İzmir Bölge Adliye Mahkemesi, sigortalı aracın karıştığı trafik kazası sonrası sigortacının yaptığı ödemelerin araç sahibinden rücuen tahsiline ilişkin tazminat davası istinafı.
Özet: Bu hukuki belge, bir sigorta şirketinin, kiralık aracının karıştığı ve sürücüsünün %75 oranında asli kusurlu bulunarak olay yerinden ayrıldığı bir trafik kazasında, zarar gören üçüncü kişilere ödediği toplam 52.091 TL tutarındaki maddi ve sürekli işgöremezlik tazminatı, yargılama gideri ve vekalet ücreti gibi bedellerin, araç sahibinden rücuen tahsilini talep ettiği bir davayı incelemektedir. Davalı araç sahibi, yetkisizlik, kazada kusursuzluk iddiaları, fiili hakimiyetin olmaması ve yapılan ödemelerin fahiş olduğu gerekçeleriyle davanın reddini isterken; ilk derece mahkemesi, aracın kısa süreli kiralama ile kullanılması nedeniyle araç sahibinin sorumlu olduğunu ve sürücünün kusurlu olduğunu belirtmiştir.

T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2024/454
KARAR NO : 2026/1302
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İZMİR 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 02/02/2024
NUMARASI : 2020/682 Esas - 2024/91 Karar
DAVANIN KONUSU : Tazminat
KARAR TARİHİ : 10/09/2026
KARAR YAZIM TARİHİ : 10/09/2026
Taraflar arasındaki davadan dolayı İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 02/02/2024 tarih 2020/682 Esas 2024/91 Karar sayılı hükmün istinaf yoluyla Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için üye .... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA :Davacı vekili, 239363918 poliçe nolu Ekstra Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi ile sigortalı ... plakalı aracın müvekkili şirket nezdinde 14.04.2018-14.04.2019 tarihleri arasında sigortalandığını, sigortalı araç sürücüsü 19.07.2018 tarihinde dava dışı ....'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı motosikletin düşmesine sebebiyet vererek yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazasına karıştığını, kaza sonrasında sigortalı araç sürücüsünün olay yerinden ayrıldığını, düzenlenen kaza tespit tutanağına göre davalıya ait aracın sürücüsünün asli ve tam kusurlu olduğunun tespit edildiğini, kazada yaralanan ve kazadan sonra hastaneye kaldırılan sürücü ....'ın tedavi altına alındığını, İzmir CBS tarafından başlatılan soruşturma dosyasında da sigortalı araç sürücünün asli ve tam kusurlu olduğunun bilirkişi raporuyla tespit edildiğini, müvekkili şirket tarafından tahkim dosyası kapsamında toplam 46.250,00 TL'lik ödeme yapıldığını, ayrıca motosiklet sahibine de 5.841,00 TL hasar ödemesi yapıldığını, bu nedenle müvekkilinin rücu hakkının bulunduğundan bahisle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 52.091,00 TL maddi tazminatın 5.841,00 TL'si için ödeme tarihi olan 14.07.2020, 46.250,00 TL'si için 01.10.2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP : Davalı vekili, öncelikle iş bu davaya bakmakla yetkili mahkemelerin İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, söz konusu kazaya karışan aracın oto kira sözleşmesi gereğince araç üzerinde fiili hakimiyet bulunmadığından davacının rücu talep edemeyeceğini, ayrıca meydana gelen kazada müvekkili şirketin bir kusurunun bulunmadığını, mahkemece yaptırılacak bilirkişi incelemesi neticesinde müvekkilinin kusurlu olmadığının ortaya çıkacağını, ayrıca davacı tarafça yapılan ödemeleri kabul etmediklerinden ve yapılan ödeme tutarlarının fahiş olduğundan bahisle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının sigortacı, davalının ise sigortalı olduğu,.... plakalı aracı kullanan ....'un 19.07.2018 tarihinde, ... Bulvarı üzerinde orta şeritte seyir halinde iken ...Sokak kavşağına geldiğinde dikkatsiz ve tedbirsiz olarak sağa manevra yaptığı sırada, sağ şeritte seyir halinde olan ... plakalı motosiklet sürücüsü ...'ın, ... plakalı otomobile çarpmamak için fren yaptığı ve düşerek yaralandığı, kazada ...'un asli kusurlu (%75 ) ve ...'