Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, Maden Yönetmeliği 126. maddesine aykırı olarak özel şirketçe düzenlenen daimi nezaretçi eğitim duyurusunun iptali talebini değerlendiriyor.
Özet: Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün daimi nezaretçi eğitimlerini özel bir şirkete yaptırmasına ilişkin duyurusuna karşı bir meslek odası tarafından açılan iptal davasında, temel uyuşmazlık konusu, Maden Yönetmeliğinin 126. maddesinde daimi nezaretçi eğitimlerini düzenlemeye yetkili kılınan kamu kurumları, üniversiteler, meslek odaları, dernek veya vakıflar listesinde bulunmayan özel bir ticari şirketle yapılan işbirliğinin ve bu şirketin eğitimi düzenlemesinin mevzuata uygun olup olmadığıdır. Hukuki evrak, ilgili Maden Kanunu ve Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde daimi nezaretçi tanımını, yetkilerini, eğitim şartlarını ve bu eğitimlerin kimler tarafından verilebileceğini detaylandırarak, söz konusu uygulamanın yasal dayanağını ve sınırlamalarını incelemektedir.
DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2023/962 E.  ,  2025/1039 K.
"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/962
Karar No : 2025/1039
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Odası
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: Danıştay Sekizinci Dairesinin 04/11/2022 tarih ve E:2019/7815, K:2022/6295 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 20/08/2019 tarihinde Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü resmi internet sitesinde yayımlanan "Daimi Nezaretçi Eğitimleri 26. Grup Duyurusu"nun iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 04/11/2022 tarih ve E:2019/7815, K:2022/6295 sayılı kararıyla; 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 31. maddesi, 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Maden Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasının (j) ve (s) bentleri ile 126. maddesi ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 1. ve 2. maddelerinde yer alan kurallar aktarılarak,
Dava konusu uyuşmazlığa ilişkin olarak yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi sonucunda; daimi nezaretçi eğitimlerine ilişkin işlemlerin yasal dayanağının, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 31. maddesi olduğu; anılan maddede maden ruhsat sahalarındaki işletme faaliyetlerinde asgari bir maden mühendisinin daimi olmak üzere istihdam edilmesinin zorunlu olduğu belirtildikten sonra, daimi nezaretçinin; yetki ve sorumlulukları, atanma usul ve esasları, eğitimi, çalışma usul ve esaslarının belirlenmesi hususunun Bakanlıkça yürürlüğe konulacak yönetmeliğe bırakıldığı, buna dayalı olarak Maden Yönetmeliği'nin 123 ila 128. maddelerinde daimi nezaretçiye ilişkin düzenlemeler yapıldığının görüldüğü,
Maden Yönetmeliği'nin 126. maddesinde ise, Genel Müdürlük veya Genel Müdürlük tarafından yetki verilen kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, meslek odası, dernek veya vakıflar tarafından daimi nezaretçi eğitim programı hazırlanacağı ve yürütüleceği, eğitimin; teorik ve uygulamalı olarak verileceği, bu eğitim sonucunda Genel Müdürlükçe sınav yapılacağı, sınavda başarılı olanlar adına Ek-1’de yer alan daimi nezaretçi sertifikası düzenleneceği, madencilikle ilgili kamu kurum ve kuruluşlarında denetim veya üretim faaliyetlerinde fiili olarak en az beş yıl çalışan maden mühendislerine başvurmaları halinde, daimi nezaretçi eğitim programına katılma şartı aranmaksızın daimi nezaretçi sertifikası düzenleneceği, daimi nezaretçi sertifikasının beş yıl süre ile geçerli olduğu, sertifika süresi dolan daimi nezaretçilerin, yenileme eğitimine tabi tutulacağı, yapılan sınavda başarılı olmaları halinde sertifikanın yenileneceği hükümlerine yer verildiği,
