antalya bölge adliye mahkemesinin, trafik kazası sonrası kamu kurumu tarafından ödenen tazminatın, mevcut zmss poliçesine rağmen itiraz eden sigorta şirketinden rücuen tahsiline dair itirazın iptali kararı.

Antalya Bölge Adliye Mahkemesinin, trafik kazası sonrası kamu kurumu tarafından ödenen tazminatın, mevcut ZMSS poliçesine rağmen itiraz eden sigorta şirketinden rücuen tahsiline dair itirazın iptali kararı.

Özet: Trafik kazasında vefat ve yaralanmalar sonucu, başlangıçta sigortasız olduğu varsayılan bir araç nedeniyle üçüncü kişilere tazminat ödemesi yapan davacı kurumun, söz konusu aracın aslında davalı sigorta şirketi nezdinde zorunlu mali mesuliyet sigortasına sahip olduğunun anlaşılması üzerine, ödediği bu bedeli davalıdan rücuen tahsil etmek amacıyla başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptali ve icra inkar tazminatı taleplerine ilişkin davanın istinaf incelemesini özetlemektedir.

T.C.

ANTALYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

14. HUKUK DAİRESİ

KARAR TARİHİ:13/02/2025

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:DENİZLİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

KARAR TARİHİ:07/09/2021

BİRLEŞEN ... ESAS -... KARAR SAYILI DOSYA

DAVANIN KONUSU:İtirazın İptali (Trafik Kazasından Kaynaklı)

GEREKÇELİ KARAR

YAZIM TARİHİ:12/03/2025

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.

Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:

Davacı vekili asıl davada dava dilekçesinde özetle; dava dışı ...'nun işleteni, dava dışı ...'nun sürücüsü olduğu ... plakalı araç ile ...'nın işleteni, ...'nın sürücüsü olduğu ... plakalı aracın karışmış olduğu 04/07/2013 tarihinde meydana gelen kazada ...'nun yaralandığı, ... ... ile ...'nun vefat ettiğini, Denizli 2. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 04/02/2014 tarihli ... Esas ve ... Karar sayılı kararı incelendiğinde ... plakalı araç sürücüsü ...'nun asli ve tam kusurlu olduğunun tespit edildiğini, müteveffaların desteğinden yoksun kalan ...'ya velayeten ... tarafından ölüm ve cismani zarar sebebiyle ... plakalı aracın ZMSS bulunmadığından müvekkili kurum aleyhine açılan tazminat davasında İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 16/01/2019 tarih ... Esas ve ... Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verildiğini, iş bu karara dayalı müvekkili kurum aleyhine Adana 8. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine konu alacak için sulh olunarak müvekkili tarafından 19/03/2019 tarihinde 49.818,15 TL ödeme yapıldığını, kaza yapan davalı sigorta şirketi tarafından ZMMS temin edildiğinin anlaşılması üzerine davalı şirket aleyhine ödenen bedelin rücusu için Denizli 5. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasıyla takibe geçildiğini, davalı şirketin takibe haksız olarak itiraz ettiğini belirterek itirazın iptali ile daha evvel yargılaması yapılan kesinleşmiş muayyen olan alacağa itiraz edilmesi sebebiyle %20’den aşağıya olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili birleşen ... Esas – ... Karar sayılı dava dilekçesinde özetle; dava dışı ...'nun işleteni, dava dışı ...'nun sürücüsü olduğu ... plakalı araç ile ...'nın işleteni, ...'nın sürücüsü olduğu ... plakalı aracın karışmış olduğu 04/07/2013 tarihinde meydana gelen kazada ...'nun yaralandığı, ... ... ile ...'nun vefat ettiğini, Denizli 2. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 04/02/2014 tarihli ... Esas ve ... Karar sayılı kararı incelendiğinde ... plakalı araç sürücüsü ...'nun asli ve tam kusurlu olduğunun tespit edildiğini, müteveffaların desteğinden yoksun kalan ...'ya velayeten ... tarafından ölüm ve cismani zarar sebebiyle ... plakalı aracın ZMSS bulunmadığından müvekkili kurum aleyhine açılan tazminat davasında İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 16/01/2019 tarih ... Esas ve ... Karar sayılı kararı ile, davanın kabulüne karar verildiğini, iş bu karara dayalı müvekkili kurum aleyhine Adana 8. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine konu alacak için sulh olunarak davacı tarafından 19/03/2019 tarihinde 49.818,15 TL ödeme yapıldığını, bu ödemenin rücusu için davalı sigorta şirketi aleyhine Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... Esas sayılı dosyası ile itirazın iptali davası açıldığını, halen derdest olduğunu, yapılan inceleme neticesinde ...'nun maliki ve işleteni olduğu ... plakalı aracın kaza tarihi olan 04/07/2013 tarihinde davalı sigorta şirketi tarafından tanzim edilen geçerli sigorta poliçesinin bulunduğunun tespit edildiğini, davalı sigorta şirketi tarafından düzenlenmiş ... nolu poliçe bulunmasına rağmen müvekkili tarafından ZMSS bulunmadığından bahisle mahkeme kararına istinaden 2.829,77 TL karar ve ilam harcı ödenmek zorunda kalındığını, arabuluculuğa müracaat edildiğini, fakat anlaşma sağlanamadığını, davalı sigorta şirketi tarafından itiraz edilen asıl alacak muayyen olduğu için icra inkar tazminatına hükmedilmesini, aynı kazadan kaynaklanan ve aynı mahkeme ilamı uyarınca ödenen tazminatın tahsili için mahkemenizin ... Esas sayılı dosyasında açılan davanın devam ettiğini, belirtilen dosya ile bu davanın konusu, mahiyeti ve tarafları aynı olduğundan birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DAVALILARIN SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Davalı vekili asıl ve birleşen dosyada cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket nezdinde sigortalı araç sürücüsünün kazanın meydana gelmesinde herhangi bir kusurunun bulunmadığını, kaza tespit tutanağına göre 04/07/2019 tarihinde sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı araç ile seyir halindeyken ... plakalı araca çarpması sonucu trafik kazası meydana geldiğini, İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında ... plakalı aracın trafik sigortası bulunmadığı gerekçesiyle kabul kararı verildiğini, ilgili kararın ... tarafından istinaf edilmiş olsaydı aracın kaza tarihi itibariyle geçerli bir poliçesinin bulunduğunun tespit edileceğini, müvekkili şirkete KTK’nın 97. maddesi gereğince yapılacak başvuru neticesinde mağdurların zararının dava yoluna gidilmeden karşılanabileceğini açıklayarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ :

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; “…açıklanan nedenlerle davacı ... Hesabının davalı sigorta şirketine karşı açtığı davanın hukuki dayanağının ... Yönetmeliği'nin 16/c maddesi olmasına, davalı sigorta şirketi tarafından düzenlenmiş ... plakalı aracın kaza tarihini kapsayan zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesinin bulunduğu, davacı ... Hesabınca İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/01/2019 tarihli ... Esas ve ... Karar sayılı kararı uyarınca ödenen tazminat miktarının mahkememizce hükme esas alınan bilirkişi raporu ile kabul edilen yöntem ve yasalara, içtihatlara uygun olduğu, yine birleşen davaya konu yargılama giderlerinin de rücuya tabi olduğu, yasa gereği zarar sorumlularının ... tarafından yapılan ödeme tarihinden itibaren işleyecek faizden de sorumlu oldukları, davalının takipten önce gönderilen ihtarname ile temerrüde düşürüldüğü, bilirkişi raporuna göre talep edilen faizin yerinde olduğu, aracın kamyonet ticari araç olması sebebiyle ticari temerrüt faizi talep edebileceği, buna göre davacının takip talebinin yerinde olduğu, itirazın reddine karar vermek gerektiği kanaatine varıldığından...” gerekçeleri ile “A-ASIL DAVA YÖNÜNDEN, 1-Davanın KABULÜ ile, Denizli 1. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında takibe yapılan itirazın iptali ile takibin 49.818,15 TL asıl alacak, 5.189,96 TL ticari temerrüt faizi olmak üzere aynen devamına, 2-Asıl alacağın %20 si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, BİRLEŞEN DAVA YÖNÜNDEN, 1-Davanın KABULÜ ile, Denizli 1. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında takibe yapılan itirazın iptali ile takibin 2.829,77 TL asıl alacak, 156,99 TL ticari temerrüt faizi olmak üzere aynen devamına, 2-Asıl alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine” karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:

Karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; hak sahipleri tarafından müvekkili şirkete yapılmış herhangi bir başvuru bulunmadığını, davanın zamanaşımına uğradığını, müteveffanın desteğinden yoksun kalan diğer yakınlarının özellikle anne ve babasının araştırılmadığını, onlar için de pay ayrılması gerektiğinin tartışmasız olduğunu, bilirkişi tarafından kökleşmiş Yargıtay içtihatları gereği erkek çocuklar için 18 kız çocukları için 22 yaş olarak kabul edilen destek yaşının 25 yaş olarak hatalı uygulandığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda hesabın İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... Esas sayılı dosyasına aktüerya raporunun sunulduğu tarih olan 07/08/2017 tarihinde geçerli olan verilere göre hesap yapılması gerektiği belirtilmesine rağmen destek süresi bakımından 2019 yılı verilerinin kullanmasının hatalı olduğunu, evlenme ihtimalinin olay tarihine göre hesaplanması gerektiğini, müteveffanın müterafik kusurunun değerlendirilmediğini, mahkemece dava konusu olayda taşımanın niteliğinin menfaat karşılığı olup olmadığının değerlendirilmediğini, hatır taşıması indirimi taleplerinin olduğunu, icra ve inkar tazminatına hükmedilmesinin alacağın likit olmaması nedeniyle hatalı değerlendirildiğini, ayrıca huzurdaki davanın halefiyet hükümleri gereği açıldığını, davanın dayanağının ticari olmadığını, mahkemece ticari faize hükmedilmemesi gerektiğini ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :

Dava, davacı kurum tarafından ilgililerine ödenen tazminatın rücusu amacıyla başlatılan icra takiplerine davalı şirket tarafından yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davalı vekilinin birleşen Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... Esas – ... Karar sayılı dosyaya yönelik istinaf isteminin incelenmesinde; davacı vekilince itirazın iptali talep edilen dava değeri 2.986,76 TL olup karar tarihi olan 07/09/2021 tarihi itibariyle verilen karar miktar itibari ile kesin niteliktedir.

Dosya kapsamından, 04.07.2013 tarihinde meydana gelen kaza nedeniyle ... plakalı komyonet içinde yolcu olarak bulunan dava dışı ...’nun öldüğü, ...’nun desteğinden yoksun kaldığından bahisle kızı ...’ya velayeten ...’nun davacı ... Hesabına karşı tazminat davası açtığı, İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... Esas sayılı dosyası üzerinden yapılan yargılama ile davanın kabulüne karar verilerek, 38.131,08 TL maddi tazminatın dava tarihi olan 29.02.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verildiği, kararın tarafların istinaf etmemesi üzerine kesinleştiği, bu ilama dayanarak hak sahipleri tarafından Adana 8. İcra Müdürlüğü’nün ... sayılı dosyası ile dosyamız davacısı aleyhine ilamlı icra takibi başlatıldığı, takip üzerine davacı ... tarafından 49.818,15 TL üzerinden alacaklı tarafça anlaşma sağlanarak bu miktarın 19.03.2019 tarihinde ödendiği, ödeme üzerine ... tarafından zarara neden olan sorumlular ... ve ... aleyhine takip başlatıldığı, adı geçen kişilerce takibe itiraz edildiği, akabinde ... ’nın kaza tarihlerini kapsar şekilde ... plakalı aracın davalı ... Sigorta Şirketi tarafından ZMMS poliçesinin olduğunun öğrenilmesi üzerine öncelikle davalı ... Sigorta Şirketi'ne 03.09.2019 tarihinde ödediği bedelin tarafına ödenmesini talep ettiği ihtarname gönderdiği, akabinde 30.09.2019 tarihinde davalı ... Sigorta A.Ş aleyhinde icra takibine geçildiği, davalı borçlunun süresi içinde takibe itiraz etmesi üzerine, davacı alacaklı ... tarafından eldeki itirazın iptali davası açtığı görülmüştür.

Somut dosyada davacı ... , kanunen ödemek zorunda olmadığı bir parayı ödediğinden sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre aldığı paranın iadesini talep etmektedir.