ın tali kusurlu (%25 ) oldukları, kaza sonrasında ....'un kaza yerini terk ettiği hususunda uyuşmazlık bulunmadığı, davacı tarafından, .... adına kayıtlı .... plakalı motosiklet hasarı için 14.07.2021 tarihinde 5.841,00 TL....'e ve STK Uyuşmazlık Hakem Heyeti'nin 2020.E.61245 sayılı dosyası kapsamında, taraflar arasında uzlaşma sonucu 37.000,00 TL sürekli işgöremezlik tazminatı, 1.350,00 TL yargılama gideri, 6.561,02 TL vekalet ücreti ve 1.338,98 TL stopaj olmak üzere 01.10.2020 tarihinde 46.250,00 TL nin dava dışı zarar gören ....'a ödendiği, davacının, kaza nedeniyle davalıdan yaptığı ödemelerin rücuen tahsilini talep ettiği, Davalıya ait ... plakalı sayılı aracın, ... tarafından Oto Kiralama Sözleşmesi ile 07.07.2018-22.07.2018 tarihleri arasında ....'a kiralanmış olduğu, araç kiralama süresinin kısa süreli olması nedeniyle 2918 sayılı KTK nun 85/1 md. si gereğince araç sürücüsünün verdiği zarardan davalı olan araç malikinin sorumlu olduğu, Davalıya ait ... plakalı sayılı aracın, kaza tarihini kapsar şekilde davacı sigorta şirketi nezdinde 14.04.2018-14.04.2019 tarihleri arasında geçerli ZMM sigortası teminatı örüntüsünde olduğu, Davacı tarafından, STK Uyuşmazlık Hakem Heyeti'nin 2020.E.61245 sayılı dosyası kapsamında, taraflar arasında uzlaşma sonucu 37.000,00 TL sürekli işgöremezlik tazminatı, 1.350,00 TL yargılama gideri, 6.561,02 TL vekalet ücreti ve 1.338,98 TL stopaj olmak üzere 01.10.2020 tarihinde 46.250,00 TL nin dava dışı zarar gören ....'a yapılan ödemeye ilişkin değerlendirmede, İstanbul ATK Üst Kurulu'nun 02.10.2023 tarihli raporunda; dava dışı .....'ın 19.07.2018 tarihinde geçirmiş olduğu trafik kazası neticesinde, kaza tarihinde geçerli "Özürlülük Ölçütü Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkındaki Yönetmelik" hükümleri kapsamında fonksiyonel araz bırakmadan iyileşmiş olduğu, dolayısıyla kişinin tüm vücut engellilik oranının %0 olduğu anlaşıldığından, bu ödemeye yönelik davanın reddinin gerektiği, Davacı tarafından,.... adına kayıtlı .... plakalı motosiklet hasarı için 14.07.2021 tarihinde 5.841,00 TL....'e yapılan ödemeye ilişkin değerlendirmede, taraflar arasında geçerli ZMSS poliçesinin düzenlenme tarihi olan 13.04.2018 tarihinde yürürlükte bulunan 01.06.2015 tarihli Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMMS) Genel Şartlarının zarar görenlerin haklarının saklı tutulması ve sigortacının sigortalıya rücu hakkı başlıklı B.4/f bendinde bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması hali rücu nedeni olarak düzenlendiği, buna göre, olay yeri terk hukuki nedeniyle sigorta şirketinin sigortalısına rücu hakkının doğumu için meydana gelen trafik kazasının bedeni hasara neden olması ve sigortalı araç sürücüsünün olay yerini terk sebebinin tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu hallerden birine dayanması gerektiği, görüldüğü üzere zorunlu mali sorumluluk sigortacısının üçüncü kişiye yaptığı ödemeyi sigorta ettirene rücu edebilmesi için bedensel hasar nedeniyle tazminat ödenmiş olmasının gerektiği, motosiklet hasarı için yapılan ödeme nedeniyle davacı sigortacının rücu hakkının bulunmadığı, bu nedenlerle açılan davanın reddine karar verilmiştir.
Karara karşı Davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF NEDENLERİ : Davacı vekili, dava dışı oğuzhan dalyan'da kalıcı arazın oluşup oluşmadığı yönünde yeterli inceleme yapılmamış, dosya kapsamındaki raporlar arasındaki çelişki giderilmemiş eksik inceleme ile hüküm verildiğini, yeni ZMSS genel şartlarının B.4-f bendinin maddi hasarlı trafik kazalarında da uygulanması gerektiğinin kabulü ile tarafların dayandıkları tüm delillerin toplanıp, gerekli inceleme, araştırma ve değerlendirme yapılarak, öncelikle sigortalı araç sürücüsünün olay yerinden ayrılmış olduğu kaza tespit tutanağı ve borca itiraz dilekçesindeki beyanlarla anlaşılmış olmasına göre ayrılmayı gerektirecek haklı sebep olup olmadığı değerlendirilerek hüküm tesisi gerekli iken mahkemece bu hususların hiçbirine dikkat edilmeden karar verildiğini, bu nedenlerle de kaldırılması gerektiği hususlarını istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir.