Olayda; Maden İşleri Genel Müdürlüğü ile ... Madencilik ve Teknolojileri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi arasında, 11/10/2019 tarihinde "Daimi Nezaretçi Eğitimleri İçin Hizmet Alımına Dair İşbirliği Protokolü"nün imzalandığı, söz konusu protokolün 4. maddesinde, "Bu protokol İDARE ve YÜKLENİCİ işbirliğinde 4 gün teorik, 1 gün maden sahalarında uygulamalı olmak üzere toplam 5 günlük Daimi Nezaretçi eğitim program faaliyetleri ile ilgili planlama, uygulama, organizasyona ilişkin esas ve yükümlülükleri kapsar." kuralına, 5. maddesinde ise, "Bu protokolün dayanağı; 21 Eylül 2017 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliğinin 126. maddesinin birinci ve ikinci fıkrası" kuralına yer verildiği,
Dava konusu duyuruda ise; Maden Yönetmeliği'nin 126. maddesi kapsamında bir otelde daimi nezaretçilik eğitim programı düzenleneceği, eğitimlerin 4 gün teorik, 1 gün maden sahalarında uygulamalı olmak üzere toplam 5 gün süreceği, eğitim başvurularının ... Madencilik ve Teknolojileri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından oluşturulan internet sitesi üzerinden yapılacağı, Maden İşleri Genel Müdürlüğü üzerinden eğitim başvurusu yapılmayacağı, katılım bedelinin söz konusu şirket hesabına yatırılacağı, eğitim başvurusunda bulunan ve eğitim ücretini yatıran tüm katılımcıların 120'şer kişilik gruplar halinde eğitime alınacağı, eğitim tarihleri ile ilgili duyuruların Maden İşleri Genel Müdürlüğü ve söz konusu şirket tarafından oluşturulan internet sitesi üzerinden yapılacağının belirtildiği,
Davacı Oda tarafından, Genel Müdürlük veya Genel Müdürlük tarafından yetki verilen kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, meslek odası, dernek veya vakıflar tarafından düzenlenmesi gereken daimi nezaretçi eğitimlerinin, Maden Yönetmeliği'nin 126. maddesine ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun YD İtiraz No:2019/156 dosyasında verilen yürütmenin durdurulması kararına aykırı olarak, bu kapsamda olmayan ... Madencilik ve Teknolojileri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından düzenlendiğinin ileri sürüldüğü,
Davalı idare tarafından ise, daimi nezaretçi eğitim programı hazırlanması ve yürütülmesi konusunda hiçbir tüzel kişiliğe yetki verilmediği, eğitim programının doğrudan Genel Müdürlük tarafından hazırlandığı ve düzenlendiği, Türkiye'nin her yerinden eğitime katılmak için gelen katılımcılara hizmet vermenin kuruma getireceği yük dikkate alınarak, verilecek hizmetin kalitesinde azalma olmasını önlemek amacıyla; eğitim organizasyonunun yerine getirilmesi, eğiticilerin masrafları, uygulamalı eğitim transfer masrafları ve diğer masrafların karşılanması konusunda ... Madencilik ve Teknolojileri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ile protokol imzalandığının belirtildiği,
Her ne kadar; daimi nezaretçi eğitim programının Genel Müdürlük tarafından hazırlandığı, 5 günlük teorik eğitimlerde eğitimlerin başlangıcından sonuna kadar en az iki Genel Müdürlük personelinin idareyi temsilen eğitim yerinde bulunacağı ve eğitimin işleyişinden sorumlu olacağı, uygulamalı eğitimlerin Genel Müdürlük tarafından belirlenen maden sahalarında ve Genel Müdürlük sorumluluğunda gerçekleşeceği, eğitimler sonunda eğitmenler tarafından hazırlanmış olan sorularla tüm katılımcılara ölçme ve değerlendirmenin Genel Müdürlük tarafından yapılacağı ve sertifika almaya hak kazanan katılımcıların Genel Müdürlük tarafından belirleneceği anlaşılmakta ise de; eğitim programını hazırlamak ve yürütmekle yetkili olan Genel Müdürlük tarafından, eğitim programının yürütülmesi konusundaki; planlama, uygulama ve organizasyona ilişkin yetkilerin ... Madencilik ve Teknolojileri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'ne devredildiğinin görüldüğü,
