunluğuna yönelik bir temyiz incelemesini içermektedir. Davacı taraf, bu yönerge hükümlerinin, il müdürlerine belirli bir süre içinde doğrudan ruhsat verme yetkisi tanıyan ilgili yönetmelik hükümlerine aykırı olduğunu, gereksiz bürokratik engeller oluşturduğunu iddia ederek iptalini istemiş; ilk derece mahkemesinin bu konudaki kararının temyizen bozulması talep edilmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A YİDARİ DAVA DAİRELERİ KURULUEsas No : 2024/1488Karar No : 2025/1080 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... BakanlığıVEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ... DerneğiVEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU: Danıştay Sekizinci Dairesinin 01/03/2024 tarih ve E:2021/7833, K:2024/1055 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: 20/10/2021 tarihli Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönergesi’nin;1."Kurumların ilk açılış iş ve işlemleri” başlıklı 5. maddesinin 11. fıkrasında yer alan; “İl müdürü tarafından uygun görülen başvuruya ait dosya, özel barınma hizmetleri sektörünün gelişimine katkı sunmak, kurumlar arasında eşit rekabet ortamını sağlamak ve bir il ya da ilçede özel barınma hizmeti veren kurumların öğrencilerin barınma talebini karşılama oranını belirlemek üzere gerekli incelemelerin yapılması için Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğüne gönderilir.”,2. Anılan maddenin 12. fıkrasında yer alan; “Takip ve koordinasyonu sağlamak amacıyla Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakan Yardımcısının izni üzerine il müdürü tarafından başvuru sahibine kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilir.”,3. “Kurumların devri” başlıklı 6. maddesinin 8. fıkrasında yer alan; “İl müdürü tarafından uygun görülen başvuruya ait dosya, özel barınma hizmetleri sektörünün gelişimine katkı sunmak, kurumlar arasında eşit rekabet ortamını sağlamak ve bir il ya da ilçede özel barınma hizmeti veren kurumların öğrencilerin barınma talebini karşılama oranını belirlemek üzere gerekli incelemelerin yapılması için Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğüne gönderilir.”,4. 6. maddenin 9. fıkrasında yer alan; “Takip ve koordinasyonu sağlamak amacıyla Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakan Yardımcısının izni üzerine il müdürü tarafından başvuru sahibine kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilir.” düzenlemelerinin iptali istenilmiştir.Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 01/03/2024 tarih ve E:2021/7833, K:2024/1055 sayılı kararıyla; Anayasa'nın 124; 5661 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanun'un 1; 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 13; 02/07/2020 tarih ve 31173 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren (dava konusu Yönerge'nin kabul edildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan) Mülga Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin 1, 2, 3, 12, 13, 16. maddelerine yer verilerekUyuşmazlıkta, davalı idarenin 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 5661 sayılı Kanun hükümleri uyarınca yükseköğrenim barınma hizmetleri kapsamında sahip olduğu düzenleme yetkisinin ve bu yetkinin hukuka uygun olarak kullanılıp kullanılmadığının irdelenmesi gerektiği,5661 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinde; öğrenim düzeyine göre barınma bu hizmetinin verilebileceği kurumlar ve bu hizmeti sunacak gerçek ve tüzel kişilerin nitelikleri ilgili Bakanlık tarafından yönetmelik ile belirleneceği hükmüne yer verildiği, 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13. maddesinde ise; öğrencilere özel barınma hizmeti veren kurumlara iş yeri açma ve çalışma ruhsatının yükseköğrenim düzeyinde Gençlik ve Spor Bakanlığınca verileceği, Bakanlığın bu yetkilerini valiliklere devredebileceği, bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceğinin ifade edildiği, Nitekim, davalı Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından hazırlanarak yürürlüğe konulan Mülga Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin 12 ve 13. maddelerinde Yönetmelik kapsamındaki kurumların açılış izinlerine ilişkin usul ve esasların düzenlendiği, buna göre; kurum açmak üzere yapılan müracaat ile kurumun türü ve kapasitesinin Yönetmelik'te belirtilen esaslara uygun olup olmadığı ve kurum açılacak bina ile bölümlerinin, kurumun türüne göre Bakanlıkça belirlenen standartları karşılayıp karşılamadığı hususlarının, komisyonca düzenlenen inceleme raporu ile tespit edilmesinin akabinde şartları sağladığı tespit edilen başvuru sahiplerine, başvuru tarihinden itibaren en geç 45 iş günü içerisinde il müdürünün onayıyla kurum açma izni ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenleneceği; 16.maddesinde ise; kurumların devrine ilişkin usul ve esasların düzenlendiği, buna göre; kurumun kuruculuk koşullarını taşıyan başka bir gerçek veya tüzel kişiliğe devredilebilmesi için Bakanlıkça belirlenen belgelerle birlikte il müdürlüğüne müracaat edileceği, il müdürlüğünce birinci fıkrada belirtilen belgelerin uygun görülmesi halinde, kurumun devir işlemleri inceleme raporu düzenlenmeden kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı veren makamın izni ile 15 iş günü içinde yapılacağının görüldüğü, Dava konusu Yönerge uyarınca, il müdürü tarafından uygun görülen başvuru dosyaları gerekli incelemelerin yapılması için Kredi Yurtlar Genel Müdürlüğüne gönderileceği ve Kredi Yurtlar Genel Müdürlüğünün bağlı bulunduğu bakan yardımcısının izni üzerine il müdürü tarafından başvuru sahiplerine kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verileceğinin anlaşıldığı,Bu itibarla; 5661 sayılı Kanun'da açıkça Yönetmelik ile düzenleme yapılması gerektiği