GEREKÇE : Dava haksız fiile dayalı tazminat ödemesinin rücu talebine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.
Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.
Mahkemece yapılan yargılama ile davalı araç maliki ve sigortalı ... Şti'ye karşı açılan davanın sadece bedensel hasara ilişkin ödeme yapılması ve motorsiklet hasarı için ödeme yapılmaması gerektiğinden ve olay yerinin terk edilmesinden dolayı red erdilmiş olup davada öncelikle husumetin değerlendirilmesi gererkmektedir. Kabule göre ise Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları m. B.4/f bendine göre "Trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma hali ile bedeni hasara neden olan trafik kazalarında tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu ve benzeri kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde, Sigortacı rücu sebeplerine dayanarak tazminat sürecini geciktiremez ve bu sebeplere dayalı bilgi ve belgeyi hak sahibinden talep edemez" .... un 21.07.2018 tarihli İzmir 40. ASCM nideki ifadesinde motorsiklet sürücücüsünün ayağa kalktığını görerek yoluna devam ettiğini belirttiğinden olay yeriri terk ettiği ve Genel şartlara göre sigortacının rücu hakkının doğduğu da belirlenmiştir.
Nitekim, Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin Bölge Adliye Mahkemeleri Kararları arasındaki uyuşmazlığın giderilmesine dair 13.02.2025 tarihli 2024/11202 Esas 2025/2473 Karar sayılı ilamı ile 01.06.2015 tarihinden sonra düzenlenen zorunlu trafik sigorta poliçeleri bakımından uygulanmakta olan Karayolları Motorlu Araçlar ZMMS Genel Şartlarının B.4-f maddesi metni çok iyi kaleme alınmamış olmakla birlikte, madde metninden anlaşılması gerekenin maddi ya da bedeni hasara neden olan tüm trafik kazalarında olay yerini terk ile kazanın oluş koşullarına ilişkin gerekli belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranılması hallerinde sigortacının üçüncü kişilere yaptığı ödeme nedeniyle sigortalısına rücu edebilecek olduğu, istisnai durumlar ise "hariç" denilerek gösterildiği, buna göre bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitmesi, can güvenliği nedeniyle uzaklaşması gibi zorunlu hallerde sigortalı bu maddeden kaynaklanan rücu sebebinden kurtulacağı, olay yerini terkin zorunlu olduğu haller ve kazanın oluş koşullarına ilişkin gerekli belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranılması halleri sınırlı sayıda olmayıp örnek olarak sayıldığı, ancak istisnai haller madde metninin başına yazıldığı için sanki olay yerini terk etme hali sadece bedeni hasara neden olan kazalarda uygulanacakmış, maddi hasarlı kazalarda uygulama alanı yokmuş gibi bir anlama yol açtığı, oysaki bedensel hasarlı kaza olmasa dahi olay yerinin terk edilmesi halinde sigorta şirketinin belirtilen istisnalar haricinde sigortalısına rücu edebileceğinin kabul edildiği, olay yerini terk ile içe rücu sebebi gerçekleşmiş olup olay yerini Genel Şartların B.4-f maddesinde sayılan haller ile benzer zorunlu nedenlerden biri nedeniyle terk ettiği dolayısıyla rücu sebebinin oluşmadığını ispat yükünün ise sigortalı üzerinde olduğu, belirtilmiş olup, dairemizce de; anılan kararda belirtilen ilke ve esaslar çerçevesinde önceki uygulamadan vazgeçilerek, maddi hasarlı trafik kazaları nedeniyle koşulları gerçekleşmiş ise olay yeri terk olgusunun rücu nedeni olabileceği kabul edilmiştir.
Olay yerini terk gerekçesi yerinde değildir. Maddi hasar ve bedensel zarar olgusu sigorta şirketi yönünden istinaf sebebi olarak kabul edilmiştir. Davacı sigorta şirketi hem maddi hem de bedensel zararı talep edilebilmesi rücu sebebidir. Mahkemece her iki talep de rücu sebebi olup esas hakkında incelenmesi gerektiğinden maddi hasarlar da olay yerini terk sebebidir.
Bu durumda, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle istinaf istemine konu karara yönelik denetim yapılması mümkün değildir. O halde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf başvurularının esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve kaldırma kararının sebep ve şekline göre sair istinaf itirazlarının incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca ESASA İLİŞKİN SEBEPLER İNCELENMEKSİZİN KABULÜNE,
2-İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 02/02/2024 tarih 2020/682 Esas 2024/91 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Dairemizin kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahal mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-İstinaf yoluna başvuran tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde istinaf yoluna başvurana iadesine,
5-Karar tebliği ve avans iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.10/09/2026