Bu itibarla, daimi nezaretçi eğitim programının yürütülmesi konusunda yetkilendirilen ... Madencilik ve Teknolojileri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin, kamu kurum ve kuruluşu olarak kabul edilip edilemeyeceğinin açıklığa kavuşturulması gerektiği,
... Madencilik ve Teknolojileri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin ortaklık yapısının incelenmesinden; söz konusu şirkete, ... Kooperatifi'nin %36 oranında, Kömür İşletmeleri Anonim Şirketi'nin %34 oranında,...Genel Müdürlüğünün %16 oranında, Merzifon Belediyesinin %10 oranında ve Amasya Belediyesinin %4 oranında bir payla ortak olduğunun görüldüğü,
Buradan hareketle, söz konusu ... Madencilik ve Teknolojileri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin ortaklık paylarının bir kısmının kamu tüzel kişiliğini haiz belediyelerin, bir kısmının ise iktisadi devlet teşekkülü olan Türkiye Kömür İşletmeleri Genel Müdürlüğünün ve bu Müdürlüğün %48 oranında iştiraki olan Kömür İşletmeleri Anonim Şirketinin elinde bulunmakla birlikte, şirketin çoğunluk paylarının özel kişi, kurum ve kuruluşlara ait olduğunun anlaşıldığı,
233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesinde yer alan tanımlamadan da anlaşıldığı gibi kamu iştirakinin, sermayesinin en çok yüzde ellisi bir kamu iktisadi teşebbüsüne ait olan, diğer bir ifadeyle sermayesinin en az yüzde ellisi özel kişi, kurum ya da kuruluşlara ait olan, dolayısıyla yönetimi iştirak eden kamu iktisadi teşebbüsünde bulunmayan, bütünüyle özel hukuk hükümlerine tabi anonim şirketler olduğu, bu nedenle, kamu iştiraklerini kamu kurum ve kuruluşu olarak kabul etmeye olanak bulunmadığı,
Bu durumda, daimi nezaretçi eğitim programının yürütülmesi konusunda kamu iştiraki olan ... Madencilik ve Teknolojileri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'ne yetki verilmesinde ve bu yetki uyarınca yayımlanan dava konusu duyuruda hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, daimi nezaretçi eğitim programı hazırlanması ve yürütülmesi konusunda hiçbir tüzel kişiliğe yetki verilmediği, eğitim programının doğrudan Genel Müdürlükleri tarafından hazırlandığı ve düzenlendiği, eğitim organizasyonunun yerine getirilmesi, eğiticilerin masrafları, uygulamalı eğitim transfer masrafları ve diğer masrafların karşılanmasının Genel Müdürlükleri tarafından bu aşamada yapılamaması nedeniyle bu konularda ... Madencilik ve Teknolojileri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ile protokol imzalandığı, eğitimin ana ve asıl bileşenlerinin Genel Müdürlükleri tarafından yerine getirildiği, eğitimle ilgili yardımcı faaliyet ve hususların ise Genel Müdürlüklerinin denetim ve gözetiminde gerçekleştiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 04/11/2022 tarih ve E:2019/7815, K:2022/6295 sayılı kararının ONANMASINA,
3. Kesin olarak, 14/05/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- 3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Daimi nezaret ve teknik eleman" başlıklı 31. maddesinde, "Kaynak tuzlaları hariç olmak üzere maden ruhsat sahalarındaki işletme faaliyetleri, maden mühendisi nezaretinde yapılır. Maden ruhsat sahalarındaki işletme faaliyetlerinde asgari bir maden mühendisi daimi olmak üzere, işletme tekniği, büyüklüğü ve yapısal durumu göz önüne alınarak diğer meslek disiplinlerinden mühendis istihdam edilmesi zorunludur. Daimi nezaretçi ile vardiyalı çalışan işletmelerde işletmenin büyüklüğü ve niteliği esas alınarak her vardiyada zorunlu olarak istihdam edilecek maden mühendisi ve görevlendirilecek diğer mühendislerin görev, yetki ve sorumlulukları, atanma usul ve esasları, eğitimi, çalışma usul ve esasları Bakanlıkça yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir.