belirtilmesine rağmen davalı Bakanlıkça, kurumlara kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesine ilişkin Yönetmelik'te yer alan düzenlemeleri aşar şekilde dava konusu Yönerge'de düzenleme yapılarak ilgililerin başvuru dosyalarının Kredi Yurtlar Genel Müdürlüğüne gönderilmesi akabinde Bakan yardımcısının izni üzerine il müdürü tarafından başvurunun onaylanması şeklinde bir uygulamanın öngörüldüğü anlaşıldığından, dava konusu Yönerge'nin dava konusu düzenlemelerinin üst hukuk normuna aykırı olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle düzenlemelerin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Yükseköğretim Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin 12. maddesinin 1 fıkrası ve 16. maddesinin 2 fıkrasında yer alan hükümler bakımından, Yönerge'nin dava konusu maddeleri ile uygulamanın nasıl yapılacağının açıklığa kavuşturulduğu ve Yönetmelik'te yer alan düzenlemeleri aşan herhangi bir düzenleme yapılmadığı, bu çerçevede Yönerge'nin dava konusu hükümlerinin üst hukuk normlarına uygun olduğu ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, 5661 sayılı Kanun'da barınma hizmetinin verileceği kurumlar ile hizmeti verecek kişilerin niteliklerinin yönetmelikle belirleneceğinin hüküm altına alındığı, Yönerge'nin dayanağı Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak düzenlendiği, dava konusu düzenlemelerde hukuka uygunluk bulunmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME:Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,b) Hukuka aykırı karar verilmesi,c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,2. Dava konusu düzenlemelerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 01/03/2024 tarih ve E:2021/7833, K:2024/1055 kararının ONANMASINA, 3.Kesin olarak, 21/05/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.KARŞI OYX- 5661 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanun'un 1. maddesinin değişik 1. fıkrasında "Gerçek ve tüzel kişiler tarafından yemekli ve yemeksiz öğrenci yurtları ve buna benzer kurumlar açılması ve işletilmesi ... yükseköğrenim düzeyinde Gençlik ve Spor Bakanlığının iznine bağlıdır. ..." hükmü, 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin değişik 13. maddesinin 1. fıkrasında ise "... Öğrencilere özel barınma hizmeti veren kurumlara iş yeri açma ve çalışma ruhsatı ... yükseköğrenim düzeyinde Gençlik ve Spor Bakanlığınca verilir. Bakanlıklar bu yetkilerini valiliklere devredebilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir." hükmü yer almakta olup, anılan hükümlere dayanılarak hazırlanarak yürürlüğe konulan 02/07/2020 tarih ve 31173 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) 12. maddesinin 1. fıkrasında "Kurumların, kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları, Bakanlığın belirleyeceği esaslar ve bu Yönetmelik hükümleri doğrultusunda, il müdürlükleri tarafından verilir." düzenlemesine yer verilmiştir.Yönetmelik'in 13. maddesine göre, kurum açmak üzere yapılan müracaat ile kurumun türü ve kapasitesinin Yönetmelik'te belirtilen esaslara uygun olup olmadığı ve kurum açılacak bina ile bölümlerinin, kurumun türüne göre Bakanlıkça belirlenen standartları karşılayıp karşılamadığı hususlarının, komisyonca düzenlenen inceleme raporu ile tespit edilmesinin akabinde şartları sağladığı tespit edilen başvuru sahiplerine, başvuru tarihinden itibaren en geç 45 iş günü içerisinde il müdürünün onayıyla kurum açma izni ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenleneceği; 16. maddesinde ise kurumların devrine ilişkin usul ve esasların düzenlendiği, kurumun kuruculuk koşullarını taşıyan başka bir gerçek veya tüzel kişiliğe devredilebilmesi için Bakanlıkça belirlenen belgelerle birlikte il müdürlüğüne müracaat edileceği, il müdürlüğünce birinci fıkrada belirtilen belgelerin uygun görülmesi halinde, kurumun devir işlemleri inceleme raporu düzenlenmeden kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı veren makamın izni ile 15 iş günü içinde yapılacağı görülmektedir. Dava konusu Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönergesi hükümleriyle, il müdürü tarafından uygun görülen başvuru dosyalarının gerekli incelemelerin yapılması için Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğüne gönderileceği ve anılan Genel Müdürlüğün ise takip ve koordinasyonu sağlamak amacıyla bağlı bulunduğu bakan yardımcısının izni üzerine il müdürü tarafından başvuru sahiplerine kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verileceği düzenlenmiştir.5661 sayılı Kanun'un 1. maddesinin değişik 1. fıkrası ile anılan kurumların açılması ve işletilmesi Gençlik ve Spor Bakanlığı iznine bağlanmış ve bu izin yetkisinin devredilebileceğine ilişkin herhangi bir hükme yer verilmemişken, 652 sayılı KHK'nin değişik 13. maddesinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verme yetkisi de anılan Bakanlığa verilmiş olmakla birlikte bu yetkinin valiliklere devredilebileceği de öngörülmüştür.Bu durumda, Yönetmelikle iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verme yetkisi Bakanlıkça Valiliklere verilmiş, bu hususta esas ve usuller düzenlenmiş olup, bu Yönetmelik'in 12. maddesinde yer alan "Kurumların, kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları, Bakanlığın belirleyeceği esaslar ve bu Yönetmelik hükümleri doğrultusunda,..." hükmünün de yollamasıyla, 5661 sayılı Kanun'la kurumların açılması ve işletilmesine ilişkin Bakanlığa verilen izin yetkisinin bir tezahürü ve idarenin iç işleyişine yönelik olarak dava konusu düzenlemelerin yapıldığı dikkate alındığında, Yönerge'nin dava konusu hükümlerinde üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile Daire kararının bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.