Hatır taşıması itirazı bir defi olup cevap dilekçesi ile ileri sürülmesi gerekir. Ancak davalı taraf cevap dilekçesinde hatır taşıması defini ileri sürmemiştir. Bu durumda mahkemece hatır taşımasına yönelik değerlendirme yapılmamasında kanuna aykırılık görülmemiştir.

Ayrıca, gerek kazaya neden olan aracın kamyonet olması gerekse davalı tarafın tacir olması karşısında davacının yaptığı ödemeye, ödeme tarihinden itibaren ticari faiz talep etmesinde ve mahkemece bu yönde karar verilmesinde yasaya aykırı bir yön bulunmamıştır.

Mahkemece hükme esas alınan hesaplama raporunda dava dışı ...'nın 25 yaşına kadar destekten yoksun kalacağı yönündeki varsayımın Yargıtay uygulamasıyla kız çocuklarının destek tazminatı hakkının evlenmesinin baskın olasılık içinde bulunduğu yaşa kadar olabileceği uygulaması ile uyumlu olması karşısında davalı vekilinin bu yöne ilişkin istinaf istemi de yerinde görülmemiştir.

6098 sayılı TBK'nun 52/1. maddesinde "zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise hâkim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

Buna göre zarara uğrayan, zarar doğuran eyleme razı olmuş veya kendisinin sebep olduğu hal ve şartlar zararın meydana gelmesine etki yapmış veya tazminat ödevlisinin durumunu diğer bir surette ağırlaştırmış ise, hâkim tazminat miktarını hafifletebilir.

Müterafik kusur indiriminde her somut olayın özelliğine göre olayın meydana geliş tarzı ve zararın artmasında zarar görenin kusurlu davranışının sonuca etkisi değerlendirilerek uygun oranda bir indirim yapılması gerek öğretide gerekse Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiş bulunmaktadır.

Somut olayda, ... plakalı araç sürücüsünün alkollü olduğu ceza dosyası kapsamından anlaşılmaktadır. Bu durumda mahkemece ölenin, alkollü olduğunu bildiği kişinin kullandığı araca binerek zararın meydana gelmesindeki müterafik kusuru üzerinde değerlendirme yapılması gerekirken buna ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmadan sonuca gidilmesi yerinde görülmemiştir.

Davacı tarafın ödemesinin dayanağı olan İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... Esas sayılı dosyası üzerinden aldırılan hesaplamaya yönelik bilirkişi raporu ile hak sahibi ...’nın 22 yaşına kadar ölenin desteğinden faydalanacağı kabul edilmiş, desteğin muhtemel yaşı PMF yaşam tablosuna göre hesaplanmış, desteğin sağ olan eşi ile aynı kaza da ölen oğlunun payları da mahsup edilerek hesaplama yapılmıştır. Ne var ki ölenin Uyap üzerinden yapılan nüfus kayıt sorgusunda anne ve babasının yaşadığı anlaşılmıştır. Bu durumda anne ve babanın payı ayrılmadan yapılan tazminat hesaplaması üzerine ödeme yapan davacının ödediği miktardan, o yargılamada taraf olmayan davalı sigorta şirketini sorumlu tutmak savunma hakkı ve adil yargılama ilkelerine ters düşmektedir.

O halde mahkemece, dosyanın yeni bir aktüer bilirkişisine tevdi edilerek, ölenin anne ve babasının payı da düşülmek suretiyle yeniden bir hesaplama yapılması, bulunan sonuç rakamdan müterafik kusur indirimi uygulanıp uygulanmayacağının tartışılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ve yetersiz bilirkişi raporu ile karar verilmesi yerinde görülmemiştir.

Sonuç olarak, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davalı vekilinin birleşen ... Esas - ... Karar sayılı karara ilişkin istinaf isteminin miktar itibariyle usulden reddine; ... Esas - ... Karar sayılı asıl dava dosyasına yönelik ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,

2-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 07/09/2021 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararının asıl dava dosyası bakımında KALDIRILMASINA,

3-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

4-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının ilk derece mahkemesince talebi halinde davalıya İADESİNE,

5-Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesinde yapılacak yargılama sonunda dikkate ALINMASINA,

6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

7-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının ilk derece mahkemesince ilgiliye İADESİNE,

8-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,

Dair, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve HMK'nın 353/1-a maddesince kesin olarak karar verildi.

...