Birinci fıkrada belirtilen istihdam şartlarını sağlamadan maden işletme faaliyetinde bulunulması hâlinde 30.000 TL idari para cezası uygulanarak maden işletme faaliyetleri durdurulur. İstihdam şartlarının sağlanması hâlinde faaliyete izin verilir." hükmü yer almıştır.
21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Maden Yönetmeliğinin "Daimi nezaretçi eğitimi ve daimi nezaretçi sertifikası" başlıklı 126. maddesinde ise, "(1) Genel Müdürlük veya Genel Müdürlük tarafından yetki verilen kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, meslek odası, dernek veya vakıflar tarafından daimi nezaretçi eğitim programı hazırlanır ve yürütülür.
(2) Eğitim; teorik ve uygulamalı olarak verilir. Bu eğitim sonucunda Genel Müdürlükçe sınav yapılır, sınavda başarılı olanlar adına Ek-1’de yer alan daimi nezaretçi sertifikası düzenlenir.
(3) Madencilikle ilgili kamu kurum ve kuruluşlarında denetim veya üretim faaliyetlerinde fiili olarak en az beş yıl çalışan maden mühendislerine başvurmaları halinde, daimi nezaretçi eğitim programına katılma şartı aranmaksızın daimi nezaretçi sertifikası düzenlenir.
(4) Daimi nezaretçi sertifikası beş yıl süre ile geçerlidir. Sertifika süresi dolan daimi nezaretçiler, yenileme eğitimine tabi tutulur. Yapılan sınavda başarılı olmaları halinde sertifika yenilenir." hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; Maden İşleri Genel Müdürlüğü ile ... Madencilik ve Teknolojileri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi arasında 11/10/2019 tarihinde "Daimi Nezaretçi Eğitimleri İçin Hizmet Alımına Dair İşbirliği Protokolü" imzalanmıştır. Söz konusu Protokol'ün imzalanması üzerine de, Maden İşleri Genel Müdürlüğü resmi internet sitesinde, dava konusu "Daimi Nezaretçi Eğitimleri 26. Grup Duyurusu" yayımlanmıştır.
Olayda; daimi nezaretçi eğitim programının Genel Müdürlük tarafından hazırlandığı, 5 günlük teorik eğitimlerde eğitimlerin başlangıcından sonuna kadar en az iki Genel Müdürlük personelinin idareyi temsilen eğitim yerinde bulunacağı ve eğitimin işleyişinden sorumlu olacağı, uygulamalı eğitimlerin Genel Müdürlük tarafından belirlenen maden sahalarında ve Genel Müdürlük sorumluluğunda gerçekleşeceği, eğitimler sonunda eğitmenler tarafından hazırlanmış olan sorularla tüm katılımcılara ölçme ve değerlendirmenin Genel Müdürlük tarafından yapılacağı ve sertifika almaya hak kazanan katılımcıların Genel Müdürlük tarafından belirleneceği anlaşılmakta olup; eğitim organizasyonunun yerine getirilmesi, eğiticilerin masrafları, uygulamalı eğitim transfer masrafları ve diğer masrafların karşılanması konusunda ... Madencilik ve Teknolojileri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ile protokol imzalandığı görülmektedir.
Bu durumda, daimi nezaretçi eğitim programının Genel Müdürlük tarafından hazırlandığı ve yürütüldüğü sonucuna varıldığından, ... Madencilik ve Teknolojileri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından söz konusu eğitim programının organizasyonun gerçekleştirilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile dava konusu duyurunun iptali yolunda verilen temyize konu Daire kararının bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.