Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin, kıymetli evraktan kaynaklanan menfi tespit davasında icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi ihtiyati tedbir kararına itirazın incelenmesi.
Özet: Bu hukuki belge, bir çekten kaynaklanan menfi tespit davasında, icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmesini engelleyen ihtiyati tedbir kararına yapılan itirazın ilk derece mahkemesince reddedilmesi üzerine gelişen istinaf sürecini ele almaktadır; davacı vekili reddedilen itiraz duruşması için vekalet ücreti talep ederken, davalı vekili ise müvekkillerinin iyi niyetli üçüncü kişi ciranta olmasına rağmen tedbirin sürdürülmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu iddia ederek ara kararın kaldırılmasını istemektedir.

T.C.
DENİZLİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
4. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : ...
KARAR NO : ...
KARAR TARİHİ : 10/09/2026
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN : ...
ÜYE : ...
ÜYE : ...
KATİP : ...
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 18/12/2025 (Ara Karar)
NUMARASI : ... Esas (Eski Esas no:... Asliye Ticaret Mahkemesi
...Esas
DAVACI :...
VEKİLİ : Av....
...
DAVALI : ...
...
VEKİLİ : Av. ...
...
Birleşen ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...E.K.sayılı dosyasında;
DAVACI : ....
VEKİLİ : Av....
...
DAVALILAR : 1-...
2-...
VEKİLİ : Av. ...
...
DAVALI : 2 -...
...
DAVA ve BİRLEŞEN
DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
G.KARAR YAZIM TARİHİ : 11/09/2026
İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen ara kararına yönelik, taraflarca istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Davacı vekili bu dava ile birleşen ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasına sunduğu ihtiyati tedbir talepli dava dilekçesinde özetle: Müvekkili şirketin davalılara ... ... Şubesinin ... Seri Numaralı 200.000,00 TL bedelli, 31/08/2025 keşide tarihli çek nedeniyle ... İcra Müdürlüğü'nün... Esas sayılı dosyasından alacak ve ferileri kadar borçlu olmadığının tespitine, dosyanın çekin namına yazıldığı kişi olan ...'e karşı daha önce açılan ... Asliye Ticaret mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasıyla birleştirilmesine, ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyasının bu dosyamızın eki sayılmasına ve o dosyadan verilmiş bulunan, icra dosyasına yatırılan paranın alacaklıya ödenmemesine ilişkin tedbir kararının devamına, icra takibi kötü niyetli olduğundan %20 oranında kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Birleşen Dosya Davalıları ... ve ... vekili 26/11/2025 tarihli ön inceleme duruşmasında; Cevap dilekçelerini tekrar ettiklerini, iyi niyetli üçüncü kişi olan müvekkilleri yönünden ihtiyati tedbirin kaldırılmasını talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesi dosyasının eki sayılan ... Asliye Ticaret mahkemesinin 08/09/2025 tarihli ve ... D.İş sayılı dosyası ile icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesine yönelik olarak ihtiyati tedbir kararı alınmış, karara birleşen dosya davalıları ... ve ... vekili tarafından 26/11/2025 tarihli ön inceleme duruşmasında itiraz edilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince duruşmalı yapılan inceleme ve değerlendirme sonucu 18/12/2025 tarihli ara karar ile; icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında 2004 Sayılı İİK'nın 72/3 maddesi gereğince İcra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi talebinin %15 teminat karşılığında kabulüne karar verildiği, 6100 sayılı HMK'nın 390/3 maddesi gereğince davacı tarafından, davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat edecek nitelikte delillerin dosyaya sunulduğu, itiraz eden davalı vekilinin itirazlarının ancak davanın esası hakkında yapılacak yargılama sırasında incelenebileceği gerekçesi ile; "1-) İhtiyati tedbire itiraz eden birleşen dosya davalıları ... ve ... vekilinin Mahkememizin 08/09/2025 tarih ve ... D.iş sayılı İhtiyati tedbir kararına ilişkin itirazının REDDİNE," dair karar verilmiştir.
Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle: Dosyada karşı tarafın tedbire itiraz talebinin reddedildiğini, lehlerine vekalet ücreti verilmesinin unutulduğu kanaatinde olduklarını, duruşmalı yapılan işlerde müstakil bir duruşma açılmış olması nedeniyle lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, bu nedenlerle lehlerine vekalet ücreti takdirini talep etmiştir.
Birleşen Dosya Davalıları ... ve ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle: ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasından yapılan icra takibine ilişkin olarak davacı yanca ... Asliye Ticaret mahkemesinin ...D.İş sayılı dosyası ile icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesine yönelik olarak ihtiyati tedbir kararı alındığını, daha sonra da ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyası ile menfi tespit davası açıldığını, bu davanın ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyası ile birleştirildiğini, birleşen dosya üzerinden ... Asliye Ticaret mahkemesinin ... D.İş sayılı dosyası ile icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesine yönelik olarak ihtiyati tedbir kararına itiraz ettiklerini, 18.12.2025 tarihli duruşma ile ihtiyati tedbirin kaldırılmasına ilişkin taleplerinin usul ve yasalara aykırı olarak reddine karar verildiğini, davacı, iyi niyetli 3. Kişi ciranta olan müvekkillere yönelik tedbir kararı alınmasını gerektirecek hiçbir somut delil sunmadığı halde davanın esası yönünden yaklaşık ispat kuralını gerçekleştirdiği gerekçesi ile ihtiyati tedbire karar verilmesinin hatalı olduğunu, davalı müvekkillerin iyi niyetli 3. kişi konumunda olduklarını, müvekkiller hakkında dosyaya sunulan hiçbir belge yada bilgi bulunmadığını, iyi niyetli 3. kişi konumunda dava dışı müvekkillerin hukuki durumunu etkiler nitelikte tedbir kararı verilmesinin usul ve yasalara aykırı olduğunu, bu nedenlerle ... ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasından 18.12.2025 tarihli ara karar ile ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08.09.2025 tarih ve ...D.İş sayılı dosyasından verilen tedbir kararına yapılan itirazın reddine ilişkin kararın istinaf incelemesi sonucunda kaldırılarak, tedbir kararına itirazlarının kabulüne, yargılama giderleri ve ücret-i vekaletin davalı taraftan tahsiline karar verilmesini istemiştir.
HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE:
Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;
Asıl ve Birleşen dava, kambiyo senedinin (Çek) bedelsizliğine dayalı dayalı menfi tespit; istinaf talebine konu uyuşmazlık ise ihtiyati tedbir talebine ilişkindir.
Mahkemece davacının asıl dosyadaki ihtiyati tedbir talebinin 26/06/2025 tarihli ara karar ile kısmen kabulüne karar verilmiş; Mahkemenin ... E. Sayılı dosyasından verilen birleştirme kararı ile dosyanın ... E. Sayılı dosya ile birleştiği ( ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esasına kaydedilmiş iken; Hâkimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesinin 20.11.2025 Tarihli Kararı'na istinaden ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nde bulunan derdest dosyaların ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi ve ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi arasında paylaşılmasına ilişkin tanzim edilen "31/12/2025 tarihli Dosya Devir Protokolü" kapsamında ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesine devri gerçekleştirilerek ... Esasına kaydedildiği anlaşılmıştır.); ... E. Sayılı dosyaya konu uyuşmazlık ile ilgili çeklerden 31/08/2025 tarihli ve 200.000,00 TL bedelli, ... seri nolu çek hakkında Mahkemenin ... D. İş sayılı dosyasından 08/09/2025 tarihli karar ile davacının ihtiyati tedbir talebinin kabulüne ve ... İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı dosyasında icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verildiği, ihtiyati tedbir kararına karşı birleşen dosya davalıları ... ve ... vekilinin itiraz ettiği; itirazın Mahkemece duruşmalı olarak değerlendirilerek reddine karar verildiği; karara karşı davacı vekilince ve bir kısım davalılar vekilince istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.
İstinaf başvurusu yalnızca birleşen dosyaya yöneliktir.
Davacı vekilince 12/04/2026 tarihli dilekçe ile istinaf talebinden feragat edilmiş; davacı vekilinin vekaletnamesinde kanun yolundan feragat yetkisinin bulunduğu anlaşılmıştır.
6100 Sayılı HMK'nun 389/1. fıkrasına göre; mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir. Aynı Kanunun 390/3. fıkrasına göre; tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72/3. maddesinde ise: icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemese de, borçlunun gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir hükmü düzenlenmiştir.
İİK'nın 72. maddesi menfi tespit davalarına yönelik özel bir düzenleme olarak verilecek tedbirleri sınırlamış, takipten önce açılan davalarda takibin durdurulabileceği öngörülmüşken, takipten sonra açılan menfi tespit davalarında ise yalnızca icra veznesine giren paranın ödenmemesi yönünde tedbir öngörmüştür. Ancak, borçlunun gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında tedbir verileceği belirtilmiştir.
6102 sayılı Yasanın 790.maddesine göre; "cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır".
6102 sayılı Yasanın 792. maddesine göre; "çek herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddesine göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çek geri vermekle hükümlüdür."
6102 sayılı Yasanın 818/1-e maddesi delaleti ile uygulanması gereken 687.maddesi uyarınca poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.
... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyasının sistem üzerinden yapılan incelemesinde, aleyhine tedbir talep edilen birleşen dosya davalısı ... tarafından, tedbir isteyen davacı ve asıl dosya davalısı ve birleşen dosya diğer davalıları aleyhine, 31/08/2025 tarihli ve 200.000,00 TL bedelli, ... seri nolu çek nedeni ile 03/09/2025 tarihinde başlatılan takip olduğu, tedbir isteminin ise D. İş dosyası ile takip tarihinden sonra 08/09/2025 tarihli olduğu anlaşılmaktadır.
İş bu tedbir istemine konu çekin incelenmesinde, tedbir isteyenin keşideci, asıl dava dosyasında davalı ...'in lehtar ve aleyhine tedbir istenen davalılar ...'nın yetkili hamil, ...'nın ise ...'dan önceki ciranta olduğu anlaşılmaktadır.
Tedbir, takipten sonra açılan menfi tespit davasında, icra veznesine girecek paranın alacaklıya ödenmemesine yöneliktir.
Somut olayda çeklerin lehtara eser sözleşmesi ilişkisi kapsamında avans çeki olarak verildiği iddia edilmekte ise de, çekin bir ödeme aracı olup kayıtsız şartsız borç ikrarını içeren kıymetli evrak niteliğini haiz olması sebebiyle keşidecinin, senet metninden anlaşılmayan, senetteki taahhüdün geçersizliğine dayanmayan ve mutlak def'i niteliğinde olmayan def'ilerini temel ilişkiyi gerekçe göstererek sonraki cirantalara karşı ileri süremeyeceği, talep edenin temel ilişkideki bedelsizlik def'inin ise şahsi def'i niteliğinde olup, şahsi def'inin aleyhine tedbir kararı verilen takip alacaklısı ciranta/hamile karşı ileri sürülmesinin mümkün olmadığı, 6102 sayılı TTK'nın 818/1-e maddesi atfıyla çeklerde de uygulanacak olan 687. maddesine göre şahsi def'ilerin ileri sürülmesinin ancak hamilin bile bile sırf borçlunun zararına hareket etmesine bağlı olduğu, diğer bir deyişle kötüniyetli hamilin araya girmek suretiyle borçlunun şahsi def'ilerinin ileri sürülmesini engellemek ve boşa düşürmek amacıyla hareket etmesi gerektiği, talep edenin takip alacaklısı yönünden bu yönde sunmuş olduğu bir delil de bulunmadığı, dosyada yargılama devam etmekte olup delillerin toplanma aşamasında olduğu, bu aşamada davalılar yetkili hamil ve cirantanın bilerek kötüniyetle borçlunun zararına hareket ettikleri yönünde dosya kapsamında ihtiyati tedbir kararına yetecek ölçüde yaklaşık ispatın sağlanmadığı; kambiyo senetlerinin kamu güvenliğine mazhar olup tedavül kabiliyetinin bulunduğu ve bu güvenin korunması gerektiği, hal böyle olunca davacı, tedbir talep eden keşideci, lehtar ile aralarında olan ilişkiye dayalı olarak verdiği çekler karşılığı hizmet alamadığı yönündeki şahsi def'iyi, hamile/cirantaya karşı ileri sürerek İİK'nın 72/3.maddesi kapsamında tedbir talep etmiş ise de, 6102 sayılı Yasanın 818/1-e maddesi delaleti ile uygulanması gereken 687.maddesi uyarınca, yaklaşık ispat koşulu sağlanmadığı anlaşılmakla Mahkemece tedbire vaki itirazın kabulüne karar verilmesi gerekir iken reddine karar verilmesi doğru olmamış, davalılar vekilinin istinaf yasa yolu başvurusu yerinde görülmüştür.
Yerinde görülen istinaf yasa yolu başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davacı vekilinin istinaf başvurusunun ise feragat nedeni ile reddine karar verilmiş ve işin esası hakkında Dairemizce aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin... Esas sayılı dosyasında (Eski Esas no:... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas) 18/12/2025 tarihli ara kararına yönelik istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın m. 349(2) hükmü uyarınca FERAGAT NEDENİYLE REDDİNE,
2-Birleşen dosya davalıları ... ve ... vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ İLE, ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin... Esas sayılı dosyasında (Eski Esas no:... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas) 18/12/2025 tarihli ara kararının HMK'nın 353/1-b.2. maddesi gereğince düzeltilerek aşağıdaki şekilde yeniden karar verilmek üzere KALDIRILMASINA,
3-Birleşen dosya davalıları ... ve ... vekilinin ihtiyati tedbir kararına yönelik itirazının kabulü ile ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyasından 08/09/2025 tarihli karar ile verilen ihtiyati tedbir kararının KALDIRILMASINA,
4-Tedbirin kaldırılması hususunda gerekli yerlere müzekkerelerin ve müteakip işlemlerin ilk derece mahkemesince yapılmasına,
5-Davacı tarafından yatırılan 615,40 istinaf karar harcının talep halinde davacıya iadesine,
6-İstinaf yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Birleşen dosya davalıları ... ve ... vekili tarafından yatırılan 615,40 TL istinaf karar harcının talep halinde iadesine,
8-Birleşen dosya davalıları ... ve ... tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,
9-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
10-İstinaf karar tebliği, harç ve avans iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliği ile KESİN olarak karar verildi.10/09/2026
...
Başkan...
Üye...
Üye...
Katip...
Bu belge güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.